༧. མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ
༡. ཧི་རཱི་ཨོ་ཏྟ་པྤ་སུ་ཏྟཾ
༦༥. [ཨ. ནི. ༥.༢༤, ༡༦༨; ༢.༦.༥༠] ‘‘ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ; ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨ་ས་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི སཱི་ལཾ; སཱི་ལེ ཨ་ས་ཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཝི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི ཕེ་གྒུ་པི སཱ་རོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ ཨ་ས་ཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ; ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ཨ་ས་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི སཱི་ལཾ; སཱི་ལེ ཨ་ས་ཏི སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
‘‘ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རོ; ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་རེ ས་ཏི ཨི་ནྡྲི་ཡ་སཾ་ཝ་ར་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི སཱི་ལཾ; སཱི་ལེ ས་ཏི སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི ཕེ་གྒུ་པི སཱ་རོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧི་རོ་ཏྟ་པྤེ ས་ཏི ཧི་རོ་ཏྟ་པྤ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི…པེ… ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.
༢. ས་ཏྟ་སཱུ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༦༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཝེ་སཱ་ལི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་མྦ་པཱ་ལི་ཝ་ནེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ཨ་དྷུ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་མེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘སི་ནེ་རུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡཱ་མེ་ན, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་གཱ་ལ༹ྷོ, ཙ་ཏུ་རཱ་སཱི་ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཧ་སྶཱ་ནི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡཱ ཨ་ཙྩུ་གྒ་ཏོ. ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བ་ཧཱུ་ནི ཝ་སྶ་ས་ཏ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི དེ་ཝོ ན ཝ་སྶ་ཏི. དེ་ཝེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཝ་སྶ་ནྟེ ཡེ ཀེ་ཙི་མེ བཱི་ཛ་གཱ་མ་བྷཱུ་ཏ་གཱ་མཱ ཨོ་ས་དྷི་ཏི་ཎ་ཝ་ན་པྤ་ཏ་ཡོ ཏེ ཨུ་སྶུ་སྶ་ནྟི ཝི་སུ་སྶ་ནྟི, ན བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷུ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན དུ་ཏི་ཡོ སཱུ་རི་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. དུ་ཏི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི ཀུ་ནྣ་དི་ཡོ ཀུ་སོ་བྦྷཱ [ཀུ་སྶུ་བྦྷོ (སཱི.), ཀུ་སྶོ་བྦྷཱ (སྱཱ.)] ཏཱ ཨུ་སྶུ་སྶ་ནྟི ཝི་སུ་སྶ་ནྟི, ན བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཏ་ཏི་ཡོ སཱུ་རི་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཏ་ཏི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཡཱ ཀཱ་ཙི མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ག་ངྒཱ, ཡ་མུ་ནཱ, ཨ་ཙི་ར་ཝ་ཏཱི, ས་ར་བྷཱུ, མ་ཧཱི, ཏཱ ཨུ་སྶུ་སྶ་ནྟི ཝི་སུ་སྶ་ནྟི, ན བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཙ་ཏུ་ཏྠོ སཱུ་རི་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཡེ ཏེ མ་ཧཱ་ས་རཱ ཡ་ཏོ ཨི་མཱ མ་ཧཱ་ན་དི་ཡོ པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཨ་ནོ་ཏ་ཏྟཱ, སཱི་ཧ་པ་པཱ་ཏཱ, ར་ཐ་ཀཱ་རཱ, ཀ་ཎྞ་མུ་ཎྜཱ, ཀུ་ཎཱ་ལཱ, ཚ་དྡ་ནྟཱ, མ་ནྡཱ་ཀི་ནི་ཡཱ, ཏཱ ཨུ་སྶུ་སྶ་ནྟི ཝི་སུ་སྶ་ནྟི, ན བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཉྩ་མོ སཱུ་རི་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. པ་ཉྩ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, ཚ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, ས་ཏྟ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཨོ་ག་ཙྪ་ནྟི; ས་ཏྟ་ཏཱ་ལ་མྤི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཚ་ཏཱ་ལ་མྤི, པ་ཉྩ་ཏཱ་ལ་མྤི, ཙ་ཏུ་ཏཱ་ལ་མྤི, ཏི་ཏཱ་ལ་མྤི, དྭི་ཏཱ་ལ་མྤི, ཏཱ་ལ་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི; ས་ཏྟ་པོ་རི་ས་མྤི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི, ཚ་པོ་རི་ས་མྤི, པ་ཉྩ་པོ་རི་ས་མྤི, ཙ་ཏུ་པོ་རི་ས་མྤི, ཏི་པོ་རི་ས་མྤི, དྭི་པོ་རི་ས་མྤི, པོ་རི་ས་མྤི [པོ་རི་ས་མ་ཏྟ་མྤི (སྱཱ.)], ཨ་ཌྜྷ་པོ་རི་ས་མྤི, ཀ་ཊི་མ་ཏྟ་མྤི, ཛ་ཎྞུ་ཀཱ་མ་ཏྟ་མྤི, གོ་པྥ་ཀ་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ས་ཎྛཱ་ཏི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ར་ད་ས་མ་ཡེ ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གོ་པ་དེ་སུ [གོ་པྥ་ཀ་པ་དེ་སེ་སུ (ཀ.)] ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ གོ་པྥ་ཀ་མ་ཏྟཱ་ནི [གོ་པ་ད་མ་ཏྟཱ་ནི (སཱི. སྱཱ.)] མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཱ་ནི ཋི་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི. པ་ཉྩ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ངྒུ་ལི་པ་བྦ་མ་ཏྟ་མྤི མ་ཧཱ་ས་མུ་དྡེ ཨུ་ད་ཀཾ ན ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ཚ་ཊྛོ སཱུ་རི་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ཚ་ཊྛ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི སི་ནེ་རུ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟི སཾ་དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟི ས་མྤ་དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟི [དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟི ས་ནྡྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟི ས་མྤ་དྷཱུ་པཱ་ཡ་ནྟི (སཱི. སྱཱ.)]. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་མྦྷ་ཀཱ་ར་པཱ་ཀོ ཨཱ་ལེ་པི་ཏོ [ཨཱ་ལི་མྤི་ཏོ (སཱི. སྱཱ.)] པ་ཋ་མཾ དྷཱུ་མེ་ཏི སཾ་དྷཱུ་མེ་ཏི ས་མྤ་དྷཱུ་མེ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཚ་ཊྛ་སྶ སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི སི་ནེ་རུ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟི སཾ་དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟི ས་མྤ་དྷཱུ་མཱ་ཡ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ…པེ… ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཧོ་ཏི ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡོ ཡཾ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི དཱི་གྷ་སྶ ཨ་དྡྷུ་ནོ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཏྟ་མོ སཱུ་རི་ཡོ པཱ་ཏུ་བྷ་ཝ་ཏི. ས་ཏྟ་མ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱུ་རི་ཡ་སྶ པཱ་ཏུ་བྷཱ་ཝཱ ཨ་ཡ་ཉྩ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝཱི སི་ནེ་རུ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ཨཱ་དི་པྤ་ནྟི པ་ཛྫ་ལ་ནྟི ཨེ་ཀ་ཛཱ་ལཱ བྷ་ཝ་ནྟི. ཨི་མི་སྶཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སི་ནེ་རུ་སྶ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཨ་ཙྩི ཝཱ་ཏེ་ན ཁི་ཏྟཱ ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ་པི ག་ཙྪ་ཏི. སི་ནེ་རུ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ཝི་ན་སྶ་མཱ་ན་སྶ མ་ཧ་ཏཱ ཏེ་ཛོ་ཁ་ནྡྷེ་ན ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏ་སྶ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཀཱུ་ཊཱ་ནི པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི དྭི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, ཏི་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, ཙ་ཏུ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི, པ་ཉྩ་ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏི་ཀཱ་ནི་པི ཀཱུ་ཊཱ་ནི པ་ལུ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་མི་སྶཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སི་ནེ་རུ་སྶ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན མ་སི. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤི་སྶ ཝཱ ཏེ་ལ་སྶ ཝཱ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ན་སྶ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ན་སྶ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན མ་སི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མི་སྶཱ ཙ མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ སི་ནེ་རུ་སྶ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛ་སྶ ཛྷཱ་ཡ་མཱ་ནཱ་ནཾ ད་ཡ྄ཧ་མཱ་ནཱ་ནཾ ནེ་ཝ ཚཱ་རི་ཀཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི ན མ་སི. ཨེ་ཝཾ ཨ་ནི་ཙྩཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ཨེ་ཝཾ ཨ་དྷུ་ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ; ཨེ་ཝཾ ཨ་ན་སྶཱ་སི་ཀཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ངྑཱ་རཱ. ཡཱ་ཝ་ཉྩི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ལ་མེ་ཝ ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ནི་བྦི་ནྡི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་ར་ཛྫི་ཏུཾ ཨ་ལཾ ཝི་མུ་ཙྩི་ཏུཾ.
‘‘ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀོ མ་ནྟཱ ཀོ ས་དྡྷཱ་ཏཱ – ‘ཨ་ཡ་ཉྩ པ་ཐ་ཝཱི སི་ནེ་རུ ཙ པ་བྦ་ཏ་རཱ་ཛཱ ད་ཡ྄ཧི་སྶ་ནྟི ཝི་ན་སྶི་སྶ་ནྟི, ན བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི ཨ་ཉྙ་ཏྲ དི་ཊྛ་པ་དེ་ཧི?
[ཨ. ནི. ༦.༥༤; ༧.༧༣] ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. སུ་ནེ་ཏྟ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. སུ་ནེ་ཏྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཡེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཛཱ་ནིཾ་སུ ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཡེ ན ས་བྦེ་ན ས་བྦཾ སཱ་ས་ནཾ ཨཱ་ཛཱ་ནིཾ་སུ ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏུ་སི་ཏཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཡཱ་མཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ, ཨ་པྤེ་ཀ་ཙྩེ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ན ཁོ མེ་ཏཾ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཡོ་ཧཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ས་མ་ས་མ་ག་ཏི་ཡོ ཨ་སྶཾ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨུ་ཏྟ་རི མེ་ཏྟཾ [ཨུ་ཏྟ་རི མ་གྒཾ (ཀ.)] བྷཱ་ཝེ་ཡྻ’’’ནྟི.
‘‘ཨ་ཐ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི མེ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་སི. ས་ཏྟ ཝ་སྶཱ་ནི མེ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏྭཱ ས་ཏྟ སཾ་ཝ་ཊྚ་ཝི་ཝ་ཊྚ་ཀ་པྤེ ན་ཡི་མཾ ལོ་ཀཾ པུ་ན་རཱ་ག་མཱ་སི. སཾ་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ལོ་ཀེ ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱུ་པ་གོ ཧོ་ཏི. ཝི་ཝ་ཊྚ་མཱ་ནེ ལོ་ཀེ སུ་ཉྙཾ བྲ་ཧྨ་ཝི་མཱ་ནཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཏ་ཏྲ སུ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྲ་ཧྨཱ ཧོ་ཏི མ་ཧཱ་བྲ་ཧྨཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི. ཚ་ཏྟིཾ་ས་ཀྑ་ཏྟུཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐོ ཨ་ཧོ་སི དེ་ཝཱ་ན་མི་ནྡོ. ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་ཀྑ་ཏྟུཾ རཱ་ཛཱ ཨ་ཧོ་སི ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི དྷ་མྨི་ཀོ དྷ་མྨ་རཱ་ཛཱ ཙཱ་ཏུ་ར་ནྟོ ཝི་ཛི་ཏཱ་ཝཱི ཛ་ན་པ་ད་ཏྠཱ་ཝ་རི་ཡ་པྤ་ཏྟོ ས་ཏྟ་ར་ཏ་ན་ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ. པ་རོ་ས་ཧ་སྶཾ ཁོ པ་ན་སྶ པུ་ཏྟཱ ཨ་ཧེ་སུཾ སཱུ་རཱ ཝཱི་ར་ངྒ་རཱུ་པཱ པ་ར་སེ་ན་པྤ་མ་དྡ་ནཱ. སོ ཨི་མཾ པ་ཐ་ཝིཾ སཱ་ག་ར་པ་རི་ཡ་ནྟཾ ཨ་ད་ཎྜེ་ན ཨ་ས་ཏྠེ་ན དྷ་མྨེ་ན ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ཡ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་སི. སོ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀོ ས་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀོ ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ ཨ་ཧོ་སི – ‘ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི, ཨ་པ་རི་མུ་ཏྟོ དུ་ཀྑ་སྨཱ’ཏི ཝ་དཱ་མི’’.
‘‘ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ. ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ? ཨ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱི་ལ་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ས་མཱ་དྷི་སྶ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ, ཨ་རི་ཡཱ་ཡ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ, ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་ནུ་བོ་དྷཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝེ་དྷཱ. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཾ སཱི་ལཾ ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཾ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཾ, ཨ་རི་ཡོ ས་མཱ་དྷི ཨ་ནུ་བོ་དྷོ པ་ཊི་ཝི་དྡྷོ, ཨ་རི་ཡཱ པ་ཉྙཱ ཨ་ནུ་བོ་དྷཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, ཨ་རི་ཡཱ ཝི་མུ་ཏྟི ཨ་ནུ་བོ་དྷཱ པ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, ཨུ་ཙྪི་ནྣཱ བྷ་ཝ་ཏ་ཎྷཱ, ཁཱི་ཎཱ བྷ་ཝ་ནེ་ཏྟི, ན་ཏྠི དཱ་ནི པུ་ན་བྦྷ་ཝོ’’ཏི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘སཱི་ལཾ ས་མཱ་དྷི པ་ཉྙཱ ཙ, ཝི་མུ་ཏྟི ཙ ཨ་ནུ་ཏྟ་རཱ;
ཨ་ནུ་བུ་དྡྷཱ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ, གོ་ཏ་མེ་ན ཡ་ས་སྶི་ནཱ.
‘‘ཨི་ཏི བུ་དྡྷོ ཨ་བྷི་ཉྙཱ་ཡ, དྷ་མྨ་མ་ཀྑཱ་སི བྷི་ཀྑུ་ནཾ;
དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀ་རོ ས་ཏྠཱ, ཙ་ཀྑུ་མཱ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. ན་ག་རོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༦༧. ‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ [སུ་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཾ (ཀ.)] ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ བཱ་ཧི་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ཧི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ ཨེ་སི་ཀཱ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མཱ [ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མི (ཀ.)] སུ་ནི་ཁཱ་ཏཱ ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི [ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷི (སཱི. སྱཱ.)]. ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ པ་རི་ཁཱ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་རཱ ཙེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏཱ ཙ. ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩོ ཙེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏོ ཙ. ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ལཱ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཛེ་ཝ་ནི་ཀ་ཉྩ [ཛེ་ཝ་ནི་ཡ་ཉྩ (སཱི. ཨ་ཊྛ.)]. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུ་བ་ལ་ཀཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ ར་ཐི་ཀཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ ཙེ་ལ་ཀཱ ཙ་ལ་ཀཱ པི་ཎྜ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཨུ་གྒཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ནོ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ སཱུ་རཱ ཙ་མྨ་ཡོ་དྷི་ནོ དཱ་ས་ཀ་པུ་ཏྟཱ. ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ. ཨི་མི་ནཱ ཚ་ཊྛེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ པཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩོ ཙེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏོ ཙ ཝཱ་ས་ན་ལེ་པ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཙ. ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ་མེ་ན ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ན སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ཀཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ ཏི་ལ་མུ་གྒ་མཱ་སཱ་པ་ར་ཎྞཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ལོ་ཎཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ན་ག་ར་པ་རི་ཀྑཱ་རེ་ཧི སུ་པ་རི་ཀྑ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨཱ་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མཾ ན་ག་རཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ བཱ་ཧི་རེ་ཧི པ་ཙྩ་ཏྠི་ཀེ་ཧི པ་ཙྩཱ་མི་ཏྟེ་ཧི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཏོ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏྟ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཙ་ཏུ་ནྣ་ཉྩ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ མཱ་ར་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པཱ་པི་མ་ཏོ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི?
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ ཨེ་སི་ཀཱ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་ར་ནེ་མཱ སུ་ནི་ཁཱ་ཏཱ ཨ་ཙ་ལཱ ཨ་ས་མྤ་ཝེ་དྷཱི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་དྡྷོ ཧོ་ཏི, ས་དྡ་ཧ་ཏི ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ བོ་དྷིཾ ‘ཨི་ཏི་པི སོ…པེ… བུ་དྡྷོ བྷ་ག་ཝཱ’ཏི. ས་དྡྷེ་སི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཋ་མེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ པ་རི་ཀྑཱ ཧོ་ཏི ག་མྦྷཱི་རཱ ཙེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏཱ ཙ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཧི་རཱི་མཱ ཧོ་ཏི, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཧི་རཱི་ཡ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཧི་རཱི་པ་རི་ཀྑོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ དུ་ཏི་ཡེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ ཨ་ནུ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩོ ཙེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏོ ཙ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨོ་ཏྟ་པྤཱི ཧོ་ཏི, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏེ་ན, ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཏི པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ. ཨོ་ཏྟ་པྤ་པ་རི་ཡཱ་ཡ་པ་ཐོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཏ་ཏི་ཡེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ ཨཱ་ཝུ་དྷཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་ལཱ་ཀ་ཉྩེ་ཝ ཛེ་ཝ་ནི་ཀ་ཉྩ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སུ་ཏཱ་ཝུ་དྷོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཙ་ཏུ་ཏྠེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུ་བ་ལ་ཀཱ་ཡོ པ་ཊི་ཝ་ས་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ཧ་ཏྠཱ་རོ་ཧཱ ཨ་སྶཱ་རོ་ཧཱ ར་ཐི་ཀཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧཱ ཙེ་ལ་ཀཱ ཙ་ལ་ཀཱ པི་ཎྜ་དཱ་ཡ་ཀཱ ཨུ་གྒཱ རཱ་ཛ་པུ་ཏྟཱ པ་ཀྑ་ནྡི་ནོ མ་ཧཱ་ནཱ་གཱ སཱུ་རཱ ཙ་མྨ་ཡོ་དྷི་ནོ དཱ་ས་ཀ་པུ་ཏྟཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་དཱ་ཡ, ཐཱ་མ་ཝཱ ད་ལ༹ྷ་པ་ར་ཀྐ་མོ ཨ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རོ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ. ཝཱི་རི་ཡ་བ་ལ་ཀཱ་ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ པ་ཉྩ་མེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ དོ་ཝཱ་རི་ཀོ ཧོ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ བྱ་ཏྟོ མེ་དྷཱ་ཝཱི ཨ་ཉྙཱ་ཏཱ་ནཾ ནི་ཝཱ་རེ་ཏཱ ཉཱ་ཏཱ་ནཾ པ་ཝེ་སེ་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ས་ཏི་མཱ ཧོ་ཏི པ་ར་མེ་ན ས་ཏི་ནེ་པ་ཀྐེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཙི་ར་ཀ་ཏ་མྤི ཙི་ར་བྷཱ་སི་ཏ་མྤི ས་རི་ཏཱ ཨ་ནུ་སྶ་རི་ཏཱ. ས་ཏི་དོ་ཝཱ་རི་ཀོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ཚ་ཊྛེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ པཱ་ཀཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྩོ ཙེ་ཝ ཝི་ཏྠ་ཏོ ཙ ཝཱ་ས་ན་ལེ་པ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཙ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ གུ་ཏྟི་ཡཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པ་ཉྙ་ཝཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ད་ཡ་ཏྠ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ པ་ཉྙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་རི་ཡཱ་ཡ ནི་བྦེ་དྷི་ཀཱ་ཡ ས་མྨཱ དུ་ཀྑ་ཀྑ་ཡ་གཱ་མི་ནི་ཡཱ. པ་ཉྙཱ་ཝཱ་ས་ན་ལེ་པ་ན་ས་མྤ་ནྣོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སཱ་ཝ་ཛྫཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, ཨ་ན་ཝ་ཛྫཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི; སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མི་ནཱ ས་ཏྟ་མེ་ན ས་དྡྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ ཏི་ཎ་ཀ་ཊྛོ་ད་ཀཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ སཱ་ལི་ཡ་ཝ་ཀཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ ཏི་ལ་མུ་གྒ་མཱ་སཱ་པ་ར་ཎྞཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཉྙོ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ན་ག་རེ བ་ཧུཾ བྷེ་ས་ཛྫཾ ས་ནྣི་ཙི་ཏཾ ཧོ་ཏི, སེ་ཡྻ་ཐི་དཾ – ས་པྤི ན་ཝ་ནཱི་ཏཾ ཏེ་ལཾ མ་དྷུ ཕཱ་ཎི་ཏཾ ལོ་ཎཾ ཨ་བྦྷ་ནྟ་རཱ་ནཾ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ བཱ་ཧི་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྷཱ་ཏཱ་ཡ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཏྟ་ནོ ར་ཏི་ཡཱ ཨ་པ་རི་ཏ་སྶཱ་ཡ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ ཨོ་ཀྐ་མ་ནཱ་ཡ ནི་བྦཱ་ན་སྶ. ཨི་མེ་སཾ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི.
‘‘ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི ས་དྡྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨི་མེ་ས་ཉྩ ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ མཱ་ར་སྶ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ པཱ་པི་མ་ཏོ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. དྷ་མྨ་ཉྙཱུ་སུ་ཏྟཾ
༦༨. ‘‘ས་ཏྟ་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི …པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི ས་ཏྟ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཉྙཱུ ཙ ཧོ་ཏི ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ ཙ ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ པ་རི་ས་ཉྙཱུ ཙ པུ་གྒ་ལ་པ་རོ་པ་ར་ཉྙཱུ ཙ.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་ཐཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ ཛཱ་ཏ་ཀཾ ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཝེ་ད་ལླཾ. ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ…པེ… ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཝེ་ད་ལླཾ, ན་ཡི་དྷ ‘དྷ་མྨ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ གེ་ཡྻཾ…པེ… ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ ཝེ་ད་ལླཾ, ཏ་སྨཱ ‘དྷ་མྨ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ.
‘‘ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ ཙ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’ཏི. ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’ཏི, ན་ཡི་དྷ ‘ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཏ་སྶ ཏ་སྶེ་ཝ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ, ཨ་ཡཾ ཨི་མ་སྶ བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨ་ཏྠོ’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ.
‘‘ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་མྷི ས་དྡྷཱ་ཡ སཱི་ལེ་ན སུ་ཏེ་ན ཙཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ནཱ’ཏི. ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་མྷི ས་དྡྷཱ་ཡ སཱི་ལེ་ན སུ་ཏེ་ན ཙཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ནཱ’ཏི, ན་ཡི་དྷ ‘ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀོ་མྷི ས་དྡྷཱ་ཡ སཱི་ལེ་ན སུ་ཏེ་ན ཙཱ་གེ་ན པ་ཉྙཱ་ཡ པ་ཊི་བྷཱ་ནེ་ནཱ’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ.
‘‘མ་ཏྟ་ཉྙཱུ ཙ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ. ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ, ན་ཡི་དྷ ‘མ་ཏྟ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ མ་ཏྟཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ་ཡ, ཏ་སྨཱ ‘མ་ཏྟ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ.
‘‘ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ ཙ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ, ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཡོ་ག་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སྶཱ’ཏི. ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཡོ་ག་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སྶཱ’ཏི, ན་ཡི་དྷ ‘ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཀཱ་ལཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཨུ་དྡེ་ས་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་རི་པུ་ཙྪཱ་ཡ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ ཡོ་ག་སྶ, ཨ་ཡཾ ཀཱ་ལོ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ན་སྶཱ’ཏི, ཏ་སྨཱ ‘ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ.
‘‘པ་རི་ས་ཉྙཱུ ཙ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་སཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’ནྟི. ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་རི་སཾ ཛཱ་ནེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ…པེ… ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’ནྟི, ན་ཡི་དྷ ‘པ་རི་ས་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩེ་ཡྻ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་རི་སཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡཾ ག་ཧ་པ་ཏི་པ་རི་སཱ, ཨ་ཡཾ ས་མ་ཎ་པ་རི་སཱ. ཏ་ཏྠ ཨེ་ཝཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཋཱ་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཀ་ཏྟ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ནི་སཱི་དི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ བྷཱ་སི་ཏ་བྦཾ, ཨེ་ཝཾ ཏུ་ཎྷཱི བྷ་ཝི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཏ་སྨཱ ‘པ་རི་ས་ཉྙཱུ’ཏི ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཨི་ཏི དྷ་མྨ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྠ་ཉྙཱུ, ཨ་ཏྟ་ཉྙཱུ, མ་ཏྟ་ཉྙཱུ, ཀཱ་ལ་ཉྙཱུ, པ་རི་ས་ཉྙཱུ.
‘‘པུ་གྒ་ལ་པ་རོ་པ་ར་ཉྙཱུ ཙ ཀ་ཐཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ [ས་བྦ་ཏྠ་པི ཨི་དྷ ཨཱ་ར་མྦྷེ ‘‘བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ ཏྭེ་ཝ དི་སྶ་ཏི] དྭ་ཡེ་ན པུ་གྒ་ལཱ ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. དྭེ པུ་གྒ་ལཱ – ཨེ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་རི་ཡཱ་ནཾ ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ – ཨེ་ཀོ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཀོ ས་དྡྷ་མྨཾ ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷ་མྨཾ ན སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ས་དྡྷ་མྨཾ སོ་ཏུ་ཀཱ་མཱ – ཨེ་ཀོ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཀོ ཨ་ནོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏོ དྷ་མྨཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཨོ་ཧི་ཏ་སོ་ཏཱ དྷ་མྨཾ སུ་ཎ་ནྟི [སུ་ཎ་ནྟཱ (ཀ.)] – ཨེ་ཀོ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཀོ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ ན དྷཱ་རེ་ཏི. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཏྭཱ ན དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ སུ་ཏྭཱ དྷ་མྨཾ དྷཱ་རེ་ནྟི [དྷཱ་རེ་ནྟཱ (ཀ.)] – ཨེ་ཀོ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ [དྷ་ཏཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཀོ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ན ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ཏི, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ དྷཱ་ཏཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏྠཾ ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟི [ཨུ་པ་པ་རི་ཀྑ་ནྟཱ (ཀ.)] – ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ ན དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ ན དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ.
‘‘དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ཨ་ཏྠ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨ་མ་ཉྙཱ་ཡ དྷ་མྨཱ་ནུ་དྷ་མྨ་པྤ་ཊི་པ་ནྣཱ – ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཀོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྟ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ནོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན གཱ་ར་ཡ྄ཧོ. ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ཏྠ་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ པ་ཊི་པ་ནྣོ པ་ར་ཧི་ཏཱ་ཡ ཙ, ཨེ་ཝཾ སོ ཏེ་ན་ངྒེ་ན པཱ་སཾ་སོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ [བྷི་ཀྑུ་ནཱ (སཱི. སྱཱ.)] དྭ་ཡེ་ན པུ་གྒ་ལཱ ཝི་དི་ཏཱ ཧོ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པུ་གྒ་ལ་པ་རོ་པ་ར་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི. ‘‘ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྟ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ ཧོ་ཏི པཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻོ…པེ… ཨ་ནུ་ཏྟ་རཾ པུ་ཉྙ་ཀྑེ་ཏྟཾ ལོ་ཀ་སྶཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༦༩. ‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ [ཀུ་ཌུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ [ཀོ་ཀཱ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏོ (སཱི. སྱཱ.), ཀོ་ས་ཀ་ཛཱ་ཏོ (ཀ.)] བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ནྟི – ‘ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ དཱ་ནི པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ དཱ་ནི ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལློ [ས་བྦ་པཱ་ལི་ཕུ་ལློ (སཱི. པཱི.)] བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’’’ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ དེ་ཝཱ་ནཾ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལློ ཧོ་ཏི, ཨ་ཏྟ་མ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་ཝཱ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་སྶ མཱུ་ལེ དི་བྦེ ཙ་ཏྟཱ་རོ མཱ་སེ པ་ཉྩ་ཧི ཀཱ་མ་གུ་ཎེ་ཧི ས་མ་པྤི་ཏཱ ས་མ་ངྒཱི་བྷཱུ་ཏཱ པ་རི་ཙཱ་རེ་ནྟི.
‘‘ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལླ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་སྶ ས་མ་ནྟཱ པ་ཉྙཱ་ས་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི ཨཱ་བྷཱ་ཡ ཕུ་ཊཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ནུ་ཝཱ་ཏཾ ཡོ་ཛ་ན་ས་ཏཾ ག་ནྡྷོ ག་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀ་སྶ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་ར་སྶ.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ་ཡ ཙེ་ཏེ་ཏི, པ་ཎྜུ་པ་ལཱ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཀེ་ས་མ་སྶུཾ ཨོ་ཧཱ་རེ་ཏྭཱ ཀཱ་སཱ་ཡཱ་ནི ཝ་ཏྠཱ་ནི ཨ་ཙྪཱ་དེ་ཏྭཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཧོ་ཏི, པ་ནྣ་པ་ལཱ་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཛཱ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ…པེ… དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཁཱ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ…པེ… ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཀུ་ཊུ་མ་ལ་ཀ་ཛཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཀོ་ར་ཀ་ཛཱ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྦ་ཕཱ་ལི་ཕུ་ལློ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཧོ་ཏི དེ་ཝཱ་ནཾ་ཝ ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ་ནཾ པཱ་རི་ཙྪ་ཏྟ་ཀོ ཀོ་ཝི་ལཱ༹་རོ.
‘‘ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ བྷུ་མྨཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ནྟི – ‘ཨེ་སོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་མུ་ཀ་མྷཱ གཱ་མཱ ཝཱ ནི་ག་མཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. བྷུ་མྨཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ ཙཱ་ཏུ་མ་ཧཱ་རཱ་ཛི་ཀཱ དེ་ཝཱ…པེ… ཏཱ་ཝ་ཏིཾ་སཱ དེ་ཝཱ… ཡཱ་མཱ དེ་ཝཱ… ཏུ་སི་ཏཱ དེ་ཝཱ… ནི་མྨཱ་ན་ར་ཏཱི དེ་ཝཱ… པ་ར་ནི་མྨི་ཏ་ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི དེ་ཝཱ… བྲ་ཧྨ་ཀཱ་ཡི་ཀཱ དེ་ཝཱ ས་དྡ་མ་ནུ་སྶཱ་ཝེ་ནྟི – ‘ཨེ་སོ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མ་སྶ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ས་དྡྷི་ཝི་ཧཱ་རི་ཀོ ཨ་མུ་ཀ་མྷཱ གཱ་མཱ ཝཱ ནི་ག་མཱ ཝཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཨི་ཏི་ཧ ཏེ་ན ཁ་ཎེ་ན ཏེ་ན མུ་ཧུ་ཏྟེ་ན ཡཱ་ཝ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀཱ ས་དྡོ [སཱ་དྷུ་ཀཱ་ར་ས་དྡོ (སཱི. ཨ་ཊྛ., ཀ. ཨ་ཊྛ.)] ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཡ་མཱ་ནུ་བྷཱ་ཝོ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ས་ཀྐ་ཙྩ་སུ་ཏྟཾ
༧༠. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. དྷ་མྨཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ས་ངྒྷཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… སི་ཀྑཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ས་མཱ་དྷིཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ…པེ… པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་མེ ཁོ མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ག་ནྟྭཱ [ག་ཧེ་ཏྭཱ (ཀ.)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་རི་སོ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ མེ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑོ པ་རི་སུ་དྡྷོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑཾ ག་ནྟྭཱ [ག་ཧེ་ཏྭཱ (ཀ.)] ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑོ ས་ཀ་མྨཱ་ར་ག་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ [ཁོ (ཀ.)] མེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ག་ནྟྭཱ [ག་ཧེ་ཏྭཱ (ཀ.)] བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རཱ ཙཱ’’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ར་ཧོ་ག་ཏ་སྶ པ་ཊི་ས་ལླཱི་ན་སྶ ཨེ་ཝཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་རི་ཝི་ཏ་ཀྐོ ཨུ་ད་པཱ་དི – ‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’ཏི? ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ས་ཏྠཱ་རཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. དྷ་མྨཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ …པེ… པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏྭཱ…པེ… ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’ཏི. ཨ་ཐ ཁོ ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨི་མེ ཁོ མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རཱ ཙ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་རི་སོ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑཾ ཨ་དྷི་ག་ཙྪེ་ཡྻ པ་རི་སུ་དྡྷཾ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཾ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ཨ་ཡཾ ཁོ མེ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑོ པ་རི་སུ་དྡྷོ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏོ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑཾ ག་ནྟྭཱ ཀ་མྨཱ་རཱ་ནཾ ད་སྶེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨ་ཡཾ སུ་ཝ་ཎྞ་ནི་ཀྑོ ས་ཀ་མྨཱ་ར་ག་ཏོ པ་རི་སུ་དྡྷོ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རོ ཙ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ མེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏཱ, ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མེ དྷ་མྨེ ག་ནྟྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨཱ་རོ་ཙེ་ཡྻཾ. ཨེ་ཝཾ མེ ཨི་མེ དྷ་མྨཱ པ་རི་སུ་དྡྷཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི པ་རི་སུ་དྡྷ་ས་ངྑཱ་ཏ་ཏ་རཱ ཙཱ’’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! ས་ཏྠཱ་རཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. དྷ་མྨཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ. ས་ངྒྷཾ ཁོ…པེ… སི་ཀྑཾ ཁོ… ས་མཱ་དྷིཾ ཁོ… ཨ་པྤ་མཱ་དཾ ཁོ… པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཀྐ་ཏྭཱ ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧེ་ཡྻ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ’’.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨི་མྤི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ….
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ. … ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ….
‘‘སོ ཝ་ཏ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ས་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ས་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ས་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ’’ཏི.
‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨི་མ་སྶ མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་སི. སོ ཝ་ཏ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི…པེ… ཡོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ཨ་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་ངྒྷེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ས་མཱ་དྷི་སྨིཾ ཨ་གཱ་ར་ཝོ ཨ་པྤ་མཱ་དེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ཨ་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི…པེ… ཡོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ …པེ….
‘‘སོ ཝ་ཏ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ ཨ་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ནེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ.
‘‘སོ ཝ་ཏ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ དྷ་མྨེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ….
‘‘སོ ཝ་ཏ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི་ཏི ཋཱ་ན་མེ་ཏཾ ཝི་ཛྫ་ཏི. ཡོ སོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏྠ་རི ས་གཱ་ར་ཝོ…པེ… ཨ་པྤ་མཱ་དེ ས་གཱ་ར་ཝོ པ་ཊི་ས་ནྠཱ་རེ་པི སོ ས་གཱ་ར་ཝོ’’ཏི.
‘‘ཨི་མ་སྶ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, མ་ཡཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠོ ད་ཊྛ་བྦོ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༧༡. ‘‘བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ. ཏཱ་ན་སྶུ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ན ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫེ་ཡྻུ’ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ ཨ་བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ན ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ན ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ནེ་ཝ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་མྨ་པྤ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཨི་དྡྷི་པཱ་དཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ ཨི་ནྡྲི་ཡཱ་ནཾ, པ་ཉྩ་ནྣཾ བ་ལཱ་ནཾ, ས་ཏྟ་ནྣཾ བོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཱ་ནཾ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ཨ་ཊྛ ཝཱ ད་ས ཝཱ དྭཱ་ད་ས ཝཱ. ཏཱ་ན་སྶུ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཀི་ཉྩཱ་པི ཏ་སྶཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫེ་ཡྻུ’ནྟི, ཨ་ཐ ཁོ བྷ་བྦཱ་ཝ ཏེ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་པོ་ཏ་ཀཱ པཱ་ད་ན་ཁ་སི་ཁཱ་ཡ ཝཱ མུ་ཁ་ཏུ་ཎྜ་ཀེ་ན ཝཱ ཨ་ཎྜ་ཀོ་སཾ པ་དཱ་ལེ་ཏྭཱ སོ་ཏྠི་ནཱ ཨ་བྷི་ནི་བྦྷི་ཛྫི་ཏུཾ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཐཱ ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ཀྐུ་ཊི་ཡཱ ཨ་ཎྜཱ་ནི ས་མྨཱ ཨ་དྷི་ས་ཡི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་སེ་དི་ཏཱ་ནི, ས་མྨཱ པ་རི་བྷཱ་ཝི་ཏཱ་ནི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཨི་ཙྪཱ ཨུ་པྤ་ཛྫེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ མེ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩེ་ཡྻཱ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ‘བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ’ཏི་སྶ ཝ་ཙ་ནཱི་ཡཾ. ཀི་སྶ བྷཱ་ཝི་ཏ་ཏྟཱ? ཙ་ཏུ་ནྣཾ ས་ཏི་པ་ཊྛཱ་ནཱ་ནཾ…པེ… ཨ་རི་ཡ་སྶ ཨ་ཊྛ་ངྒི་ཀ་སྶ མ་གྒ་སྶ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཕ་ལ་ག་ཎྜ་སྶ [པ་ལ་ག་ཎྜ་སྶ (?)] ཝཱ ཕ་ལ་ག་ཎྜ་ནྟེ་ཝཱ་སི་ཀ་སྶ ཝཱ དི་སྶ་ནྟེ་ཝ [ཁཱི་ཡ་ནྟེ (ཀ.)] ཝཱ་སི་ཛ་ཊེ [དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་པ་དཱ་ནི (སཱི.), ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཾ (ཀ.)] ཨ་ངྒུ་ལི་པ་དཱ་ནི དི་སྶ་ཏི [དི་སྶ་ནྟི (སྱཱ.)] ཨ་ངྒུ་ཊྛ་པ་དཾ [དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལི་པ་དཱ་ནི (སཱི.), ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཱ་ནི དི་སྶ་ནྟི ཨ་ངྒུ་ལ་པ་དཾ (ཀ.)]. ནོ ཙ ཁྭ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ ཨ་ཛྫ ཝཱ་སི་ཛ་ཊ་སྶ ཁཱི་ཎཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ཡྻོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རེ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཁཱི་ཎེ ‘ཁཱི་ཎ’ནྟེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཀི་ཉྩཱ་པི ན ཨེ་ཝཾ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི – ‘ཨེ་ཏྟ་ཀཾ མེ ཨ་ཛྫ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁཱི་ཎཾ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ ཧི་ཡྻོ, ཨེ་ཏྟ་ཀཾ པ་རེ’ཏི, ཨ་ཐ ཁྭ་སྶ ཁཱི་ཎེ ‘ཁཱི་ཎ’ནྟེ་ཝ ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སཱ་མུ་དྡི་ཀཱ་ཡ ནཱ་ཝཱ་ཡ ཝེ་ཏྟ་བ་ནྡྷ་ན་བ་དྡྷཱ་ཡ [ཝེ་ཏྟ་བ་ནྡྷཱ་ཡ (ཀ.)] ཚ མཱ་སཱ་ནི ཨུ་ད་ཀེ པ་རི་ཡཱ་དཱ་ཡ ཧེ་མ་ནྟི་ཀེ་ན ཐ་ལེ ཨུ་ཀྑི་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ཏཱ་ཏ་པ་པ་རེ་ཏཱ་ནི བ་ནྡྷ་ནཱ་ནི, ཏཱ་ནི པཱ་ཝུ་སྶ་ཀེ་ན མེ་གྷེ་ན ཨ་བྷི་པྤ་ཝུ་ཊྛཱ་ནི ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ པ་རི་ཧཱ་ཡ་ནྟི [པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི (སཱི. སྱཱ.)], པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟ་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་ཧ་ར་ཏོ ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷ་ནྟི, པཱུ་ཏི་ཀཱ་ནི བྷ་ཝ་ནྟཱི’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷོ་པ་མ་སུ་ཏྟཾ
༧༢. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀོ་ས་ལེ་སུ ཙཱ་རི་ཀཾ ཙ་ར་ཏི མ་ཧ་ཏཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷེ་ན ས་དྡྷིཾ. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ པ་དེ་སེ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ [ས་ཉྫོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ (སྱཱ.)]. དི་སྭཱ་ན མ་གྒཱ ཨོ་ཀྐ་མྨ ཨ་ཉྙ་ཏ་ར་སྨིཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལེ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘པ་སྶ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏ’’ནྟི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶ ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་ར་སྶ པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ཨ་སྶ་མ་ཎ་སྶ ས་མ་ཎ་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ཨ་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་སྶ བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རི་པ་ཊི་ཉྙ་སྶ ཨ་ནྟོ་པཱུ་ཏི་ཀ་སྶ ཨ་ཝ་སྶུ་ཏ་སྶ ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ ཨ་མུཾ མ་ཧ་ནྟཾ ཨ་གྒི་ཀྑ་ནྡྷཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ.
‘‘ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ ཨ་སུ་ཙི་ས་ངྐ་སྶ་ར་ས་མཱ་ཙཱ་རོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་ཀ་ཉྙཾ ཝཱ མུ་དུ་ཏ་ལུ་ན་ཧ་ཏྠ་པཱ་དཾ ཨཱ་ལི་ངྒེ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ནི་སཱི་ད་ཏི ཝཱ ཨུ་པ་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཝཱ, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ [ཏཾ ཧི་སྶ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཝཱ་ལ་ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨུ་བྷོ ཛ་ངྒྷཱ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ གྷཾ་སེ་ཡྻ – སཱ ཚ་ཝིཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཚ་ཝིཾ ཚེ་ཏྭཱ ཙ་མྨཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཙ་མྨཾ ཚེ་ཏྭཱ མཾ་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ མཾ་སཾ ཚེ་ཏྭཱ ནྷཱ་རུཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ནྷཱ་རུཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛིཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻ ཨ་ཊྛིཾ ཚེ་ཏྭཱ ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཝཱ་ལ་ར་ཛྫུ་ཡཱ…པེ… ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ད་ལ༹ྷཱ་ཡ ཝཱ་ལ་ར་ཛྫུ་ཡཱ ཨུ་བྷོ ཛ་ངྒྷཱ ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ…པེ… ཨ་ཊྛི་མི་ཉྫཾ ཨཱ་ཧ་ཙྩ ཏི་ཊྛེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ཝཱ་ད་ནཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏི་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ལ་དྷོ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩོ་ར་སྨིཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་དི་ཡེ་ཡྻ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏི་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ལ་དྷོ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩོ་ར་སྨིཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏི་ཎྷཱ་ཡ ས་ཏྟི་ཡཱ ཏེ་ལ་དྷོ་ཏཱ་ཡ པ་ཙྩོ་ར་སྨིཾ པ་ཧ་རེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ཀ་མྨཾ སཱ་དི་ཡ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡོ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་དི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏེ་ན ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡཾ ས་མྤ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཡྻ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ…པེ… ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡོ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་དི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏེ་ན ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡཾ ས་མྤ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡོ་པ་ཊྚེ་ན ཨཱ་དི་ཏྟེ་ན ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏེ་ན ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀཱ་ཡཾ ས་མྤ་ལི་ཝེ་ཋེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཙཱི་ཝ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡོ་ས་ངྐུ་ནཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ – ཏཾ ཏ་སྶ ཨོ་ཊྛ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ [ཌ་ཧེ་ཡྻ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] མུ་ཁ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཛི་ཝ྄ཧ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཀ་ཎྛ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཨུ་ར་མྤི [མ. ནི. ༣.༢༧༠ དེ་ཝ་དཱུ་ཏ་སུ་ཏྟེ པ་ན ‘‘ཨུ་ད་ར་མྤི’’ ཨི་ཏི ཝི་དེ་ས་པཱ་ཋོ དི་སྶ་ཏི] ད་ཧེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་མྤི ཨ་ནྟ་གུ་ཎ་མྤི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཱ [ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ (ཀ.)] ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡོ་ས་ངྐུ་ནཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ – ཏཾ ཏ་སྶ ཨོ་ཊྛ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ མུ་ཁ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཛི་ཝ྄ཧ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཀ་ཎྛ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཨུ་ར་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་མྤི ཨ་ནྟ་གུ་ཎ་མྤི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཏ་ཏྟེ་ན ཨ་ཡོ་ས་ངྐུ་ནཱ མུ་ཁཾ ཝི་ཝ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ལོ་ཧ་གུ་ལ༹ཾ ཨཱ་དི་ཏྟཾ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཾ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཾ མུ་ཁེ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ – ཏཾ ཏ་སྶ ཨོ་ཊྛ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ མུ་ཁ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཛི་ཝ྄ཧ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཀ་ཎྛ་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཨུ་ར་མྤི ད་ཧེ་ཡྻ ཨ་ནྟ་མྤི ཨ་ནྟ་གུ་ཎ་མྤི ཨཱ་དཱ་ཡ ཨ་དྷོ་བྷཱ་གཾ ནི་ཀྑ་མེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ སཱི་སེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་མ་ཉྩཾ ཝཱ ཨ་ཡོ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ [མ་ཉྩཾ ཝཱ པཱི་ཋཾ ཝཱ (ཀ.)] པ་རི་བྷུ་ཛྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ སཱི་སེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་མ་ཉྩཾ ཝཱ ཨ་ཡོ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ སཱི་སེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཁ་ནྡྷེ ཝཱ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཾ ཨ་ཡོ་མ་ཉྩཾ ཝཱ ཨ་ཡོ་པཱི་ཋཾ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫཱ་པེ་ཡྻ ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ མ་ཉྩ་པཱི་ཋཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་མཾ ནུ ཁོ ཝ་རཾ – ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཱ་ཡ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ – སོ ཏ་ཏྠ ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀཾ པ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་ཀི་མྤི ཨུ་དྡྷཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་ཀི་མྤི ཨ་དྷོ ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་ཀི་མྤི ཏི་རི་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ, ཡཾ ཝཱ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་དེ་ཝ, བྷ་ནྟེ, ཝ་རཾ – ཡཾ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫེ་ཡྻ, དུ་ཀྑ་ཉྷེ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ, ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཏ་ཏྟཱ་ཡ ལོ་ཧ་ཀུ་མྦྷི་ཡཱ པ་ཀྑི་པེ་ཡྻ ཨཱ་དི་ཏྟཱ་ཡ ས་མྤ་ཛྫ་ལི་ཏཱ་ཡ ས་ཛོ་ཏི་བྷཱུ་ཏཱ་ཡ – སོ ཏ་ཏྠ ཕེ་ཎུ་དྡེ་ཧ་ཀཾ པ་ཙྩ་མཱ་ནོ ས་ཀི་མྤི ཨུ་དྡྷཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་ཀི་མྤི ཨ་དྷོ ག་ཙྪེ་ཡྻ ས་ཀི་མྤི ཏི་རི་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻཱ’’ཏི.
‘‘ཨཱ་རོ་ཙ་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ཝེ་ད་ཡཱ་མི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་ཐཱ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཏ་སྶ ཝ་རཾ དུ་སྶཱི་ལ་སྶ པཱ་པ་དྷ་མྨ་སྶ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏ་སྶ ཡཾ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཨུ་དྡྷཾ་པཱ་དཾ ཨ་དྷོ་སི་རཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ…པེ… ས་ཀི་མྤི ཏི་རི་ཡཾ ག་ཙྪེ་ཡྻ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཏ་ཏོ་ནི་དཱ་ན་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ར་ཎཾ ཝཱ ནི་ག་ཙྪེ་ཡྻ མ་ར་ཎ་མ་ཏྟཾ ཝཱ དུ་ཀྑཾ, ན ཏྭེ་ཝ ཏ་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ…པེ… ཀ་ས་མྦུ་ཛཱ་ཏོ ཁ་ཏྟི་ཡ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ག་ཧ་པ་ཏི་མ་ཧཱ་སཱ་ལཱ་ནཾ ཝཱ ས་དྡྷཱ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཏ་ཉྷི ཏ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི དཱི་གྷ་ར་ཏྟཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཡེ་ས་ཉྩ [ཡེ་སཾ (?)] མ་ཡཾ པ་རི་བྷུ་ཉྫཱ་མ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པྤ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཾ [… པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀ.)] ཏེ་སཾ ཏེ ཀཱ་རཱ མ་ཧ་པྥ་ལཱ བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི མ་ཧཱ་ནི་སཾ་སཱ, ཨ་མྷཱ་ཀ་ཉྩེ་ཝཱ་ཡཾ པ་བྦ་ཛྫཱ ཨ་ཝ་ཉྫྷཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ཕ་ལཱ ས་ཨུ་དྲ་ཡཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་ཏྟ་ཏྠཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ; པ་ར་ཏྠཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུཾ; ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨ་པྤ་མཱ་དེ་ན ས་མྤཱ་དེ་ཏུ’’’ནྟི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ [ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ…པེ… (ཀ.)]. ཨི་མ་སྨི་ཉྩ པ་ན ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎ་སྨིཾ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨུ་ཎྷཾ ལོ་ཧི་ཏཾ མུ་ཁ་ཏོ ཨུ་གྒ་ཉྪི [ཨུ་གྒ་ཙྪི (ཀ.)]. ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑཱུ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟིཾ་སུ – ‘‘སུ་དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ, སུ་དུ་ཀྐ་རཾ བྷ་ག་ཝཱ’’ཏི. ས་ཊྛི་མ་ཏྟཱ་ནཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཨཱ་ས་ཝེ་ཧི ཙི་ཏྟཱ་ནི ཝི་མུ་ཙྩིཾ་སཱུ་ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. སུ་ནེ་ཏྟ་སུ་ཏྟཾ
༧༣. [ཨ. ནི. ༦.༥༤; ༧.༦༦] ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. སུ་ནེ་ཏྟ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. སུ་ནེ་ཏྟོ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཡེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཡེ ཁོ བྷི་ཀྑ་ཝེ (སཱི. སྱཱ.)], སུ་ནེ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་པྤ་སཱ་དེ་སུཾ ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཡེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ནེ་ཏྟ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་སཱ་དེ་སུཾ ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱུ་ག་པ་ཀྑོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི…པེ… ཨ་ར་ནེ་མི ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི…པེ… ཀུ་དྡཱ་ལ་ཀོ [ཀུ་དྡཱ་ལོ (སཱི. སྱཱ.)] ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི…པེ… ཧ་ཏྠི་པཱ་ལོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི…པེ… ཛོ་ཏི་པཱ་ལོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི…པེ… ཨ་ར་ཀོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. ཨ་ར་ཀ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ར་ཀོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སི. ཡེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཀ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནི ན་པྤ་སཱ་དེ་སུཾ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ. ཡེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཀ་སྶ ས་ཏྠུ་ནོ བྲ་ཧྨ་ལོ་ཀ་ས་ཧ་བྱ་ཏཱ་ཡ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་སཱ་དེ་སུཾ, ཏེ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫིཾ་སུ.
‘‘ཏཾ ཀིཾ མ་ཉྙ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་ཏྠཱ་རེ ཏི་ཏྠ་ཀ་རེ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རེ ས་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷེ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཀྐོ་སེ་ཡྻ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻ, བ་ཧུཾ སོ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻཱ’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’. ‘‘ཡོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ ས་ཏྟ ས་ཏྠཱ་རེ ཏི་ཏྠ་ཀ་རེ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གེ ཨ་ནེ་ཀ་ས་ཏ་པ་རི་ཝཱ་རེ ས་སཱ་ཝ་ཀ་ས་ངྒྷེ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཀྐོ་སེ་ཡྻ པ་རི་བྷཱ་སེ་ཡྻ, བ་ཧུཾ སོ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝེ་ཡྻ. ཡོ ཨེ་ཀཾ དི་ཊྛི་ས་མྤ་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་དུ་ཊྛ་ཙི་ཏྟོ ཨ་ཀྐོ་ས་ཏི པ་རི་བྷཱ་ས་ཏི, ཨ་ཡཾ ཏ་ཏོ བ་ཧུ་ཏ་རཾ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ནཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་ཏོ བ་ཧི་དྡྷཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པིཾ ཁ་ནྟིཾ ཝ་དཱ་མི ཡ་ཐཱ་མཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ’’.
‘‘ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ན ནོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ [ན ཏྭེ་ཝ ཨ་མྷཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ (སྱཱ.) ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡེ ཨ་ཉྙ་ཐཱ དི་སྶ་ཏི] ཙི་ཏྟཱ་ནི པ་དུ་ཊྛཱ་ནི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཨ་ར་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༧༤. ‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཀོ ནཱ་མ ས་ཏྠཱ ཨ་ཧོ་སི ཏི་ཏྠ་ཀ་རོ ཀཱ་མེ་སུ ཝཱི་ཏ་རཱ་གོ. ཨ་ར་ཀ་སྶ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠུ་ནོ ཨ་ནེ་ཀཱ་ནི སཱ་ཝ་ཀ་ས་ཏཱ་ནི ཨ་ཧེ་སུཾ. ཨ་ར་ཀོ ས་ཏྠཱ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏི – ཨ་པྤ་ཀཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ [ལ་ཧུ་སཾ (ཊཱི་ཀཱ)] བ་ཧུ་དུ་ཀྑཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནྟཱ་ཡཾ [མ་ནྟཱ་ཡ (ས་བྦ་ཏྠ) ཊཱི་ཀཱ པ་སྶི་ཏ་བྦཱ] བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏི་ཎ་གྒེ ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡུ སཱུ་རི་ཡེ ཨུ་གྒ་ཙྪ་ནྟེ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་སྶཱ་ཝ་བི་ནྡཱུ་པ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཐུ་ལླ་ཕུ་སི་ཏ་ཀེ དེ་ཝེ ཝ་སྶ་ནྟེ ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལ༹ཾ [ཨུ་ད་ཀ་པུ་པྥུ་ལ༹ཾ (ཀ.)] ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཾ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་ཀ་བུ་བྦུ་ལཱུ༹་པ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛི ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨུ་ད་ཀེ ད་ཎྜ་རཱ་ཛཱུ་པ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ…པེ… ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ན་དཱི པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱ དཱུ་ར་ངྒ་མཱ སཱི་གྷ་སོ་ཏཱ ཧཱ་ར་ཧཱ་རི་ནཱི, ན་ཏྠི སོ ཁ་ཎོ ཝཱ ལ་ཡོ ཝཱ མུ་ཧུ་ཏྟོ ཝཱ ཡཾ སཱ [ཡཱ་ཡ (ཀ.)] ཨཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི [ཐ་ར་ཏི (སཱི.), དྷ་ར་ཏི (སྱཱ.), ཨ་ཝ་ཏི་ཊྛེ་ཡྻ (?)], ཨ་ཐ ཁོ སཱ ག་ཙྪ་ཏེ་ཝ ཝ་ཏྟ་ཏེ་ཝ ས་ནྡ་ཏེ་ཝ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ན་དཱི་པ་བྦ་ཏེ་ཡྻཱུ་པ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ…པེ… ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཾ སཾ་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཀ་སི་རེ་ནེ་ཝ ཝ་མེ་ཡྻ [པ་ཏཱ་པེ་ཡྻ (ཀ.)]; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁེ་ལ༹་པི་ཎྜཱུ་པ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ…པེ… ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, དི་ཝ་སཾ་ས་ནྟ་ཏྟེ ཨ་ཡོ་ཀ་ཊཱ་ཧེ མཾ་ས་པེ་སི [མཾ་ས་པེ་སཱི (སཱི. སྱཱ.)] པ་ཀྑི་ཏྟཱ ཁི་པྤཾ་ཡེ་ཝ པ་ཊི་ཝི་ག་ཙྪ་ཏི, ན ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀཱ ཧོ་ཏི; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ…པེ… ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎཾ.
‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, གཱ་ཝཱི ཝ་ཛ྄ཛྷཱ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ནཾ ནཱི་ཡ་མཱ་ནཱ ཡཾ ཡ་དེ་ཝ པཱ་དཾ ཨུ་དྡྷ་ར་ཏི, ས་ནྟི་ཀེ་ཝ ཧོ་ཏི ཝ་དྷ་སྶ ས་ནྟི་ཀེ་ཝ མ་ར་ཎ་སྶ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, གོ་ཝ་ཛ྄ཛྷཱུ་པ་མཾ [གཱ་ཝཱི་ཝ་ཛ྄ཛྷཱུ་པ་མཾ (སཱི. སྱཱ.)] ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎ’’ནྟི.
‘‘ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ས་ཊྛི་ཝ་སྶ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎཾ ཨ་ཧོ་སི, པ་ཉྩ་ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀཱ ཀུ་མཱ་རི་ཀཱ ཨ་ལཾ་པ་ཏེ་ཡྻཱ ཨ་ཧོ་སི. ཏེ་ན ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ་ན མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ ཚ་ལེ༹་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷཱ ཨ་ཧེ་སུཾ – སཱི་ཏཾ, ཨུ་ཎྷཾ, ཛི་གྷ་ཙྪཱ, པི་པཱ་སཱ, ཨུ་ཙྩཱ་རོ, པ་སྶཱ་ཝོ. སོ ཧི ནཱ་མ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ར་ཀོ ས་ཏྠཱ ཨེ་ཝཾ དཱི་གྷཱ་ཡུ་ཀེ་སུ མ་ནུ་སྶེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཙི་ར་ཊྛི་ཏི་ཀེ་སུ ཨེ་ཝཾ ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷེ་སུ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཨེ་ཝཾ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་སྶ་ཏི – ‘ཨ་པྤ་ཀཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎ’’’ནྟི.
‘‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ ཝ་ད་མཱ་ནོ ཝ་དེ་ཡྻ – ‘ཨ་པྤ་ཀཾ ཛཱི་ཝི་ཏཾ མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ པ་རི་ཏྟཾ ལ་ཧུ་ཀཾ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཾ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཾ མ་ནྟཱ་ཡཾ བོ་དྡྷ་བྦཾ, ཀ་ཏྟ་བྦཾ ཀུ་ས་ལཾ, ཙ་རི་ཏ་བྦཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ན་ཏྠི ཛཱ་ཏ་སྶ ཨ་མ་ར་ཎ’ནྟི. ཨེ་ཏ་ར་ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ ཙི་རཾ ཛཱི་ཝ་ཏི སོ ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཨ་པྤཾ ཝཱ བྷི་ཡྻོ. ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཏཱི་ཎི་ཡེ་ཝ ཨུ་ཏུ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི – ཨུ་ཏུ་ས་ཏཾ ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨུ་ཏུ་ས་ཏཾ གི་མྷཱ་ནཾ, ཨུ་ཏུ་ས་ཏཾ ཝ་སྶཱ་ནཾ. ཏཱི་ཎི ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏུ་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ནྟོ དྭཱ་ད་ས [དྭཱ་ད་སཾ (སཱི. ཀ.)] ཡེ་ཝ མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི – ཙ་ཏྟཱ་རི མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི གི་མྷཱ་ནཾ, ཙ་ཏྟཱ་རི མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནཾ. དྭཱ་ད་ས ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི་ཡེ་ཝ ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི – ཨ་ཊྛ་དྡྷ་མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་དྡྷ་མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི གི་མྷཱ་ནཾ, ཨ་ཊྛ་དྡྷ་མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནཾ. ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྡྷ་མཱ་ས་ས་ཏཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ནྟོ ཚ་ཏྟིཾ་སཾ་ཡེ་ཝ ར་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ཏི – དྭཱ་ད་ས ར་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ, དྭཱ་ད་ས ར་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི གི་མྷཱ་ནཾ, དྭཱ་ད་ས ར་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནཾ. ཚ་ཏྟིཾ་སཾ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟི་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཛཱི་ཝ་ནྟོ དྭེ་ས་ཏྟ་ཏི་ཡེ་ཝ [དྭེ་ས་ཏྟ་ཏི་ཉྙེ་ཝ (སྱཱ.), དྭེ་ས་ཏྟ་ཏི་ཉྩེ་ཝ (ཀ.)] བྷ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི བྷུ་ཉྫ་ཏི – ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི བྷ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཧེ་མ་ནྟཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི བྷ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི གི་མྷཱ་ནཾ, ཙ་ཏུ་ཝཱི་ས་ཏི བྷ་ཏྟ་ས་ཧ་སྶཱ་ནི ཝ་སྶཱ་ནཾ ས་དྡྷིཾ མཱ་ཏུ་ཐ་ཉྙཱ་ཡ ས་དྡྷིཾ བྷ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ན.
‘‘ཏ་ཏྲི་མེ བྷ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ཡཱ ཀ་པི་མི་དྡྷོ་པི བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, དུ་ཀྑི་ཏོ་པི བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, བྱཱ་དྷི་ཏོ་པི བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨུ་པོ་ས་ཐི་ཀོ་པི བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི, ཨ་ལཱ་བྷ་ཀེ་ན་པི བྷ་ཏྟཾ ན བྷུ་ཉྫ་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཡཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀ་སྶ མ་ནུ་སྶ་སྶ ཨཱ་ཡུ་པི ས་ངྑཱ་ཏོ [ས་ངྑཱ་ཏཾ (?)], ཨཱ་ཡུ་པྤ་མཱ་ཎ་མྤི ས་ངྑཱ་ཏཾ, ཨུ་ཏཱུ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, སཾ་ཝ་ཙྪ་རཱ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, མཱ་སཱ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, ཨ་དྡྷ་མཱ་སཱ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, ར་ཏྟི་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, དི་ཝཱ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, བྷ་ཏྟཱ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ, བྷ་ཏྟ་ནྟ་རཱ་ཡཱ་པི ས་ངྑཱ་ཏཱ. ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ; ཀ་ཏཾ ཝོ ཏཾ མ་ཡཱ ཨེ་ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི. ཛྷཱ་ཡ་ཐ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ; མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.
མ་ཧཱ་ཝ་གྒོ ས་ཏྟ་མོ.