༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༧༩. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཝོ [ཁོ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི [ཏེ (སཱི.)] ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི [ཏེ (?)] ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ལླ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ན བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཡེ ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ ན སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟི, ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་སྶ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི, ན ཙ ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཀ་ཝི་ཏཱ [ཀ་ཝི་ཀ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི., སཾ. ནི. ༢.༢༢༩) ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཀཱ་ཝེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཱ ཙི་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཱ, ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟི, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ [བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨ. ནི. ༢.༤༩; ༣.༩༦] བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. སཱ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.