(༡༧) ༢. ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་གྒོ
༡. པ་ཋ་མ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༡. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, མེ་ཏྟཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཀ་རུ་ཎཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཨུ་པེ་ཀྑཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ བྷཱ་ཝེ་ཏ་བྦཱ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཨ་ས་ཏི་ཨ་མ་ན་སི་ཀཱ་རོ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏ་བྦོ; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཛཱ་ཡེ་ཐ, ཀ་མྨ་སྶ་ཀ་ཏཱ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཱ – ‘ཀ་མྨ་སྶ་ཀོ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀ་མྨ་དཱ་ཡཱ་དོ ཀ་མྨ་ཡོ་ནི ཀ་མྨ་བ་ནྡྷུ ཀ་མྨ་པྤ་ཊི་ས་ར་ཎོ, ཡཾ ཀ་མྨཾ ཀ་རི་སྶ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎཾ ཝཱ པཱ་པ་ཀཾ ཝཱ ཏ་སྶ དཱ་ཡཱ་དོ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི; ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༢. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘པ་ཉྩི་མེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ; ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀོ ར་ཐི་ཡཱ་ཡ ན་ནྟ་ཀཾ དི་སྭཱ ཝཱ་མེ་ན པཱ་དེ་ན ནི་གྒ་ཎྷི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎེ་ན པཱ་དེ་ན པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ [ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.)], ཡོ ཏ་ཏྠ སཱ་རོ ཏཾ པ་རི་པཱ་ཏེ་ཏྭཱ ཨཱ་དཱ་ཡ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ; ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁྭཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཡཱ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཡཱ ཙ ཁྭཱ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷཱ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. སོ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ཨུ་བྷོ་ཧི ཧ་ཏྠེ་ཧི ཨི་ཏི་ཙི་ཏི ཙ སེ་ཝཱ་ལ་པ་ཎ་ཀཾ ཨ་པ་ཝི་ཡཱུ་ཧི་ཏྭཱ ཨ་ཉྫ་ལི་ནཱ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ, ཡཱ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ, ཡཱ ཙ ཁྭཱ་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རི་ཏྟཾ གོ་པ་དེ [གོ་པ་ད་ཀེ (སཱི. སྱཱ.)] ཨུ་ད་ཀཾ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཨི་དཾ ཁོ པ་རི་ཏྟཾ གོ་པ་དེ ཨུ་ད་ཀཾ. ས་ཙཱ་ཧཾ ཨ་ཉྫ་ལི་ནཱ ཝཱ པི་ཝི་སྶཱ་མི བྷཱ་ཛ་ནེ་ན ཝཱ ཁོ་བྷེ་སྶཱ་མི་པི ཏཾ ལོ་ལེ༹་སྶཱ་མི་པི ཏཾ ཨ་པེ་ཡྻ་མྤི ཏཾ ཀ་རི་སྶཱ་མི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ [ཙ་ཏུ་གུ་ཎྜི་ཀོ (སཱི.), ཙ་ཏུ་ཀུ་ཎྜི་ཀོ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.), ཙ་ཏུ་ཀོ་ཎྜི་ཀོ (དཱི. ནི. ༣.༧)] ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ གོ་པཱི་ཏ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ཙ་ཏུ་ཀྐུ་ཎྜི་ཀོ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ གོ་པཱི་ཏ་ཀཾ པི་ཝི་ཏྭཱ པ་ཀྐ་མེ་ཡྻ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཡཱ་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཡཱ་པི་སྶ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ ན སཱ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ. ཡ་ཉྩ ཁོ སོ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཏ་མེ་ཝ་སྶ [ཏ་དེ་ཝ་སྶ (སཱི. སྱཱ.)] ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་རི་སོ ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀོ དུ་ཀྑི་ཏོ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནོ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པུ་ར་ཏོ་པི་སྶ དཱུ་རེ གཱ་མོ པ་ཙྪ་ཏོ་པི་སྶ དཱུ་རེ གཱ་མོ. སོ ན ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ན ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ན ལ་བྷེ་ཡྻ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ, ན ལ་བྷེ་ཡྻ གཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཡ་ཀཾ. ཏ་མེ་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ པུ་རི་སོ པ་སྶེ་ཡྻ ཨ་དྡྷཱ་ན་མ་གྒ་པྤ་ཊི་པ་ནྣོ. སོ ཏ་སྨིཾ པུ་རི་སེ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨ་ནུ་དྡ་ཡཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏཱ་ཡཾ པུ་རི་སོ ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷོ་ཛ་ནཱ་ནི, ལ་བྷེ་ཡྻ ས་པྤཱ་ཡཱ་ནི བྷེ་ས་ཛྫཱ་ནི, ལ་བྷེ་ཡྻ པ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ཀཾ, ལ་བྷེ་ཡྻ གཱ་མ་ནྟ་ནཱ་ཡ་ཀཾ! ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ་ཡཾ [ཨ་ཡཾ (ཀ.)] པུ་རི་སོ ཨི་དྷེ་ཝ ཨ་ན་ཡ་བྱ་ས་ནཾ ཨཱ་པ་ཛྫཱི’ཏི [ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ (ཀ.)]! ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཨ་པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ན ཙ ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་པི [ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ (པཱི.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ ཀཱ་རུ་ཉྙཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཾ ཨ་ནུ་དྡ་ཡཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཱ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཡྻ! ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? མཱ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ [ཨ་ཡ་མཱ་ཡ་སྨཱ (ཀ.)] ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫཱི’ཏི [ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏཱི་ཏི (ཀ.)]! ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཏ་ཏྲཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཀ་ཐཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ? སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པོ་ཀྑ་ར་ཎཱི ཨ་ཙྪོ་ད་ཀཱ སཱ་ཏོ་ད་ཀཱ སཱི་ཏོ་ད་ཀཱ [ཨ་ཙྪོ་དི་ཀཱ སཱ་ཏོ་དི་ཀཱ སཱི་ཏོ་དི་ཀཱ (སཱི.)] སེ་ཏ་ཀཱ [སེ་ཏོ་ད་ཀཱ (ཀ.)] སུ་པ་ཏི་ཏྠཱ ར་མ་ཎཱི་ཡཱ ནཱ་ནཱ་རུ་ཀྑེ་ཧི ས་ཉྪ་ནྣཱ. ཨ་ཐ པུ་རི་སོ ཨཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻ གྷ་མྨཱ་བྷི་ཏ་ཏྟོ གྷ་མྨ་པ་རེ་ཏོ ཀི་ལ་ནྟོ ཏ་སི་ཏོ པི་པཱ་སི་ཏོ. སོ ཏཾ པོ་ཀྑ་ར་ཎིཾ ཨོ་གཱ་ཧེ་ཏྭཱ ནྷཱ་ཏྭཱ ཙ པི་ཝི་ཏྭཱ ཙ པ་ཙྩུ་ཏྟ་རི་ཏྭཱ ཏ་ཏྠེ་ཝ རུ་ཀྑ་ཙྪཱ་ཡཱ་ཡ ནི་སཱི་དེ་ཡྻ ཝཱ ནི་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཝཱ.
ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཡྭཱ་ཡཾ པུ་གྒ་ལོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ལ་བྷ་ཏི ཙ ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཡཱ་པི་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཡཱ་པི་སྶ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་ར་ཏཱ སཱ་པི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཱ; ཡ་མྤི ལ་བྷ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན ཀཱ་ལཾ ཙེ་ཏ་སོ ཝི་ཝ་རཾ ཙེ་ཏ་སོ པ་སཱ་དཾ, ཏ་མྤི་སྶ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ མ་ན་སི ཀཱ་ཏ་བྦཾ. ཨེ་ཝཾ ཏ་སྨིཾ པུ་གྒ་ལེ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ. ས་མ་ནྟ་པཱ་སཱ་དི་ཀཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ ཙི་ཏྟཾ པ་སཱི་ད་ཏི.
‘‘ཨི་མེ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ ཨཱ་གྷཱ་ཏ་པ་ཊི་ཝི་ན་ཡཱ, ཡ་ཏྠ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་པྤ་ནྣོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ས་བྦ་སོ པ་ཊི་ཝི་ནེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. སཱ་ཀ་ཙྪ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༣. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
[ཨ. ནི. ༥.༦༥-༦༦] ‘‘པ་ཉྩ་ཧཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ སཱ་ཀ་ཙྪོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ སཱ་ཀ་ཙྪོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ན’’ནྟི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. སཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༤. [ཨ. ནི. ༥.༦༥] ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, ཨཱ་ཝུ་སོ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ་སཱ་ཛཱི་ཝོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི; ཨ་ཏྟ་ནཱ ཙ ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་དཱ་ཀ་ཐཱ་ཡ ཙ ཨཱ་ག་ཏཾ པ་ཉྷཾ བྱཱ་ཀ་ཏྟཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ལཾ་སཱ་ཛཱི་ཝོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ན’’ནྟི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. པ་ཉྷ་པུ་ཙྪཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༥. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ‘‘ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ས་བྦོ སོ པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? མ་ནྡ་ཏྟཱ མོ་མཱུ་ཧ་ཏྟཱ [མོ་མུ་ཧ་ཏྟཱ (སཱི.)] པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པཱ་པི་ཙྪོ ཨི་ཙྪཱ་པ་ཀ་ཏོ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, པ་རི་བྷ་ཝཾ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཉྙཱ་ཏུ་ཀཱ་མོ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ཐ ཝཱ པ་ནེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ [ཨ་ཐ ཝཱ པ་ཀུ་པྤ་ནྟོ (སཱི. པཱི.)] པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི – ‘ས་ཙེ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ [ནོ ཙ (སྱཱ.)] མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨ་ཧ་མ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཡོ ཧི ཀོ་ཙི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪ་ཏི, ས་བྦོ སོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི ཋཱ་ནེ་ཧི, ཨེ་ཏེ་སཾ ཝཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རེ་ན. ཨ་ཧཾ ཁོ པ་ནཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཝཾ་ཙི་ཏྟོ པ་རཾ པ་ཉྷཾ པུ་ཙྪཱ་མི – ‘ས་ཙེ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཨི་ཙྩེ་ཏཾ ཀུ་ས་ལཾ, ནོ ཙེ མེ པ་ཉྷཾ པུ་ཊྛོ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི, ཨ་ཧ་མ་སྶ ས་མྨ་དེ་ཝ བྱཱ་ཀ་རི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. ནི་རོ་དྷ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༦. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི…པེ… ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི [ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻ་པི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ [ཀ་བ་ལི༹ཾ་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ན་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ན་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀ་མྤི [ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་མྤི (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཁོ མེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི, ན ཙ མེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ན་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
དུ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ…པེ… ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
ཏ་ཏི་ཡ་མྤི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཊྛཱ་ནཾ ཁོ ཨེ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ན་ཝ་ཀཱ་སོ ཡཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ན་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘བྷ་ག་ཝ་ཏོ་པི ཁོ མེ ས་མྨུ་ཁཱ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་དཱ་ཡཱི ཡཱ་ཝ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ པ་ཊི་ཀྐོ་ས་ཏི, ན ཙ མེ ཀོ་ཙི བྷི་ཀྑུ ཨ་ནུ་མོ་ད་ཏི. ཡཾ་ནཱུ་ནཱ་ཧཾ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་སྶ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏུ་ཎྷཱི ཨ་ཧོ་སི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་དཱ་ཡིཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཀཾ པ་ན ཏྭཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཙྩེ་སཱི’’ཏི? ‘‘ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, དེ་ཝཱ ཨ་རཱུ་པི་ནོ ས་ཉྙཱ་མ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ ཏུ་ཡ྄ཧཾ, ཨུ་དཱ་ཡི, བཱ་ལ་སྶ ཨ་བྱ་ཏྟ་སྶ བྷ་ཎི་ཏེ་ན! ཏྭ་མྤི ནཱ་མ བྷ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་སཱི’’ཏི! ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨ་ཏྠི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཐེ་རཾ བྷི་ཀྑུཾ ཝི་ཧེ་སི་ཡ་མཱ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷུ་པེ་ཀྑི་སྶ་ཐ. ན ཧི ནཱ་མ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀཱ་རུ་ཉྙ་མྤི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཐེ་ར་མྷི [བྱ་ཏྟ་མྷི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] བྷི་ཀྑུ་མྷི ཝི་ཧེ་སི་ཡ་མཱ་ན་མྷཱི’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣོ ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣོ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ནཾ. ནོ ཙེ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་ཉྙཾ ཨཱ་རཱ་དྷེ་ཡྻ, ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ ཀ་བ་ལཱི༹་ཀཱ་རཱ་ཧཱ་ར་བྷ་ཀྑཱ་ནཾ དེ་ཝཱ་ནཾ ས་ཧ་བྱ་ཏཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ མ་ནོ་མ་ཡཾ ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ནྣོ ས་ཉྙཱ་ཝེ་ད་ཡི་ཏ་ནི་རོ་དྷཾ ས་མཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཱ་པི ཝུ་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཱ་པི – ཨ་ཏྠེ་ཏཾ ཋཱ་ན’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཨ་ཉྙེ ཐེ་རེ བྷི་ཀྑཱུ ཝི་ཧེ་སེ་ནྟི. མ་ཡཾ ཏེ་ན ན མུ་ཙྩཱ་མ. ཨ་ན་ཙྪ་རི་ཡཾ ཁོ, པ་ནེ་ཏཾ ཨཱ་ཝུ་སོ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཨེ་ཏ་དེ་ཝ ཨཱ་ར་བྦྷ ཨུ་དཱ་ཧ་རེ་ཡྻ ཡ་ཐཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝེ་ཏྠ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ པ་ཊི་བྷཱ་སེ་ཡྻ. ཨི་དཱ་ནེ་ཝ ཨ་མྷཱ་ཀཾ སཱ་ར་ཛྫཾ ཨོ་ཀྐ་ནྟ’’ནྟི. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨུ་པ་ཝཱ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏཱི་ཧི ནུ ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི? ‘‘པ་ཉྩ་ཧི, བྷ་ནྟེ, དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཀ་ཏ་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧི? ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ; བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི…པེ… དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ; ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཝཱ་ཀྐ་ར་ཎོ པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ [ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ༹་ཡ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ; ཙ་ཏུ་ནྣཾ ཛྷཱ་ནཱ་ནཾ ཨཱ་བྷི་ཙེ་ཏ་སི་ཀཱ་ནཾ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ནཾ ནི་ཀཱ་མ་ལཱ་བྷཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀི་ཙྪ་ལཱ་བྷཱི ཨ་ཀ་སི་ར་ལཱ་བྷཱི; ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ…པེ… ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, བྷ་ནྟེ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙཱ’’ཏི.
‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ! ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཐེ་རོ བྷི་ཀྑུ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ པི་ཡོ ཙ ཧོ་ཏི མ་ནཱ་པོ ཙ ག་རུ ཙ བྷཱ་ཝ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཨི་མེ ཙེ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ན སཾ་ཝི་ཛྫེ་ཡྻུཾ, ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ན ས་ཀྐ་རེ་ཡྻུཾ ན ག་རུཾ ཀ་རེ་ཡྻུཾ ན མཱ་ནེ་ཡྻུཾ ན པཱུ་ཛེ་ཡྻུཾ ཁ་ཎྜི་ཙྩེ་ན པཱ་ལི་ཙྩེ་ན ཝ་ལི་ཏྟ་ཙ་ཏཱ་ཡ. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, ཨུ་པ་ཝཱ་ཎ, ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ སཾ་ཝི་ཛྫ་ནྟི, ཏ་སྨཱ ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ས་ཀྐ་རོ་ནྟི ག་རུཾ ཀ་རོ་ནྟི མཱ་ནེ་ནྟི པཱུ་ཛེ་ནྟཱི’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཙོ་ད་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༧. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཙོ་ད་ཀེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ’’.
‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན; བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན; ས་ཎྷེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཕ་རུ་སེ་ན; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ [མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.) ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༠༠ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ དོ་ས་ནྟ་རོ [དོ་ས་ནྟ་རེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.)]. ཙོ་ད་ཀེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨི་དྷཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཀཱ་ལེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ བྷཱུ་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཕ་རུ་སེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ས་ཎྷེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, དོ་ས་ནྟ་རེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ [ཨུ་པ་ད་ཧི་ཏ་བྦོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] – ‘ཨ་ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཕ་རུ་སེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ས་ཎྷེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; དོ་ས་ནྟ་རེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ.
‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ – ‘ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ [ཙུ་དི་ཏོ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ནོ ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཕ་རུ་སེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ས་ཎྷེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; དོ་ས་ནྟ་རེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. ཨ་དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་ཐཱ ན ཨ་ཉྙོ་པི བྷི་ཀྑུ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དེ་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི.
‘‘ཨི་དྷ པ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨེ་ཀ་ཙྩཾ པུ་གྒ་ལཾ པ་སྶཱ་མི ཀཱ་ལེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ས་ཎྷེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཕ་རུ་སེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ, མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཙོ་དི་ཡ་མཱ་ནཾ ནོ དོ་ས་ནྟ་རེ་ན ཀུ་པི་ཏཾ.
‘‘དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ – ‘ཀཱ་ལེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; བྷཱུ་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ས་ཎྷེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཕ་རུ་སེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཙུ་དི་ཏོ ནོ དོ་ས་ནྟ་རེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. དྷ་མྨ་ཙུ་དི་ཏ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ.
‘‘དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ – ‘ཀཱ་ལེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; བྷཱུ་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ས་ཎྷེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཕ་རུ་སེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡ; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན ཏེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཙོ་དི་ཏོ ནོ དོ་ས་ནྟ་རེ་ན, ཨ་ལཾ ཏེ ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རཱ་ཡཱ’ཏི. དྷ་མྨ་ཙོ་ད་ཀ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨི་མེ་ཧི པ་ཉྩ་ཧཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨ་ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རོ ཨུ་པ་ད་ཧཱ་ཏ་བྦོ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཡ་ཐཱ ཨ་ཉྙོ་པི བྷི་ཀྑུ བྷཱུ་ཏེ་ན ཙོ་དི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻཱ་ཏི.
‘‘ཙུ་དི་ཏེ་ན, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལེ་ན དྭཱི་སུ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛཱ་ཏ་བྦཾ – ས་ཙྩེ ཙ, ཨ་ཀུ་པྤེ ཙ. མཾ ཙེ་པི [པ་ཉྩ་ཧི (སྱཱ. ཀ.)], ཨཱ་ཝུ་སོ, པ་རེ ཙོ་དེ་ཡྻུཾ ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཝཱ བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཝཱ ས་ཎྷེ་ན ཝཱ ཕ་རུ་སེ་ན ཝཱ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝཱ མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ [མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.) མ. ནི. ༡.༢༢༧ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཝཱ དོ་ས་ནྟ་རཱ [དོ་ས་ནྟ་རེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.)] ཝཱ, ཨ་ཧ་མྤི དྭཱི་སུ་ཡེ་ཝ དྷ་མྨེ་སུ པ་ཏི་ཊྛ་ཧེ་ཡྻཾ – ས་ཙྩེ ཙ, ཨ་ཀུ་པྤེ ཙ. ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ‘ཨ་ཏྠེ་སོ མ་ཡི དྷ་མྨོ’ཏི, ‘ཨ་ཏྠཱི’ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏེ་སོ མ་ཡི དྷ་མྨོ’ཏི. ས་ཙེ ཛཱ་ནེ་ཡྻཾ – ‘ན་ཏྠེ་སོ མ་ཡི དྷ་མྨོ’ཏི, ‘ན་ཏྠཱི’ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ནེ་སོ དྷ་མྨོ མ་ཡི སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏཱི’ཏི.
‘‘ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ ཏེ [ཨེ་ཝ་མྤི ཁོ (ཀ.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ཨ་ཐ ཙ པ་ནི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ མོ་གྷ་པུ་རི་སཱ ན པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཡེ ཏེ, བྷ་ནྟེ, པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ ན ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ཋཱ མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཀེ་ཏ་བི་ནོ [ཀེ་ཊུ་བྷི་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ན ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ ན པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟི.
‘‘ཡེ པ་ན ཏེ, བྷ་ནྟེ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ས་ཋཱ ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ནུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ཙ་པ་ལཱ ཨ་མུ་ཁ་རཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ མ་ཡཱ ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཙྩ་མཱ་ནཱ པ་ད་ཀྑི་ཎཾ ག་ཎྷ་ནྟཱི་ཏི.
‘‘ཡེ ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, པུ་གྒ་ལཱ ཨ་སྶ་དྡྷཱ ཛཱི་ཝི་ཀ་ཏྠཱ ན ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ས་ཋཱ མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ ཨ་གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ ཨ་མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ན་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་ན་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ན ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ ཀུ་སཱི་ཏཱ ཧཱི་ན་ཝཱི་རི་ཡཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏི་ནོ ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ དུ་པྤ་ཉྙཱ ཨེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏི་ཊྛ་ནྟུ ཏེ.
‘‘ཡེ པ་ན, ཏེ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་དྡྷཱ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ ཨ་ས་ཋཱ ཨ་མཱ་ཡཱ་ཝི་ནོ ཨ་ཀེ་ཏ་བི་ནོ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ཨ་ནུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ཙ་པ་ལཱ ཨ་མུ་ཁ་རཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨི་ནྡྲི་ཡེ་སུ གུ་ཏྟ་དྭཱ་རཱ བྷོ་ཛ་ནེ མ་ཏྟ་ཉྙུ་ནོ ཛཱ་ག་རི་ཡཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ སཱ་མ་ཉྙེ ཨ་པེ་ཀྑ་ཝ་ནྟོ སི་ཀྑཱ་ཡ ཏི་བྦ་གཱ་ར་ཝཱ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ ཨཱ་ར་དྡྷ་ཝཱི་རི་ཡཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏི་ནོ ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ པ་ཉྙ་ཝ་ནྟོ ཨ་ནེ་ལ༹་མཱུ་གཱ, ཏེ ཏྭཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཝ་དེ་ཡྻཱ་སི. ཨོ་ཝ་ད, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི; ཨ་ནུ་སཱ་ས, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི – ‘ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ ཝུ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ ས་དྡྷ་མྨེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་སྶཱ་མི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཏེ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སཱི་ལ་སུ་ཏྟཾ
༡༦༨. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, རུ་ཀྑོ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ཝི་པ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི …པེ… ཕེ་གྒུ་པི… སཱ་རོ་པི ན པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, དུ་སྶཱི་ལ་སྶ སཱི་ལ་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ཨ་ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ཨ་ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ཨ་ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ཝི་པ་ནྣ་སྶ ཧ་ཏཱུ་པ་ནི་སཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ.
‘‘སཱི་ལ་ཝ་ཏོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ. སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, རུ་ཀྑོ, སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་ས་ས་མྤ་ནྣོ. ཏ་སྶ པ་པ་ཊི་ཀཱ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི, ཏ་ཙོ་པི…པེ… ཕེ་གྒུ་པི… སཱ་རོ་པི པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ཏི. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སཱི་ལ་ཝ་ཏོ སཱི་ལ་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷི ས་ཏི ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནཾ; ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ནེ ས་ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏ་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣོ ཧོ་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གོ; ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་གེ ས་ཏི ནི་བྦི་དཱ་ཝི་རཱ་ག་ས་མྤ་ནྣ་སྶ ཨུ་པ་ནི་ས་ས་མྤ་ནྣཾ ཧོ་ཏི ཝི་མུ་ཏྟི་ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན’’ནྟི [ཨ. ནི. ༥.༡༦༨; ༦.༥༠; ༧.༦༥]. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི་སུ་ཏྟཾ
༡༦༩. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ [སཱ་རཱ་ཎཱི་ཡཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི, ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ སུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧཱི ཙ, བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ་སྶ ན་པྤ་མུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁོ ཨཱ་ན་ནྡོ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ ཙ ཧོ་ཏི, དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ ཙ, བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ཙ, ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ ཙ, པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ ཙ. ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ, བྷི་ཀྑུ ཁི་པྤ་ནི་ས་ནྟི ཙ ཧོ་ཏི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, སུ་གྒ་ཧི་ཏ་གྒཱ་ཧཱི ཙ, བ་ཧུ་ཉྩ ག་ཎྷཱ་ཏི, ག་ཧི་ཏ་ཉྩ་སྶ ན་པྤ་མུ་སྶ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ! ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ!! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཙི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན. ཨི་མེ་ཧི ཙ མ་ཡཾ པ་ཉྩ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དྷཱ་རེ་མ – ‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཏྠ་ཀུ་ས་ལོ དྷ་མྨ་ཀུ་ས་ལོ བྱ་ཉྫ་ན་ཀུ་ས་ལོ ནི་རུ་ཏྟི་ཀུ་ས་ལོ པུ་བྦཱ་པ་ར་ཀུ་ས་ལོ’’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. བྷ་དྡ་ཛི་སུ་ཏྟཾ
༡༧༠. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡ་ཛི ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ བྷ་དྡ་ཛིཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ་ཛི, ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ, ཀིཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི?
‘‘ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, བྲ་ཧྨཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ ཨ་ན་བྷི་བྷཱུ་ཏོ ཨ་ཉྙ་ད་ཏྠུ་ད་སོ ཝ་ས་ཝ་ཏྟཱི, ཡོ ཏཾ བྲ་ཧྨཱ་ནཾ པ་སྶ་ཏི, ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་བྷ་སྶ་རཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱ སུ་ཁེ་ན ཨ་བྷི་ས་ནྣཱ པ་རི་ས་ནྣཱ. ཏེ ཀ་དཱ་ཙི ཀ་ར་ཧ་ཙི ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་ནྟི – ‘ཨ་ཧོ སུ་ཁཾ, ཨ་ཧོ སུ་ཁ’ནྟི! ཡོ ཏཾ ས་དྡཾ སུ་ཎཱ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, སུ་བྷ་ཀི་ཎྷཱ ནཱ་མ དེ་ཝཱ. ཏེ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཏུ་སི་ཏཱ སུ་ཁཾ པ་ཊི་ཝེ་དེ་ནྟི, ཨི་དཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ཨཱ་ཀི་ཉྩ་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ, ཨི་དཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཨ་ཏྠཱ་ཝུ་སོ, ནེ་ཝ་ས་ཉྙཱ་ནཱ་ས་ཉྙཱ་ཡ་ཏ་ནཱུ་པ་གཱ དེ་ཝཱ, ཨི་དཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ‘‘ས་མེ་ཏི ཁོ ཨི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ བྷ་དྡ་ཛི་སྶ, ཡ་དི་དཾ བ་ཧུ་ནཱ ཛ་ནེ་ནཱ’’ཏི?
‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཁོ, ཨཱ་ན་ནྡོ, བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ. པ་ཊི་བྷཱ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨཱ་ན་ནྡ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ བྷ་དྡ་ཛི, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ བྷ་དྡ་ཛི ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡ་ཐཱ པ་སྶ་ཏོ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ད་སྶ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ སུ་ཎ་ཏོ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཝ་ནཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ སུ་ཁི་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ སུ་ཁཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ ས་ཉྙི་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ ས་ཉྙཱ་ནཾ ཨ་གྒཾ. ཡ་ཐཱ བྷཱུ་ཏ་སྶ ཨ་ན་ནྟ་རཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡོ ཧོ་ཏི, ཨི་དཾ བྷ་ཝཱ་ནཾ ཨ་གྒ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.
ཨཱ་གྷཱ་ཏ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.