༥. རོ་ཧི་ཏ་སྶ་ཝ་གྒོ
༡. ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ་སུ་ཏྟཾ
༤༡. ‘‘ཙ་ཏ་སྶོ ཨི་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ་ཏ་སྶོ? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི… ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཨཱ་ལོ་ཀ་ས་ཉྙཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཏི, དི་ཝཱ་ས་ཉྙཾ ཨ་དྷི་ཊྛཱ་ཏི – ཡ་ཐཱ དི་ཝཱ ཏ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ, ཡ་ཐཱ ར་ཏྟིཾ ཏ་ཐཱ དི་ཝཱ. ཨི་ཏི ཝི་ཝ་ཊེ་ན ཙེ་ཏ་སཱ ཨ་པ་རི་ཡོ་ན་དྡྷེ་ན ས་པྤ་བྷཱ་སཾ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཉཱ་ཎ་ད་སྶ་ན་པྤ་ཊི་ལཱ་བྷཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཝི་དི་ཏཱ ཝེ་ད་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི; ཝི་དི་ཏཱ ས་ཉྙཱ…པེ… ཝི་དི་ཏཱ ཝི་ཏ་ཀྐཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨུ་པ་ཊྛ་ཧ་ནྟི, ཝི་དི་ཏཱ ཨ་བྦྷ་ཏྠཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ས་ཏི་ས་མྤ་ཛ་ཉྙཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་ཉྩ་སུ ཨུ་པཱ་དཱ་ན་ཀྑ་ནྡྷེ་སུ ཨུ་ད་ཡ་བྦ་ཡཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི – ‘ཨི་ཏི རཱུ་པཾ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི རཱུ་པ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ [ཨ་ཏྠ་ག་མོ (སཱི. པཱི.)]; ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝེ་ད་ནཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ, ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ས་ཉྙཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ, ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ས་ངྑཱ་རཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ; ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎཾ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ས་མུ་ད་ཡོ, ཨི་ཏི ཝི་ཉྙཱ་ཎ་སྶ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མོ’ཏི. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏ་སྶོ ས་མཱ་དྷི་བྷཱ་ཝ་ནཱ. ཨི་ད་ཉྩ པ་ན མེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྡྷཱ་ཡ བྷཱ་སི་ཏཾ པཱ་རཱ་ཡ་ནེ པུ་ཎྞ་ཀ་པ་ཉྷེ –
‘‘ས་ངྑཱ་ཡ ལོ་ཀ་སྨིཾ པ་རོ་པ་རཱ་ནི,
ཡ་སྶི་ཉྫི་ཏཾ ན་ཏྠི ཀུ་ཧི་ཉྩི ལོ་ཀེ;
ས་ནྟོ ཝི་དྷཱུ་མོ ཨ་ནཱི་གྷོ ནི་རཱ་སོ,
ཨ་ཏཱ་རི སོ ཛཱ་ཏི་ཛ་ར་ནྟི བྲཱུ་མཱི’’ཏི [སུ. ནི. ༡༠༥༤; ཙཱུ་ལ༹་ནི. པུ་ཎྞ་ཀ་མཱ་ཎ་ཝ་པུ་ཙྪཱ ༧༣]. པ་ཋ་མཾ;
༢. པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎ་སུ་ཏྟཾ
༤༢. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི [པ་ཉྷཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི (ཀ.)]. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྷོ ཨེ་ཀཾ་ས་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྷོ ཝི་བྷ་ཛྫ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྷོ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡོ; ཨ་ཏྠི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཉྷོ ཋ་པ་ནཱི་ཡོ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི པ་ཉྷ་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཱ་ནཱི’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཀཾ་ས་ཝ་ཙ་ནཾ ཨེ་ཀཾ, ཝི་བྷ་ཛྫ་ཝ་ཙ་ནཱ་པ་རཾ;
ཏ་ཏི་ཡཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻ, ཙ་ཏུ་ཏྠཾ པ་ན ཋཱ་པ་ཡེ.
‘‘ཡོ ཙ ཏེ་སཾ [ནེ་སཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] ཏ་ཏྠ ཏ་ཏྠ, ཛཱ་ནཱ་ཏི ཨ་ནུ་དྷ་མྨ་ཏཾ;
ཙ་ཏུ་པ་ཉྷ་སྶ ཀུ་ས་ལོ, ཨཱ་ཧུ བྷི་ཀྑུཾ ཏ་ཐཱ་ཝི་དྷཾ.
‘‘དུ་རཱ་ས་དོ དུ་པྤ་ས་ཧོ, ག་མྦྷཱི་རོ དུ་པྤ་དྷཾ་སི་ཡོ;
ཨ་ཐོ ཨ་ཏྠེ ཨ་ན་ཏྠེ ཙ, ཨུ་བྷ་ཡ་སྶ ཧོ་ཏི ཀོ་ཝི་དོ [ཨུ་བྷ་ཡ་ཏྠ་སྶ ཀོ་ཝི་དོ (སྱཱ. ཀཾ.)].
‘‘ཨ་ན་ཏྠཾ པ་རི་ཝ་ཛྫེ་ཏི, ཨ་ཏྠཾ ག་ཎྷཱ་ཏི པ་ཎྜི་ཏོ;
ཨ་ཏྠཱ་བྷི་ས་མ་ཡཱ དྷཱི་རོ, པ་ཎྜི་ཏོ་ཏི པ་ཝུ་ཙྩ་ཏཱི’’ཏི. དུ་ཏི་ཡཾ;
༣. པ་ཋ་མ་ཀོ་དྷ་ག་རུ་སུ་ཏྟཾ
༤༣. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀོ་དྷ་ག་རུ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ, མ་ཀྑ་ག་རུ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ, ལཱ་བྷ་ག་རུ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ, ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ ན ཀོ་དྷ་ག་རུ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ ན མ་ཀྑ་ག་རུ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ ན ལཱ་བྷ་ག་རུ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ ན ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ པུ་གྒ་ལཱ ས་ནྟོ སཾ་ཝི་ཛྫ་མཱ་ནཱ ལོ་ཀ་སྨི’’ནྟི.
‘‘ཀོ་དྷ་མ་ཀྑ་ག་རཱུ བྷི་ཀྑཱུ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་གཱ་ར་ཝཱ;
ན ཏེ དྷ་མྨེ ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏེ.
‘‘ཡེ ཙ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ཝི་ཧཾ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙ;
ཏེ ཝེ དྷ་མྨེ ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་དེ་སི་ཏེ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ;
༤. དུ་ཏི་ཡ་ཀོ་དྷ་ག་རུ་སུ་ཏྟཾ
༤༤. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ, མ་ཀྑ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ, ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ, ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ ན ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཨ་ས་དྡྷ་མྨཱ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ཀོ་དྷ་ག་རུ་ཏཱ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན མ་ཀྑ་ག་རུ་ཏཱ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ལཱ་བྷ་ག་རུ་ཏཱ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ཏཱ ན ས་ཀྐཱ་ར་ག་རུ་ཏཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་དྡྷ་མྨཱ’’ཏི.
‘‘ཀོ་དྷ་མ་ཀྑ་ག་རུ བྷི་ཀྑུ, ལཱ་བྷ་ས་ཀྐཱ་ར་གཱ་ར་ཝོ;
སུ་ཁེ་ཏྟེ པཱུ་ཏི་བཱི་ཛཾ་ཝ, ས་དྡྷ་མྨེ ན ཝི་རཱུ་ཧ་ཏི.
‘‘ཡེ ཙ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ་ནོ, ཝི་ཧཾ་སུ ཝི་ཧ་ར་ནྟི ཙ;
ཏེ ཝེ དྷ་མྨེ ཝི་རཱུ་ཧ་ནྟི, སྣེ་ཧཱ་ནྭ་ཡ་མི་ཝོ་ས་དྷཱ’’ཏི [སྣེ་ཧ་མ་ནྭཱ་ཡ་མི་ཝོ་ས་དྷཱ་ཏི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ;
༥. རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟཾ
༤༥. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ [སཾ. ནི. ༡.༡༠༧] སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཨ་ཐ ཁོ རོ་ཧི་ཏ་སྶོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ རོ་ཧི་ཏ་སྶོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཡ་ཏྠ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ སོ, བྷ་ནྟེ, ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ ཉཱ་ཏུཾ ཝཱ ད་ཊྛུཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཝཱ’’ཏི? ‘‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’’ཏི.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶོ ནཱ་མ ཨི་སི ཨ་ཧོ་སིཾ བྷོ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ [ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨོ, ཨ. ནི. ༩.༣༨; མ. ནི. ༡.༡༦༡ (ས་བྦ་ཏྠ) ཊཱི་ཀཱ ཙ མོ་གྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ ཙ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཾ] དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ སི་ཀྑི་ཏོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ས་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་ར་ཏྠི་མཱ ས་མུ་དྡཱ པ་ཙྪི་མོ ས་མུ་དྡོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཛ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཙ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ‘ཨ་ཧཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’’ཏི.
‘‘‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ’ནྟི ཝ་དཱ་མི. ན ཙཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ དུ་ཀྑ་སྶ ཨ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ [ཀ་ལེ༹་བ་རེ (སཱི. པཱི.)] ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་མི ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི.
‘‘ག་མ་ནེ་ན ན པ་ཏྟ་བྦོ, ལོ་ཀ་སྶ་ནྟོ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
ན ཙ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ནྟཾ, དུ་ཀྑཱ ཨ་ཏྠི པ་མོ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧ་ཝེ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ སུ་མེ་དྷོ,
ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ;
ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ས་མི་ཏཱ་ཝི ཉ་ཏྭཱ,
ནཱ་སཱི་ས་ཏཱི [ནཱ་སིཾ་ས་ཏཱི (སཱི.)] ལོ་ཀ་མི་མཾ པ་ར་ཉྩཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;
༦. དུ་ཏི་ཡ་རོ་ཧི་ཏ་སྶ་སུ་ཏྟཾ
༤༦. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཏ་སྶཱ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨི་མཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ར་ཏྟིཾ རོ་ཧི་ཏ་སྶོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཱ་ཡ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟ་ཝ་ཎྞོ ཀེ་ཝ་ལ་ཀ་པྤཾ ཛེ་ཏ་ཝ་ནཾ ཨོ་བྷཱ་སེ་ཏྭཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཱ་སི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཡ་ཏྠ ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ [སཾ. ནི. ༡.༡༠༧], ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ས་ཀྐཱ ནུ ཁོ སོ, བྷ་ནྟེ, ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟོ ཉཱ་ཏུཾ ཝཱ ད་ཊྛུཾ ཝཱ པཱ་པུ་ཎི་ཏུཾ ཝཱ’ཏི? ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ – ‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶོ དེ་ཝ་པུ་ཏྟོ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མི’’’.
‘‘བྷཱུ་ཏ་པུ་བྦཱ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶོ ནཱ་མ ཨི་སི ཨ་ཧོ་སིཾ བྷོ་ཛ་པུ་ཏྟོ ཨི་དྡྷི་མཱ ཝེ་ཧཱ་ས་ངྒ་མོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ ཛ་ཝོ ཨ་ཧོ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ ད་ལ༹ྷ་དྷ་མྨཱ དྷ་ནུ་གྒ་ཧོ སི་ཀྑི་ཏོ ཀ་ཏ་ཧ་ཏྠོ ཀ་ཏཱུ་པཱ་ས་ནོ ལ་ཧུ་ཀེ་ན ཨ་ས་ནེ་ན ཨ་པྤ་ཀ་སི་རེ་ན ཏི་རི་ཡཾ ཏཱ་ལ་ཙྪཱ་ཡཾ ཨ་ཏི་པཱ་ཏེ་ཡྻ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པོ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རོ ཨ་ཧོ་སི, སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ པུ་ར་ཏྠི་མཱ ས་མུ་དྡཱ པ་ཙྪི་མོ ས་མུ་དྡོ. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཛ་ཝེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏ་སྶ ཨེ་ཝ་རཱུ་པེ་ན ཙ པ་ད་ཝཱི་ཏི་ཧཱ་རེ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ ཨི་ཙྪཱ་ག་ཏཾ ཨུ་པྤ་ཛྫི – ཨ་ཧཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ པཱ་པུ་ཎི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. སོ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་ཉྙ་ཏྲེ་ཝ ཨ་སི་ཏ་པཱི་ཏ་ཁཱ་ཡི་ཏ་སཱ་ཡི་ཏཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ཨུ་ཙྩཱ་ར་པ་སྶཱ་ཝ་ཀ་མྨཱ ཨ་ཉྙ་ཏྲ ནི་དྡཱ་ཀི་ལ་མ་ཐ་པ་ཊི་ཝི་ནོ་ད་ནཱ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱི ཝ་སྶ་ས་ཏཾ ག་ནྟྭཱ ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཨ་ནྟ་རཱ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ལ་ངྐ་ཏོ.
‘‘ཨ་ཙྪ་རི་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཨ་བྦྷུ་ཏཾ, བྷ་ནྟེ! ཡཱ་ཝ སུ་བྷཱ་སི་ཏ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ – ‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’’’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རོ་ཧི་ཏ་སྶཾ དེ་ཝ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙཾ –
‘‘‘ཡ་ཏྠ ཁོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ན ཛཱ་ཡ་ཏི ན ཛཱི་ཡ་ཏི ན མཱི་ཡ་ཏི ན ཙ་ཝ་ཏི ན ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི, ནཱ་ཧཾ, ཏཾ ག་མ་ནེ་ན ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ཉཱ་ཏེ་ཡྻཾ ད་ཊྛེ་ཡྻཾ པ་ཏྟེ་ཡྻ་ནྟི ཝ་དཱ་མཱི’ཏི. ན ཙཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་པྤ་ཏྭཱ་ཝ ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ དུ་ཀྑ་སྶ་ནྟ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨ་པི ཙཱ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨི་མ་སྨིཾ་ཡེ་ཝ བྱཱ་མ་མ་ཏྟེ ཀ་ལེ༹་ཝ་རེ ས་ས་ཉྙི་མྷི ས་མ་ན་ཀེ ལོ་ཀ་ཉྩ པ་ཉྙཱ་པེ་མི ལོ་ཀ་ས་མུ་ད་ཡ་ཉྩ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་ཉྩ ལོ་ཀ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནི་ཉྩ པ་ཊི་པ་ད’’ནྟི.
‘‘ག་མ་ནེ་ན ན པ་ཏྟ་བྦོ, ལོ་ཀ་སྶ་ནྟོ ཀུ་དཱ་ཙ་ནཾ;
ན ཙ ཨ་པྤ་ཏྭཱ ལོ་ཀ་ནྟཾ, དུ་ཀྑཱ ཨ་ཏྠི པ་མོ་ཙ་ནཾ.
‘‘ཏ་སྨཱ ཧ་ཝེ ལོ་ཀ་ཝི་དཱུ སུ་མེ་དྷོ,
ལོ་ཀ་ནྟ་གཱུ ཝུ་སི་ཏ་བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡོ;
ལོ་ཀ་སྶ ཨ་ནྟཾ ས་མི་ཏཱ་ཝི ཉ་ཏྭཱ,
ནཱ་སཱི་ས་ཏཱི ལོ་ཀ་མི་མཾ པ་ར་ཉྩཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;
༧. སུ་ཝི་དཱུ་ར་སུ་ཏྟཾ
༤༧. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རི་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི ཙ་ཏྟཱ་རི? ན་བྷ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཐ་ཝཱི ཙ; ཨི་དཾ པ་ཋ་མཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ. ཨོ་རི་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ པཱ་རི་མ་ཉྩ; ཨི་དཾ དུ་ཏི་ཡཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ. ཡ་ཏོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ཨ་བྦྷུ་དེ་ཏི ཡ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠ་མེ་ཏི [ཨ་ཏྠ་ངྒ་མེ་ཏི (སྱཱ.), ཝེ་ཏི (ཀ.)]; ཨི་དཾ ཏ་ཏི་ཡཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ. ས་ཏ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨོ; ཨི་དཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རེ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རི སུ་ཝི་དཱུ་ར་ཝི་དཱུ་རཱ་ནཱི’’ཏི.
[ཛཱ. ༢.༢༡.༤༡༤, ༤༤༨] ‘‘ན་བྷ་ཉྩ དཱུ་རེ པ་ཐ་ཝཱི ཙ དཱུ་རེ,
པཱ་རཾ ས་མུ་དྡ་སྶ ཏ་དཱ་ཧུ དཱུ་རེ;
ཡ་ཏོ ཙ ཝེ་རོ་ཙ་ནོ ཨ་བྦྷུ་དེ་ཏི,
པ་བྷ་ངྐ་རོ ཡ་ཏྠ ཙ ཨ་ཏྠ་མེ་ཏི;
ཏ་ཏོ ཧ་ཝེ དཱུ་ར་ཏ་རཾ ཝ་ད་ནྟི,
ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ ཨ་ས་ཏ་ཉྩ དྷ་མྨཾ.
‘‘ཨ་བྱཱ་ཡི་ཀོ ཧོ་ཏི ས་ཏཾ ས་མཱ་ག་མོ,
ཡཱ་ཝཱ་པི [ཡཱ་ཝ་མྤི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཏི་ཊྛེ་ཡྻ ཏ་ཐེ་ཝ ཧོ་ཏི;
ཁི་པྤ་ཉྷི ཝེ་ཏི ཨ་ས་ཏཾ ས་མཱ་ག་མོ,
ཏ་སྨཱ ས་ཏཾ དྷ་མྨོ ཨ་ས་བྦྷི ཨཱ་ར་ཀཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ;
༨. ཝི་སཱ་ཁ་སུ་ཏྟཾ
༤༨. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝི་སཱ་ཁོ པ་ཉྩཱ་ལ་པུ་ཏྟོ [པ་ཉྩཱ་ལི་པུ་ཏྟོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི, པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡ. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཡ་ནྷ་ས་མ་ཡཾ པ་ཊི་ས་ལླཱ་ནཱ ཝུ་ཊྛི་ཏོ ཡེ་ན ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ ནི་སཱི་དི. ནི་ས་ཛྫ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི –
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི? ‘‘ཨཱ་ཡ་སྨཱ, བྷ་ནྟེ, ཝི་སཱ་ཁོ པ་ཉྩཱ་ལ་པུ་ཏྟོ ཨུ་པ་ཊྛཱ་ན་སཱ་ལཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་ཏི ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་ཏི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་ཏི པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡཱ’’ཏི.
ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཝི་སཱ་ཁཾ པ་ཉྩཱ་ལ་པུ་ཏྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, ཝི་སཱ་ཁ! སཱ་དྷུ ཁོ ཏྭཾ, ཝི་སཱ་ཁ, བྷི་ཀྑཱུ དྷ་མྨི་ཡཱ ཀ་ཐཱ་ཡ ས་ནྡ་སྶེ་སི ས་མཱ་ད་པེ་སི ས་མུ་ཏྟེ་ཛེ་སི ས་མྤ་ཧཾ་སེ་སི པོ་རི་ཡཱ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཝི་སྶ་ཊྛཱ་ཡ ཨ་ནེ་ལ་ག་ལཱ་ཡ ཨ་ཏྠ་སྶ ཝི་ཉྙཱ་པ་ནི་ཡཱ པ་རི་ཡཱ་པ་ནྣཱ་ཡ ཨ་ནི་སྶི་ཏཱ་ཡཱ་ཏི.
‘‘ནཱ་བྷཱ་ས་མཱ་ནཾ ཛཱ་ན་ནྟི, མི་སྶཾ བཱ་ལེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏཾ;
བྷཱ་ས་མཱ་ན་ཉྩ ཛཱ་ན་ནྟི, དེ་སེ་ནྟཾ ཨ་མ་ཏཾ པ་དཾ.
‘‘བྷཱ་ས་ཡེ ཛོ་ཏ་ཡེ དྷ་མྨཾ, པ་གྒ་ཎྷེ ཨི་སི་ནཾ དྷ་ཛཾ;
སུ་བྷཱ་སི་ཏ་དྷ་ཛཱ ཨི་ས་ཡོ, དྷ་མྨོ ཧི ཨི་སི་ནཾ དྷ་ཛོ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ;
༩. ཝི་པ་ལླཱ་ས་སུ་ཏྟཾ
༤༩. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨ་ནི་ཙྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ནི་ཙྩ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ; དུ་ཀྑེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཁ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ; ཨ་ན་ཏྟ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྟཱ་ཏི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ; ཨ་སུ་བྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་བྷ་ནྟི ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ.
‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ན་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨ་ནི་ཙྩེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ནི་ཙྩ་ནྟི ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ; དུ་ཀྑེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཀྑ་ནྟི ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ; ཨ་ན་ཏྟ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ; ཨ་སུ་བྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་བྷ་ནྟི ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སོ ན་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སོ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ན་ས་ཉྙཱ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ན་ཙི་ཏྟ་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ ན་དི་ཊྛི་ཝི་པ་ལླཱ་སཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ནི་ཙྩེ ནི་ཙྩ་ས་ཉྙི་ནོ, དུ་ཀྑེ ཙ སུ་ཁ་ས་ཉྙི་ནོ;
ཨ་ན་ཏྟ་ནི ཙ ཨ་ཏྟཱ་ཏི, ཨ་སུ་བྷེ སུ་བྷ་ས་ཉྙི་ནོ;
མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཧ་ཏཱ ས་ཏྟཱ, ཁི་ཏྟ་ཙི་ཏྟཱ ཝི་ས་ཉྙི་ནོ.
‘‘ཏེ ཡོ་ག་ཡུ་ཏྟཱ མཱ་ར་སྶ, ཨ་ཡོ་ག་ཀྑེ་མི་ནོ ཛ་ནཱ;
ས་ཏྟཱ ག་ཙྪ་ནྟི སཾ་སཱ་རཾ, ཛཱ་ཏི་མ་ར་ཎ་གཱ་མི་ནོ.
‘‘ཡ་དཱ ཙ བུ་དྡྷཱ ལོ་ཀ་སྨིཾ, ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི པ་བྷ་ངྐ་རཱ;
ཏེ ཨི་མཾ དྷ་མྨཾ [ཏེ་མཾ དྷ་མྨཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] པ་ཀཱ་སེ་ནྟི, དུ་ཀྑཱུ་པ་ས་མ་གཱ་མི་ནཾ.
‘‘ཏེ་སཾ སུ་ཏྭཱ་ན ས་པྤ་ཉྙཱ, ས་ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ལ་དྡྷཱ ཏེ;
ཨ་ནི་ཙྩཾ ཨ་ནི་ཙྩ་ཏོ ད་ཀྑུཾ, དུ་ཀྑ་མ་དྡ་ཀྑུ དུ་ཀྑ་ཏོ.
‘‘ཨ་ན་ཏྟ་ནི ཨ་ན་ཏྟཱ་ཏི, ཨ་སུ་བྷཾ ཨ་སུ་བྷ་ཏ་དྡ་སུཾ;
ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ས་མཱ་དཱ་ནཱ, ས་བྦཾ དུ་ཀྑཾ ཨུ་པ་ཙྩ་གུ’’ནྟི [པ་ཊི. མ. ༡.༢༣༦]. ན་ཝ་མཾ;
༡༠. ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་ས་སུ་ཏྟཾ
༥༠. ‘‘ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༤༤༧], ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ཨ་བྦྷཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘མ་ཧི་ཀཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘དྷཱུ་མོ ར་ཛོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘རཱ་ཧུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་སུ་རི་ནྡོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཙ་ནྡི་མ་སཱུ་རི་ཡཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ་མེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ཙ་ཏྟཱ་རོ? ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི མེ་ར་ཡཾ, སུ་རཱ་མེ་ར་ཡ་པཱ་ནཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཋ་མོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མེ་ཐུ་ནཾ དྷ་མྨཾ པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི, མེ་ཐུ་ན་སྨཱ དྷ་མྨཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དུ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏཾ སཱ་དི་ཡ་ནྟི, ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ར་ཛ་ཏ་པ་ཊི་གྒ་ཧ་ཎཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཏི་ཡོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི.
‘‘ས་ནྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟི, མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝཱ ཨ་པྤ་ཊི་ཝི་ར་ཏཱ. ཨ་ཡཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏུ་ཏྠོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སོ, ཡེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ན ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙ་ཏྟཱ་རོ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ, ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི ན ཝི་རོ་ཙ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘རཱ་ག་དོ་ས་པ་རི་ཀྐི་ཊྛཱ, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ནི་ཝུ་ཏཱ པོ་སཱ, པི་ཡ་རཱུ་པཱ་བྷི་ན་ནྡི་ནོ.
‘‘སུ་རཾ པི་ཝ་ནྟི མེ་ར་ཡཾ, པ་ཊི་སེ་ཝ་ནྟི མེ་ཐུ་ནཾ;
ར་ཛ་ཏཾ ཛཱ་ཏ་རཱུ་པ་ཉྩ, སཱ་དི་ཡ་ནྟི ཨ་ཝི་དྡ་སཱུ;
མི་ཙྪཱ་ཛཱི་ཝེ་ན ཛཱི་ཝ་ནྟི, ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ.
‘‘ཨེ་ཏེ ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སཱ ཝུ་ཏྟཱ, བུ་དྡྷེ་ནཱ་དི་ཙྩ་བ་ནྡྷུ་ནཱ;
ཡེ་ཧི ཨུ་པ་ཀྐི་ལེ་སེ་ཧི [ཨུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ (སཱི. པཱི.)], ཨེ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ;
ན ཏ་པ་ནྟི ན བྷཱ་ས་ནྟི, ཨ་སུ་དྡྷཱ ས་ར་ཛཱ མ་གཱ.
‘‘ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ་ན ཨོ་ན་དྡྷཱ, ཏ་ཎྷཱ་དཱ་སཱ ས་ནེ་ཏྟི་ཀཱ;
ཝ་ཌྜྷེ་ནྟི ཀ་ཊ་སིཾ གྷོ་རཾ, ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི པུ་ན་བྦྷ་ཝ’’ནྟི. ད་ས་མཾ;
རོ་ཧི་ཏ་སྶ་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.