(༨) ༣. ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༧༡. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ.

‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་སུ་བྷཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཀཱ་ཡེ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨཱ་ཧཱ་རེ པ་ཊི་ཀཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི [པ་ཊི་ཀྐཱུ་ལ་ས་ཉྙཱི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ས་བྦ་ལོ་ཀེ ཨ་ན་བྷི་ར་ཏ་ས་ཉྙཱི, ས་བྦ་ས་ངྑཱ་རེ་སུ ཨ་ནི་ཙྩཱ་ནུ་པ་སྶཱི, མ་ར་ཎ་ས་ཉྙཱ ཁོ པ་ན་སྶ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སཱུ་པ་ཊྛི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཨི་ཏི་པི, སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཁོ [སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཀྑོ (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨི་ཏི་པི, ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཨི་ཏི་པི, ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཨི་ཏི་པི, ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཏི་པི’’’.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་ཝི་ཛྫཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཁོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀོ [པོ་ནོ་བྦྷ་ཝི་ཀོ (སྱཱ. ཀ.)] ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཁོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱི་ནཱ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པ་ཉྩོ་ར་མྦྷཱ་གི་ཡཱ་ནི སཾ་ཡོ་ཛ་ནཱ་ནི པ་ཧཱི་ནཱ་ནི ཧོ་ནྟི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལཱ་ནི ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏཱ་ནི ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨཱ་ནི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨ་སྨི་མཱ་ནོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལ་སུ་ཏྟཾ

༧༢. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨ་ནི་ཙྩ་ས་ཉྙཱ, ཨ་ནི་ཙྩེ དུ་ཀྑ་ས་ཉྙཱ, དུ་ཀྑེ ཨ་ན་ཏྟ་ས་ཉྙཱ, པ་ཧཱ་ན་ས་ཉྙཱ, ཝི་རཱ་ག་ས་ཉྙཱ – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ, པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ ཙ ཧོ་ནྟི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཕ་ལཱ་ནི་སཾ་སཱ ཙ. ཡ་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ ཧོ་ཏི པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ ཙ – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ‘བྷི་ཀྑུ ཨུ་ཀྑི་ཏྟ་པ་ལི་གྷོ ཨི་ཏི་པི, སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཁོ ཨི་ཏི་པི, ཨ་བྦཱུ་ལ༹ྷེ་སི་ཀོ ཨི་ཏི་པི, ནི་ར་གྒ་ལོ༹ ཨི་ཏི་པི, ཨ་རི་ཡོ པ་ནྣ་དྡྷ་ཛོ པ་ནྣ་བྷཱ་རོ ཝི་སཾ་ཡུ་ཏྟོ ཨི་ཏི་པི’’’.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཁོ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ པོ་ནོ་བྷ་ཝི་ཀོ ཛཱ་ཏི་སཾ་སཱ་རོ པ་ཧཱི་ནོ ཧོ་ཏི ཨུ་ཙྪི་ནྣ་མཱུ་ལོ ཏཱ་ལཱ་ཝ་ཏྠུ་ཀ་ཏོ ཨ་ན་བྷཱ་ཝཾ་ཀ་ཏོ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ཨ་ནུ་པྤཱ་ད་དྷ་མྨོ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སཾ་ཀི་ཎྞ་པ་རི་ཁོ ཧོ་ཏི.

༣. པ་ཋ་མ་དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི་སུ་ཏྟཾ

༧༣. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི, དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི. སོ ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་པ་ཉྙ་ཏྟི་ཡཱ དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི. སོ ཏེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡེ་ན དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི. སོ ཏེ་ཧི དྷ་མྨ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ནཱ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ. སོ ཏཱ་ཡ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡ་ཏྟི་ཡཱ ན དི་ཝ་སཾ ཨ་ཏི་ནཱ་མེ་ཏི, ནཱ་པི རི་ཉྩ་ཏི པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཾ, ཨ་ནུ་ཡུ་ཉྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཙེ་ཏོ་ས་མ་ཐཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དེ་སི་ཏོ མ་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི. ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ [ཡཾ བྷི་ཀྑུ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀ་ཏཾ ཝོ ཏཾ མ་ཡཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑུ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི. ཛྷཱ་ཡ་ཐ, བྷི་ཀྑུ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ, མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. དུ་ཏི་ཡ་དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི་སུ་ཏྟཾ

༧༤. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྷི་ཀྑུ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྷི་ཀྑུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘‘དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི, བྷ་ནྟེ, ཝུ་ཙྩ་ཏི. ཀི་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི?

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ; ཨུ་ཏྟ་རི [ཨུ་ཏྟ་རིཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན པ་རེ་སཾ དེ་སེ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ཙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ པ་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡཾ ཀ་རོ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ཙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ ཡ་ཐཱ་སུ་ཏཾ ཡ་ཐཱ་པ་རི་ཡ་ཏྟཾ དྷ་མྨཾ ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་ནུ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཏི ཨ་ནུ་ཝི་ཙཱ་རེ་ཏི མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑ་ཏི, ཨུ་ཏྟ་རི ཙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ ན་པྤ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑུ – ‘བྷི་ཀྑུ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལོ, ནོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི’’’.

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎཱ་ཏི – སུ་ཏྟཾ, གེ་ཡྻཾ, ཝེ་ཡྻཱ་ཀ་ར་ཎཾ, གཱ་ཐཾ, ཨུ་དཱ་ནཾ, ཨི་ཏི་ཝུ་ཏྟ་ཀཾ, ཛཱ་ཏ་ཀཾ, ཨ་བྦྷུ་ཏ་དྷ་མྨཾ, ཝེ་ད་ལླཾ; ཨུ་ཏྟ་རི ཙ་སྶ པ་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, བྷི་ཀྑུ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑུ, དེ་སི་ཏོ མ་ཡཱ པ་རི་ཡ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ པ་ཉྙ་ཏྟི་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ ས་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ ཝི་ཏ་ཀྐ་བ་ཧུ་ལོ, དེ་སི་ཏོ དྷ་མྨ་ཝི་ཧཱ་རཱི. ཡཾ ཁོ, བྷི་ཀྑུ, ས་ཏྠཱ་རཱ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ སཱ་ཝ་ཀཱ་ནཾ ཧི་ཏེ་སི་ནཱ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་ཀེ་ན ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡ, ཀ་ཏཾ ཝོ ཏཾ མ་ཡཱ. ཨེ་ཏཱ་ནི, བྷི་ཀྑུ, རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཱ་ནི, ཨེ་ཏཱ་ནི སུ་ཉྙཱ་གཱ་རཱ་ནི. ཛྷཱ་ཡ་ཐ བྷི་ཀྑུ, མཱ པ་མཱ་ད་ཏྠ, མཱ པ་ཙྪཱ ཝི་པྤ་ཊི་སཱ་རི་ནོ ཨ་ཧུ་ཝ་ཏྠ. ཨ་ཡཾ ཝོ ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནཱི’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.

༥. པ་ཋ་མ་ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་ཏྟཾ

༧༥. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ར་ཛ་གྒ་ཉྙེ་ཝ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི [ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ (སཱི.) པུ. པ. ༡༩༣], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ [ཨེ་ཀ་ཙྩོ (སཱི.)] ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ དྷ་ཛ་གྒ་ཉྙེ་ཝ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎ་ཉྙེ་ཝ [ཨུ་སྶཱ་ད་ནཾ་ཡེ་ཝ (སཱི. པཱི.)] སུ་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ ས་མྤ་ཧཱ་རེ ཧ་ཉྙ་ཏི [ཨཱ་ཧ་ཉྙ་ཏི (སཱི.)] བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ, ས་ཧ་ཏི ས་མྤ་ཧཱ་རཾ. སོ ཏཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩི་མེ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ར་ཛ་གྒ་ཉྙེ་ཝ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ [ས་ནྟཱ་ནེ་ཏུཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀི་མ་སྶ ར་ཛ་གྒ་སྨིཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ ཀུ་མཱ་རཱི ཝཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’ཏི. སོ ཏཾ སུ་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ར་ཛ་གྒ་སྨིཾ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ར་ཛ་གྒ་ཉྙེ་ཝ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ དྷ་ཛ་གྒ་ཉྙེ་ཝ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀི་མ་སྶ དྷ་ཛ་གྒ་སྨིཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ན ཧེ་ཝ ཁོ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨ་མུ་ཀ་སྨིཾ ནཱ་མ གཱ་མེ ཝཱ ནི་ག་མེ ཝཱ ཨི་ཏྠཱི ཝཱ ཀུ་མཱ་རཱི ཝཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཱ ད་སྶ་ནཱི་ཡཱ པཱ་སཱ་དི་ཀཱ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཱ’ཏི; ཨ་པི ཙ ཁོ སཱ་མཾ པ་སྶ་ཏི ཨི་ཏྠིཾ ཝཱ ཀུ་མཱ་རིཾ ཝཱ ཨ་བྷི་རཱུ་པཾ ད་སྶ་ནཱི་ཡཾ པཱ་སཱ་དི་ཀཾ པ་ར་མཱ་ཡ ཝ་ཎྞ་པོ་ཀྑ་ར་ཏཱ་ཡ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏཾ. སོ ཏཾ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ དྷ་ཛ་གྒ་སྨིཾ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ དྷ་ཛ་གྒ་ཉྙེ་ཝ དི་སྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎ་ཉྙེ་ཝ སུ་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཀི་མ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ་ཡ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏཾ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱུ་ཧ་ས་ཏི [ཨུ་ཧ་ས་ཏི (ཀ.), ཨོ་ཧ་ས་ཏི (སྱཱ. ཀཾ.) པུ. པ. ༡༩༦] ཨུ་ལླ་པ་ཏི ཨུ་ཛྫ་གྒྷ་ཏི ཨུ་པྤ་ཎྜེ་ཏི. སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨཱུ་ཧ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་ལླ་པི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་ཛྫ་གྒྷི་ཡ་མཱ་ནོ ཨུ་པྤ་ཎྜི་ཡ་མཱ་ནོ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ. སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཱ་ཡ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ ཨུ་སྶཱ་ར་ཎ་ཉྙེ་ཝ སུ་ཏྭཱ སཾ་སཱི་ད་ཏི ཝི་སཱི་ད་ཏི, ན ས་ནྠ་མྦྷ་ཏི, ན ས་ཀྐོ་ཏི ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་རི་ཏུཾ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ; ཨ་པི ཙ ཁོ ས་མྤ་ཧཱ་རེ ཧ་ཉྙ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི. ཀི་མ་སྶ ས་མྤ་ཧཱ་ར་སྨིཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏཾ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཡ་མཱ་ནོ སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ས་མྤ་ཧཱ་ར་སྨིཾ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ, ཨ་པི ཙ ཁོ ས་མྤ་ཧཱ་རེ ཧ་ཉྙ་ཏི བྱཱ་པ་ཛྫ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ, ས་ཧ་ཏི ས་མྤ་ཧཱ་རཾ, སོ ཏཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཀི་མ་སྶ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡ་སྨིཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏཾ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏཾ ཝཱ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨ་བྷི་ནི་སཱི་ད་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫ་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་ར་ཏི. སོ མཱ་ཏུ་གཱ་མེ་ན ཨ་བྷི་ནི་སཱི་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་བྷི་ནི་པ་ཛྫི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་ཏྠ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝི་ནི་ཝེ་ཋེ་ཏྭཱ ཝི་ནི་མོ་ཙེ་ཏྭཱ ཡེ་ན ཀཱ་མཾ པ་ཀྐ་མ་ཏི. སོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ.

‘‘སོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏཱ་བྷི་ཛ྄ཛྷེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཝི་ཧ་ར་ཏི, ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི བྱཱ་པཱ་ད་པ་དོ་སཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ཐི་ན་མི་དྡྷཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝི་ག་ཏ་ཐི་ན་མི་དྡྷོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཱི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, ཐི་ན་མི་དྡྷཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཾ པ་ཧཱ་ཡ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཝཱུ་པ་ས་ནྟ་ཙི་ཏྟོ, ཨུ་དྡྷ་ཙྩ་ཀུ་ཀྐུ་ཙྩཱ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི; ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཾ པ་ཧཱ་ཡ ཏི་ཎྞ་ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ཀ་ཐཾ་ཀ་ཐཱི ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཝི་ཙི་ཀི་ཙྪཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ པ་རི་སོ་དྷེ་ཏི. སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ, པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘སོ ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ཧི་ཏེ ཙི་ཏྟེ པ་རི་སུ་དྡྷེ པ་རི་ཡོ་དཱ་ཏེ ཨ་ན་ངྒ་ཎེ ཝི་ག་ཏཱུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ མུ་དུ་བྷཱུ་ཏེ ཀ་མྨ་ནི་ཡེ ཋི་ཏེ ཨཱ་ནེ་ཉྫ་པྤ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡ་ཉཱ་ཎཱ་ཡ ཙི་ཏྟཾ ཨ་བྷི་ནི་ནྣཱ་མེ་ཏི. སོ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨི་མེ ཨཱ་ས་ཝཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི, ‘ཨ་ཡཾ ཨཱ་ས་ཝ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཛཱ་ན་ཏོ ཨེ་ཝཾ པ་སྶ་ཏོ ཀཱ་མཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, བྷ་ཝཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ས་ཝཱ་པི ཙི་ཏྟཾ ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཝི་མུ་ཏྟ་སྨིཾ ཝི་མུ་ཏྟ་མི་ཏི ཉཱ་ཎཾ ཧོ་ཏི. ‘ཁཱི་ཎཱ ཛཱ་ཏི, ཝུ་སི་ཏཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ, ཀ་ཏཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ, ནཱ་པ་རཾ ཨི་ཏྠ་ཏྟཱ་ཡཱ’ཏི པ་ཛཱ་ནཱ་ཏི. ཨི་ད་མ་སྶ ས་ངྒཱ་མ་ཝི་ཛ་ཡ་སྨིཾ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ཧ་ཏི ར་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི དྷ་ཛ་གྒཾ, ས་ཧ་ཏི ཨུ་སྶཱ་ར་ཎཾ, ས་ཧ་ཏི ས་མྤ་ཧཱ་རཾ, སོ ཏཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སཱུ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ.

༦. དུ་ཏི་ཡ་ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་སུ་ཏྟཾ

༧༦. ‘‘པ་ཉྩི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཧ་ན་ནྟི པ་རི་ཡཱ་པཱ་དེ་ནྟི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཨུ་པ་ལི་ཀྑ་ནྟི [ཨུ་པ་ལི་ཁ་ནྟི (ཀ.)], ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི; ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནེ་ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཨུ་པ་ལི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི; ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནེ་ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་རི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི. ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཨུ་པ་ལི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི; ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནེ་ནྟི. ཏ་མེ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་རི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི. སོ ཏཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.

‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩི་མེ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨ་ནུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཏ་ཏྠ པ་སྶ་ཏི མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ. ཏ་སྶ ཏཾ མཱ་ཏུ་གཱ་མཾ དི་སྭཱ དུ་ནྣི་ཝ་ཏྠཾ ཝཱ དུ་པྤཱ་རུ་ཏཾ ཝཱ རཱ་གོ ཙི་ཏྟཾ ཨ་ནུ་དྡྷཾ་སེ་ཏི. སོ རཱ་གཱ་ནུ་དྡྷཾ་སི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན སི་ཀྑཾ ཨ་པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ དུ་བྦ་ལྱཾ ཨ་ནཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཧ་ན་ནྟི པ་རི་ཡཱ་པཱ་དེ་ནྟི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཨུ་པ་ལི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི; ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནེ་ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ནཱི་ཡ་མཱ་ནོ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ཉཱ་ཏ་ཀེ ཨ་ནྟ་རཱ་མ་གྒེ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ [བ་ཧཱུ་པཱ་ཡཱ་སཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) པཱ་ཙི. ༤༡༧; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༦༥; མ. ནི. ༡.༢༣༤], ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་བྷི་ར་མ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ; མཱ་ཡ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟཱི’’’ཏི.

‘‘སོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཀི་ཉྩཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ; ཨ་ཐ ཁོ ནེ་ཝཱ་ཧཾ ས་ཀྐོ་མི བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ས་ནྡྷཱ་རེ་ཏུཾ, སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི. སོ སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟ་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཨུ་པ་ལི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི; ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནེ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་རི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཏེ་ནེ་ཝ ཨཱ་བཱ་དྷེ་ན ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘ཏ་མེ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི ཨོ་ཝ་ད་ནྟི ཨ་ནུ་སཱ་ས་ནྟི – ‘ཨ་པྤ་སྶཱ་དཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་ཊྛི་ཀ་ངྐ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. མཾ་ས་པེ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ…པེ… ཏི་ཎུ་ཀྐཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཨ་ངྒཱ་ར་ཀཱ་སཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… སུ་པི་ན་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཡཱ་ཙི་ཏ་ཀཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… རུ་ཀྑ་ཕ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ཨ་སི་སཱུ་ནཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ས་ཏྟི་སཱུ་ལཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ… ས་པྤ་སི་རཱུ་པ་མཱ ཀཱ་མཱ ཝུ་ཏྟཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ བ་ཧུ་དུ་ཀྑཱ བ་ཧུ་པཱ་ཡཱ་སཱ, ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ ཨེ་ཏྠ བྷི་ཡྻོ. ཨ་བྷི་ར་མ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡེ; མཱ་ཡ་སྨཱ སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟཱི’’’ཏི.

‘‘སོ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ཧི ཨེ་ཝཾ ཨོ་ཝ་དི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཨ་ནུ་སཱ་སི་ཡ་མཱ་ནོ ཨེ་ཝ་མཱ་ཧ – ‘ཨུ་སྶ་ཧི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཝཱ་ཡ་མི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་བྷི་ར་མི་སྶཱ་མི, ཨཱ་ཝུ་སོ! ན དཱ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, སི་ཀྑཱ་དུ་བྦ་ལྱཾ ཨཱ་ཝི་ཀ་ཏྭཱ སི་ཀྑཾ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶཱ་མཱི’’’ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, སོ ཏ་སྨིཾ ས་ངྒཱ་མེ ཨུ་སྶ་ཧ་ཏི ཝཱ་ཡ་མ་ཏི, ཏ་མེ་ནཾ ཨུ་སྶ་ཧ་ནྟཾ ཝཱ་ཡ་མ་ནྟཾ པ་རེ ཨུ་པ་ལི་ཀྑ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཨ་པ་ནེ་ནྟི; ཨ་པ་ནེ་ཏྭཱ ཉཱ་ཏ་ཀཱ་ནཾ ནེ་ནྟི, ཏ་མེ་ནཾ ཉཱ་ཏ་ཀཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི པ་རི་ཙ་ར་ནྟི. སོ ཉཱ་ཏ་ཀེ་ཧི ཨུ་པ་ཊྛ་ཧི་ཡ་མཱ་ནོ པ་རི་ཙ་རི་ཡ་མཱ་ནོ ཝུ་ཊྛཱ་ཏི ཏ་མྷཱ ཨཱ་བཱ་དྷཱ; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ ཨུ་པ་ནི་སྶཱ་ཡ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ པུ་བྦ་ཎྷ་ས་མ་ཡཾ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཏ་མེ་ཝ གཱ་མཾ ཝཱ ནི་ག་མཾ ཝཱ པི་ཎྜཱ་ཡ པ་ཝི་ས་ཏི ར་ཀྑི་ཏེ་ནེ་ཝ ཀཱ་ཡེ་ན ར་ཀྑི་ཏཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ར་ཀྑི་ཏེ་ན ཙི་ཏྟེ་ན ཨུ་པ་ཊྛི་ཏཱ་ཡ ས་ཏི་ཡཱ སཾ་ཝུ་ཏེ་ཧི ཨི་ནྡྲི་ཡེ་ཧི. སོ ཙ་ཀྑུ་ནཱ རཱུ་པཾ དི་སྭཱ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡཾ; ཙ་ཀྑུ་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ་ཏེ་ན ས་དྡཾ སུ་ཏྭཱ… གྷཱ་ནེ་ན ག་ནྡྷཾ གྷཱ་ཡི་ཏྭཱ … ཛི་ཝ྄ཧཱ་ཡ ར་སཾ སཱ་ཡི་ཏྭཱ… ཀཱ་ཡེ་ན ཕོ་ཊྛ་བྦཾ ཕུ་སི་ཏྭཱ… མ་ན་སཱ དྷ་མྨཾ ཝི་ཉྙཱ་ཡ ན ནི་མི་ཏྟ་གྒཱ་ཧཱི ཧོ་ཏི ནཱ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་གྒཱ་ཧཱི. ཡ་ཏྭཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་མེ་ནཾ མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ ཨ་སཾ་ཝུ་ཏཾ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་དོ་མ་ན་སྶཱ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ཨ་ནྭཱ་སྶ་ཝེ་ཡྻུཾ, ཏ་སྶ སཾ་ཝ་རཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ཛྫ་ཏི; ར་ཀྑ་ཏི མ་ནི་ནྡྲི་ཡཾ; མ་ནི་ནྡྲི་ཡེ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ པ་ཙྪཱ་བྷ་ཏྟཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་པ་ཊི་ཀྐ་ནྟོ ཝི་ཝི་ཏྟཾ སེ་ནཱ་ས་ནཾ བྷ་ཛ་ཏི ཨ་ར་ཉྙཾ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལཾ པ་བྦ་ཏཾ ཀ་ནྡ་རཾ གི་རི་གུ་ཧཾ སུ་སཱ་ནཾ ཝ་ན་པ་ཏྠཾ ཨ་བྦྷོ་ཀཱ་སཾ པ་ལཱ་ལ་པུ་ཉྫཾ. སོ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏོ ཝཱ རུ་ཀྑ་མཱུ་ལ་ག་ཏོ ཝཱ སུ་ཉྙཱ་གཱ་ར་ག་ཏོ ཝཱ ནི་སཱི་ད་ཏི པ་ལླ་ངྐཾ ཨཱ་བྷུ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཛུཾ ཀཱ་ཡཾ པ་ཎི་དྷཱ་ཡ པ་རི་མུ་ཁཾ ས་ཏིཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ཏྭཱ. སོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཾ ལོ་ཀེ པ་ཧཱ་ཡ…པེ… སོ ཨི་མེ པ་ཉྩ ནཱི་ཝ་ར་ཎེ པ་ཧཱ་ཡ ཙེ་ཏ་སོ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ པ་ཉྙཱ་ཡ དུ་བྦ་ལཱི་ཀ་ར་ཎེ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི…པེ… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝོ ཨ་སི་ཙ་མྨཾ ག་ཧེ་ཏྭཱ དྷ་ནུ་ཀ་ལཱ་པཾ ས་ནྣ་ཡ྄ཧི་ཏྭཱ ཝི་ཡཱུ་ལ༹ྷཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨོ་ཏ་ར་ཏི, སོ ཏཾ ས་ངྒཱ་མཾ ཨ་བྷི་ཝི་ཛི་ནི་ཏྭཱ ཝི་ཛི་ཏ་ས་ངྒཱ་མོ ཏ་མེ་ཝ ས་ངྒཱ་མ་སཱི་སཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི; ཏ་ཐཱུ་པ་མཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཾ པུ་གྒ་ལཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་དྷེ་ཀ་ཙྩོ པུ་གྒ་ལོ ཧོ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མོ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མོ པུ་གྒ་ལོ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནོ བྷི་ཀྑཱུ་སུ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝཱུ་པ་མཱ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ བྷི་ཀྑཱུ་སཱུ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.

༧. པ་ཋ་མ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༧༧. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན [ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀེ་ན (ས་བྦ་ཏྠ ཨ. ནི. ༥.༡༨༡; པ་རི. ༤༤༣)] བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཀ་ཀཾ ཁོ པ་ན མཾ [ཨེ་ཀ་ཀཾ ཁོ པ་ན (སྱཱ. ཀཾ.)] ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟཾ ཨ་ཧི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ཝི་ཙྪི་ཀོ [ཝི་ཙྪི་ཀཱ (སྱཱ.)] ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ས་ཏ་པ་དཱི ཝཱ མཾ ཌཾ་སེ་ཡྻ, ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཀ་ཀོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཨུ་པ་ཀྑ་ལི་ཏྭཱ ཝཱ པ་པ་ཏེ་ཡྻཾ, བྷ་ཏྟཾ ཝཱ བྷུ་ཏྟཾ མེ བྱཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ, པི་ཏྟཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, སེ་མྷཾ ཝཱ མེ ཀུ་པྤེ་ཡྻ, ས་ཏྠ་ཀཱ ཝཱ མེ ཝཱ་ཏཱ ཀུ་པྤེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཀ་ཀོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ ཝཱ་ལེ༹་ཧི ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ, སཱི་ཧེ་ན ཝཱ བྱ་གྒྷེ་ན ཝཱ དཱི་པི་ནཱ ཝཱ ཨ་ཙྪེ་ན ཝཱ ཏ་ར་ཙྪེ་ན ཝཱ, ཏེ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ཨེ་ཀ་ཀོ ཁོ པ་ནཱ་ཧཾ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་ར་ནྟོ མཱ་ཎ་ཝེ་ཧི ས་མཱ་ག་ཙྪེ་ཡྻཾ ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི ཝཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཀ་མྨེ་ཧི ཝཱ, ཏེ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨེ་ཀ་ཀོ ཨ་ར་ཉྙེ ཝི་ཧ་རཱ་མི. ས་ནྟི ཁོ པ་ནཱ་ར་ཉྙེ ཝཱ་ལཱ༹ ཨ་མ་ནུ་སྶཱ, ཏེ མཾ ཛཱི་ཝི་ཏཱ ཝོ་རོ་པེ་ཡྻུཾ, ཏེ་ན མེ ཨ་སྶ ཀཱ་ལ་ངྐི་རི་ཡཱ, སོ མ་མ་སྶ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ ཨཱ་ར་ཉྙི་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༧༨. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ད་ཧ་རོ ཡུ་ཝཱ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ. ཧོ་ཏི ཁོ པ་ན སོ ས་མ་ཡོ ཡཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ ཛ་རཱ ཕུ་ས་ཏི. ཛི་ཎྞེ་ན ཁོ པ་ན ཛ་རཱ་ཡ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ན ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ, ན སུ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ. པུ་རཱ མཾ སོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ [པ་ཊི་ག་ཙྩེ་ཝ (སཱི.)] ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཛི་ཎྞ་ཀོ་པི ཕཱ་སུཾ [ཕཱ་སུ (པཱི. ཀ.)] ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་པྤཱ་བཱ་དྷོ ཨ་པྤཱ་ཏ་ངྐོ ས་མ་ཝེ་པཱ་ཀི་ནི་ཡཱ ག་ཧ་ཎི་ཡཱ ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ནཱ་ཏི་སཱི་ཏཱ་ཡ ནཱ་ཙྩུ་ཎྷཱ་ཡ མ་ཛ྄ཛྷི་མཱ་ཡ པ་དྷཱ་ན་ཀྑ་མཱ་ཡ. ཧོ་ཏི ཁོ པ་ན སོ ས་མ་ཡོ ཡཾ ཨི་མཾ ཀཱ་ཡཾ བྱཱ་དྷི ཕུ་ས་ཏི. བྱཱ་དྷི་ཏེ་ན ཁོ པ་ན བྱཱ་དྷི་ནཱ ཨ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ན [བྱཱ་དྷཱ་བྷི་བྷཱུ་ཏེ་ན (སཱི. པཱི. ཀ.)] ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ, ན སུ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ. པུ་རཱ མཾ སོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྱཱ་དྷི་ཏོ་པི ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ སུ་བྷི་ཀྑཾ སུ་ས་སྶཾ སུ་ལ་བྷ་པི་ཎྜཾ, སུ་ཀ་རཾ ཨུ་ཉྪེ་ན པ་གྒ་ཧེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ. ཧོ་ཏི ཁོ པ་ན སོ ས་མ་ཡོ ཡཾ དུ་བྦྷི་ཀྑཾ ཧོ་ཏི དུ་སྶ་སྶཾ དུ་ལླ་བྷ་པི་ཎྜཾ, ན སུ་ཀ་རཾ ཨུ་ཉྪེ་ན པ་གྒ་ཧེ་ན ཡཱ་པེ་ཏུཾ. དུ་བྦྷི་ཀྑེ ཁོ པ་ན མ་ནུ་སྶཱ ཡེ་ན སུ་བྷི་ཀྑཾ ཏེ་ན ས་ངྐ་མ་ནྟི [ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ནྟི (ཀ.)]. ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རོ. ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཁོ པ་ན ས་ཏི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རེ ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ, ན སུ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ. པུ་རཱ མཾ སོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ དུ་བྦྷི་ཀྑེ་པི ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ མ་ནུ་སྶཱ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྤ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཧོ་ཏི ཁོ པ་ན སོ ས་མ་ཡོ ཡཾ བྷ་ཡཾ ཧོ་ཏི ཨ་ཊ་ཝི་ས་ངྐོ་པོ, ཙ་ཀྐ་ས་མཱ་རཱུ་ལ༹ྷཱ ཛཱ་ན་པ་དཱ པ་རི་ཡཱ་ཡ་ནྟི. བྷ་ཡེ ཁོ པ་ན ས་ཏི མ་ནུ་སྶཱ ཡེ་ན ཁེ་མཾ ཏེ་ན ས་ངྐ་མ་ནྟི. ཏ་ཏྠ ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རོ ཧོ་ཏི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རོ. ས་ངྒ་ཎི་ཀ་ཝི་ཧཱ་རེ ཁོ པ་ན ས་ཏི ཨཱ་ཀི་ཎྞ་ཝི་ཧཱ་རེ ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ, ན སུ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ. པུ་རཱ མཾ སོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷ་ཡེ་པི ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཁོ ས་ངྒྷོ ས་མ་གྒོ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནོ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནོ ཨེ་ཀུ་དྡེ་སོ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཧོ་ཏི ཁོ པ་ན སོ ས་མ་ཡོ ཡཾ ས་ངྒྷོ བྷི་ཛྫ་ཏི. ས་ངྒྷེ ཁོ པ་ན བྷི་ནྣེ ན སུ་ཀ་རཾ བུ་དྡྷཱ་ནཾ སཱ་ས་ནཾ མ་ན་སི ཀཱ་ཏུཾ, ན སུ་ཀ་རཱ་ནི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝི་ཏུཾ. པུ་རཱ མཾ སོ དྷ་མྨོ ཨཱ་ག་ཙྪ་ཏི ཨ་ནི་ཊྛོ ཨ་ཀ་ནྟོ ཨ་མ་ནཱ་པོ; ཧ་ནྡཱ་ཧཾ པ་ཊི་ཀ་ཙྩེ་ཝ ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷཱ་མི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ, ཡེ་ནཱ་ཧཾ དྷ་མྨེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ བྷི་ནྣེ་པི ས་ངྒྷེ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ.

‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནེ་ན ཨ་ལ་མེ་ཝ བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཨ་པྤ་མ་ཏྟེ་ན ཨཱ་ཏཱ་པི་ནཱ པ་ཧི་ཏ་ཏྟེ་ན ཝི་ཧ་རི་ཏུཾ ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༧༩. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཝོ [ཁོ (ཀ་ཏྠ་ཙི)] པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི [ཏེ (སཱི.)] ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ ཨུ་པ་ས་མྤཱ་དེ་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི [ཏེ (?)] ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་ཉྙེ་སཾ ནི་སྶ་ཡཾ ད་སྶ་ནྟི. ཏེ་པི ན ས་ཀྑི་སྶ་ནྟི ཝི་ནེ་ཏུཾ ཨ་དྷི་སཱི་ལེ ཨ་དྷི་ཙི་ཏྟེ ཨ་དྷི་པ་ཉྙཱ་ཡ. ཏེ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཨ་བྷི་དྷ་མྨ་ཀ་ཐཾ ཝེ་ད་ལླ་ཀ་ཐཾ ཀ་ཐེ་ནྟཱ ཀ་ཎྷ་དྷ་མྨཾ ཨོ་ཀྐ་མ་མཱ་ནཱ ན བུ་ཛ྄ཛྷི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཡེ ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པྤ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ, ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ ན སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟི, ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་སྶ་ནྟི, ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི, ན ཙ ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཀ་ཝི་ཏཱ [ཀ་ཝི་ཀ་ཏཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི., སཾ. ནི. ༢.༢༢༩) ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཀཱ་ཝེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཱ ཙི་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཱ, ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ སུ་སྶཱུ་སི་སྶ་ནྟི, སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་སྶ་ནྟི, ཏེ ཙ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙི་སྶ་ནྟི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ. ཏེ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཀཱ་ཡཱ ས་མཱ་ནཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་སཱི་ལཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་ཙི་ཏྟཱ ཨ་བྷཱ་ཝི་ཏ་པ་ཉྙཱ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ [བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ.) ཨ. ནི. ༢.༤༩; ༣.༩༦] བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ཏི. སཱ་པི བྷ་ཝི་སྶ་ཏི བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷི་སྶ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སཱ ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སོ; ཝི་ན་ཡ་ས་ནྡོ་སཱ དྷ་མྨ་ས་ནྡོ་སོ. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཙ་ཏུ་ཏྠ་ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༨༠. ‘‘པ་ཉྩི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མཱ་ནི པ་ཉྩ? བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་མཱ. ཏེ ཙཱི་ཝ་རེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ནཱ རི་ཉྩི་སྶ་ནྟི པཾ་སུ་ཀཱུ་ལི་ཀ་ཏྟཾ, རི་ཉྩི་སྶ་ནྟི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི; གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སྶ་ནྟི, ཙཱི་ཝ་ར་ཧེ་ཏུ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་མཱ. ཏེ པི་ཎྜ་པཱ་ཏེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ནཱ རི་ཉྩི་སྶ་ནྟི པི་ཎྜ་པཱ་ཏི་ཀ་ཏྟཾ, རི་ཉྩི་སྶ་ནྟི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི; གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སྶ་ནྟི ཛི་ཝ྄ཧ་གྒེ་ན ར་ས་གྒཱ་ནི པ་རི་ཡེ་ས་མཱ་ནཱ, པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་ཧེ་ཏུ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་མཱ. ཏེ སེ་ནཱ་ས་ནེ ཀ་ལྱཱ་ཎ་ཀཱ་མཱ ས་མཱ་ནཱ རི་ཉྩི་སྶ་ནྟི རུ་ཀྑ་མཱུ་ལི་ཀ་ཏྟཾ [ཨཱ་ར་ཉྙ་ཀ་ཏྟཾ (སྱཱ. ཀཾ.)], རི་ཉྩི་སྶ་ནྟི ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི; གཱ་མ་ནི་ག་མ་རཱ་ཛ་དྷཱ་ནཱི་སུ ཨོ་ས་རི་ཏྭཱ ཝཱ་སཾ ཀ་པྤེ་སྶ་ནྟི, སེ་ནཱ་ས་ན་ཧེ་ཏུ ཙ ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ཨ་ནེ་ས་ནཾ ཨ་པྤ་ཏི་རཱུ་པཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ཧི སཾ་ས་ཊྛཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སི་ཀྑ་མཱ་ནཱ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ཧི སཾ་ས་གྒེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ཨ་ན་བྷི་ར་ཏཱ ཝཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཙ་རི་སྶ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ཝཱ སཾ་ཀི་ལི་ཊྛཾ ཨཱ་པ་ཏྟིཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་སྶ་ནྟི, སི་ཀྑཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ཀྑཱ་ཡ ཧཱི་ནཱ་ཡཱ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ནྟི’. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷ་ཝི་སྶ་ནྟི བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་མ་དྡྷཱ་ནཾ ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ཧི སཾ་ས་ཊྛཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི. ཨཱ་རཱ་མི་ཀ་ས་མ་ཎུ་དྡེ་སེ་ཧི སཾ་ས་གྒེ ཁོ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཏི ཨེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཾ ས་ནྣི་དྷི་ཀཱ་ར་པ་རི་བྷོ་གཾ ཨ་ནུ་ཡུ་ཏྟཱ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི, ཨོ་ལཱ༹་རི་ཀ་མྤི ནི་མི་ཏྟཾ ཀ་རི་སྶ་ནྟི, པ་ཐ་ཝི་ཡཱ་པི ཧ་རི་ཏ་གྒེ་པི’. ཨི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ་མཾ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཾ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཾ ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ཏི. ཏཾ ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཾ; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏ་སྶ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྩ ཨ་ནཱ་ག་ཏ་བྷ་ཡཱ་ནི ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཨ་ས་མུ་པྤ་ནྣཱ་ནི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ ས་མུ་པྤ་ཛྫི་སྶ་ནྟི. ཏཱ་ནི ཝོ པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏ་བྦཱ་ནི; པ་ཊི་བུ་ཛ྄ཛྷི་ཏྭཱ ཙ ཏེ་སཾ པ་ཧཱ་ནཱ་ཡ ཝཱ་ཡ་མི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.

ཡོ་དྷཱ་ཛཱི་ཝ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.