༦. ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་སུ་ཏྟཾ

༡༦. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ [སུཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ (སཱི. པཱི.), སཾ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ ཧོ་ཏི དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ. ཨ་ཐ ཁོ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ན་ཀུ་ལ་པི་ཏ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘མཱ ཁོ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑོ [སཱ་པེ་ཁོ (པཱི. ཀ.)] ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ. སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི [ན ས་ཀྑི་སྶ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.), ས་ཀྐོ་ཏི (པཱི. ཀ.)] དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ཏུཾ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ནྡྷ་རི་ཏུ’ནྟི [ས་ནྡྷ་རི་ཏུ་ནྟི (ཀ.), ས་ཎྛ་རི་ཏུཾ (སྱཱ.)]. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཀུ་ས་ལཱ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཀ་པྤཱ་སཾ ཀ་ནྟི་ཏུཾ ཝེ་ཎིཾ ཨོ་ལི་ཁི་ཏུཾ. ས་ཀྐོ་མ་ཧཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཝ་ཙྩ་ཡེ་ན དཱ་ར་ཀེ པོ་སེ་ཏུཾ, གྷ་རཱ་ཝཱ་སཾ ས་ནྡྷ་རི་ཏུཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.

‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ཨ་ཉྙཾ གྷ་རཾ [བྷ་ཏྟཱ་རཾ (སྱཱ. ཀཾ.), ཝཱི་རཾ (སཱི.)] ག་མི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཏྭ་ཉྩེ་ཝ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཛཱ་ནཱ་སི ཨ་ཧ་ཉྩ, ཡཾ ནོ [ཡ་དཱ ཏེ (སཱི.), ཡ་ཐཱ (སྱཱ.), ཡ་ཐཱ ནོ (པཱི.)] སོ་ལ༹་ས་ཝ་སྶཱ་ནི ག་ཧ་ཊྛ་ཀཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་མཱ་ཙི་ཎྞཾ [ས་མཱ་དི་ནྣཾ (སཱི.)]. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.

‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ཏོ ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མཱ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶཱ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨ་ཧ་ཉྷི, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་ཝ་ཙྩ་ཡེ་ན ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏ་རཱ ཙེ་ཝ བྷ་ཝི་སྶཱ་མི བྷ་ག་ཝ་ཏོ, ད་སྶ་ན་ཀཱ་མ་ཏ་རཱ ཙ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་སྶ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.

‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི མ་མ་ཙྩ་ཡེ་ན སཱི་ལེ་སུ [ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ… ན སཱི་ལེ་སུ (སཱི. པཱི.)] པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནི་ཡོ, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ – ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏུ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.

‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ལཱ་བྷི་ནཱི [ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ན ལཱ་བྷི་ནཱི (པཱི.)] ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སྶཱ’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ལཱ་བྷི་ནི་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སྶ, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ – ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏུ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ, ག་ཧ་པ་ཏི, སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ.

‘‘སི་ཡཱ ཁོ པ་ན ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ན ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨོ་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨོ་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ཨ་ཧཾ ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡ་སྶ ཁོ པ་ན་སྶ ཀ་ངྑཱ ཝཱ ཝི་མ་ཏི ཝཱ – ཨ་ཡཾ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ བྷ་གྒེ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི སུ་སུ་མཱ་ར་གི་རེ བྷེ་ས་ཀ་ལཱ༹་ཝ་ནེ མི་ག་དཱ་ཡེ – ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པུ་ཙྪ་ཏུ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ ཏྭཾ, ག་ཧ་པ་ཏི, མཱ སཱ་པེ་ཀྑོ ཀཱ་ལ་མ་ཀཱ་སི. དུ་ཀྑཱ ག་ཧ་པ་ཏི སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ; ག་ར་ཧི་ཏཱ ཙ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཱ་པེ་ཀྑ་སྶ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏ་རཱ [ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ.), ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏུ་ཡཱ (ཀ.)] ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནི་ཡཱ ཨི་མི་ནཱ ཨོ་ཝཱ་དེ་ན ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ན་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཋཱ་ན་སོ པ་ཊི་པྤ་སྶ་མྦྷི. ཝུ་ཊྛ་ཧི [ཝུ་ཊྛཱ་ཏི (ཀ.)] ཙ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ; ཏ་ཐཱ པ་ཧཱི་ནོ ཙ པ་ན ན་ཀུ་ལ་པི་ཏུ་ནོ ག་ཧ་པ་ཏི་སྶ སོ ཨཱ་བཱ་དྷོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ཐ ཁོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏི གི་ལཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ [‘‘གི་ལཱ་ན་བྷཱ་ཝ་ཏོ ཝུ་ཊྛཱ་ཡ ཋི་ཏོ, བྷཱ་ཝ་པྤ་དྷཱ་ནོ ཧི ཨ་ཡཾ ནི་དྡེ་སོ’’ཏི ཊཱི་ཀཱ་སཾ་ཝ་ཎྞ་ནཱ] ཨ་ཙི་ར་ཝུ་ཊྛི་ཏོ གེ་ལ་ཉྙཱ ད་ཎྜ་མོ་ལུ་བྦྷ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ན་ཀུ་ལ་པི་ཏ་རཾ ག་ཧ་པ་ཏིཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ལཱ་བྷཱ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཡ་སྶ ཏེ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ སཱི་ལེ་སུ པ་རི་པཱུ་ར་ཀཱ་རི་ནི་ཡོ, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ལཱ་བྷི་ནི་ཡོ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐ་སྶ, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ཡཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, མ་མ སཱ་ཝི་ཀཱ གི་ཧཱི ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ ཨི་མ་སྨིཾ དྷ་མྨ་ཝི་ན་ཡེ ཨོ་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ པ་ཏི་གཱ་དྷ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་སྶཱ་ས་པྤ་ཏྟཱ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ ཝི་ག་ཏ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱ ཝེ་སཱ་ར་ཛྫ་པྤ་ཏྟཱ ཨ་པ་ར་པྤ་ཙྩ་ཡཱ ས་ཏྠུ་སཱ་ས་ནེ ཝི་ཧ་ར་ནྟི, ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཏཱ་སཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ. ལཱ་བྷཱ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི, སུ་ལ་དྡྷཾ ཏེ, ག་ཧ་པ་ཏི! ཡ་སྶ ཏེ ན་ཀུ་ལ་མཱ་ཏཱ ག་ཧ་པ་ཏཱ་ནཱི ཨ་ནུ་ཀ་མྤི་ཀཱ ཨ་ཏྠ་ཀཱ་མཱ ཨོ་ཝཱ་དི་ཀཱ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཀཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.