༩. བྷི་ཀྑུ་ནཱི་སུ་ཏྟཾ
༡༥༩. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཀོ་ས་མྦི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གྷོ་སི་ཏཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ པུ་རི་སཾ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡེ་ན་ཡྻོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མ་མ ཝ་ཙ་ནེ་ན ཨ་ཡྻ་སྶ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀི་ནཱི དུ་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནཱ. སཱ ཨ་ཡྻ་སྶ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཧི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཡེ་ན སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, ཨ་ཡྻེ’’ཏི ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཏ་སྶཱ བྷི་ཀྑུ་ནི་ཡཱ པ་ཊི་སྶུ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ པུ་རི་སོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མཱ, བྷ་ནྟེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་བཱ་དྷི་ཀི་ནཱི དུ་ཀྑི་ཏཱ བཱ་ལ༹ྷ་གི་ལཱ་ནཱ. སཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཝ་དེ་ཏི – ‘སཱ་དྷུ ཀི་ར, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཡེ་ན སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན.
ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ནི་ཝཱ་སེ་ཏྭཱ པ་ཏྟ་ཙཱི་ཝ་ར་མཱ་དཱ་ཡ ཡེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནུ་པ་སྶ་ཡོ ཡེ་ན སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི. ཨ་དྡ་སཱ ཁོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ དཱུ་ར་ཏོ་ཝ ཨཱ་ག་ཙྪ་ནྟཾ. དི་སྭཱ ས་སཱི་སཾ པཱ་རུ་པི་ཏྭཱ མ་ཉྩ་ཀེ ནི་པ་ཛྫི. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏཾ བྷི་ཀྑུ་ནིཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ. ཏ་ཎྷཱ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ. མཱ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ མཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ. མཱ་ནོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ. མེ་ཐུ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ. མེ་ཐུ་ནེ ཙ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ.
‘‘‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷ་གི་ནི, བྷི་ཀྑུ པ་ཊི་ས་ངྑཱ ཡོ་ནི་སོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ཨཱ་ཧཱ་རེ་ཏི – ‘ནེ་ཝ ད་ཝཱ་ཡ ན མ་དཱ་ཡ ན མ་ཎྜ་ནཱ་ཡ ན ཝི་བྷཱུ་ས་ནཱ་ཡ, ཡཱ་ཝ་དེ་ཝ ཨི་མ་སྶ ཀཱ་ཡ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཡཱ་པ་ནཱ་ཡ ཝི་ཧིཾ་སཱུ་པ་ར་ཏི་ཡཱ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ནུ་གྒ་ཧཱ་ཡ. ཨི་ཏི པུ་རཱ་ཎ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ པ་ཊི་ཧ་ངྑཱ་མི, ན་ཝ་ཉྩ ཝེ་ད་ནཾ ན ཨུ་པྤཱ་དེ་སྶཱ་མི. ཡཱ་ཏྲཱ ཙ མེ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ཨ་ན་ཝ་ཛྫ་ཏཱ ཙ ཕཱ་སུ་ཝི་ཧཱ་རོ ཙཱ’ཏི. སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཧཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཨཱ་ཧཱ་རཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ‘ཨཱ་ཧཱ་ར་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ ཨཱ་ཧཱ་རཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཨཱ་ཧཱ་རོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘ཏ་ཎྷཱ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷ་གི་ནི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཀུ་དཱ་སྶུ ནཱ་མ ཨ་ཧ་མྤི ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶཱ་མཱི’ཏི! སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ ཏ་ཎྷཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ‘ཏ་ཎྷཱ་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ ཏ་ཎྷཾ ནི་སྶཱ་ཡ. ཏ་ཎྷཱ པ་ཧཱ་ཏ་བྦཱ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘‘མཱ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ མཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ. མཱ་ནོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཨི་ཏི ཁོ པ་ནེ་ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ. ཀི་ཉྩེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ? ཨི་དྷ, བྷ་གི་ནི, བྷི་ཀྑུ སུ་ཎཱ་ཏི – ‘ཨི་ཏྠ་ནྣཱ་མོ ཀི་ར བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘སོ ཧི ནཱ་མ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ ཨ་ནཱ་ས་ཝཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཏི; ཀི་མ་ངྒཾ [ཀི་མ་ངྒ (སཱི. པཱི.) ཨ. ནི. ༥.༡༨༠; ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༣༡; སཾ. ནི. ༥.༡༠༢༠] པ་ནཱ་ཧ’ནྟི! སོ ཨ་པ་རེ་ན ས་མ་ཡེ་ན མཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ མཱ་ནཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. ‘མཱ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ མཱ་ནཾ ནི་སྶཱ་ཡ. མཱ་ནོ པ་ཧཱ་ཏ་བྦོ’ཏི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟཾ.
‘‘མེ་ཐུ་ན་ས་མྦྷཱུ་ཏོ ཨ་ཡཾ, བྷ་གི་ནི, ཀཱ་ཡོ. མེ་ཐུ་ནེ ཙ སེ་ཏུ་གྷཱ་ཏོ ཝུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ སཱ བྷི་ཀྑུ་ནཱི མ་ཉྩ་ཀཱ ཝུ་ཊྛ་ཧི་ཏྭཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པཱ་དེ་སུ སི་ར་སཱ ནི་པ་ཏི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཙྩ་ཡོ མཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཙྩ་ག་མཱ, ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཱ་ཧཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སིཾ. ཏ་སྶཱ མེ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཡྻོ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏུ, ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཱ་ཡཱ’’ཏི. ‘‘ཏ་གྒྷ ཏཾ [ཏ་གྒྷ ཏྭཾ (སཱི. པཱི. ཀ.)], བྷ་གི་ནི, ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ, ཡ་ཐཱ་བཱ་ལཾ ཡ་ཐཱ་མཱུ་ལ༹ྷཾ ཡ་ཐཱ་ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, ཡཱ ཏྭཾ ཨེ་ཝ་མ་ཀཱ་སི. ཡ་ཏོ ཙ ཁོ ཏྭཾ, བྷ་གི་ནི, ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་སི, ཏཾ ཏེ མ་ཡཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་མ. ཝུ་དྡྷི ཧེ་སཱ, བྷ་གི་ནི, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ ཡོ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ དི་སྭཱ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་ཀ་རོ་ཏི ཨཱ་ཡ་ཏིཾ སཾ་ཝ་རཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.