༤. ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་གྒོ

༣༣. ‘‘ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ. བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི? ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི. ཨ་ས་བྦྷི ཧེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ཀེ་ཝ་ལཱ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི ཡ་དི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི. ས་བྦྷི ཧེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ཀེ་ཝ་ལཱ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི ཡ་དི་དཾ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ’’ཏི.

༣༤. ‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་པྤ་ཏི་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ? མཱ་ཏུ ཙ པི་ཏུ ཙ. ཨེ་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཾ་སེ་ན མཱ་ཏ་རཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཀེ་ན ཨཾ་སེ་ན པི་ཏ་རཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱི སོ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་ནྷཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན. ཏེ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ཙ་ཛེ་ཡྻུཾ. ན ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏཾ ཝཱ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཧཱུ་ཏ་ར་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ཡ [པ་ཧཱུ་ཏ་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ཧཱ་ཝ་གྒེ ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི] མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨི་སྶ་རཱ་དྷི་པ་ཙྩེ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ན ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏཾ ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ [བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ད་ཀཱ པོ་ས་ཀཱ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་རོ. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་སྶ་དྡྷེ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལེ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, མ་ཙྪ་རཱི ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙེ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི [པ་ཊི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི (སཱི. པཱི.)].

༣༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’’ཏི? ‘‘ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐཾ པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི?

‘‘ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་དཱ་མི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་དཱ་མི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.

༣༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, ཀ་ཏྠ ཙ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘དྭེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ – སེ་ཁོ ཙ ཨ་སེ་ཁོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, དྭེ ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, ཨེ་ཏྠ ཙ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི.

ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན [ཝ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ] སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –

‘‘སེ་ཁོ ཨ་སེ་ཁོ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ,

ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ནྟི;

ཏེ ཨུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏཱ [ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཀཱ་ཡེ་ན, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་ད ཙེ་ཏ་སཱ;

ཁེ་ཏྟཾ ཏཾ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི.

༣༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྟཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཀཱ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ བྷ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ ལོ་བྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟ’’ནྟི.

ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཧ་ཊྛཱ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་སཱ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཧ་ཊྛཱ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་སཱ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. ཏཱ ཁོ པ་ན, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏུ་ད་ན་མ་ཏྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི [བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ)]. སི་ཡཱ ཁོ པ་ན [པ་ན ཏེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཏ་ཏྠ ནཱུ་ན ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཡེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏུ་ད་ན་མ་ཏྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དྷེ་ཝ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཡེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ…པེ… ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ས་ནྟ་མཱ་ན་སཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ནྟ་མཱ་ན་སཱ་ནཾ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ནྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ས་ནྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་རི་སྶཱ་མ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སཱུ’ཏི. ‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་སྶུཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཡེ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ནཱ་སྶོ་སུ’’’ནྟི.

༣༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཝ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷ་དྡ་སཱ་རི་ཏཱི་རེ [ཀ་དྡ་མ་ད་ཧ་ཏཱི་རེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་རཱ་མ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་རཱ་མ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ [ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་དྡྷ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཀོ པ་ན, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ས་མ་ཎཱ་པི ས་མ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་མ་ཎཱ་པི ས་མ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཀོ་ཙི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡོ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡོ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི.

‘‘ཀོ པ་ན སོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡོ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ག་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པུ་ར་ཏྠི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ སཱ་ཝ་ཏྠཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ. ཏ་ཏྠ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. སོ ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་རཱ་མ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –

‘‘ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ཡོ ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི.

‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.

༣༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ མ་དྷུ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནོ [ཀ་ཎྜ་རཱ་ཡ་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ‘ན ས་མ་ཎོ ཀ་ཙྩཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛི་ཎྞེ ཝུ་དྡྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་དྡྷ་ག་ཏེ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏ་ཐེ་ཝ? ན ཧི བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛི་ཎྞེ ཝུ་དྡྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་དྡྷ་ག་ཏེ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཝུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི ཙ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ད་ཧ་ར་བྷཱུ་མི ཙ. ཝུ་དྡྷོ ཙེ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧོ་ཏི ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ ཝཱ ནཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ ཝཱ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ, སོ ཙ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བཱ་ལོ ན ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ད་ཧ་རོ ཙེ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧོ་ཏི ཡུ་ཝཱ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ. སོ ཙ ན ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ན ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, ན ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་ཏི, ན ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ སོ པ་ཎྜི་ཏོ ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཧ་རཱ་ནཾ ས་ཏཾ [སུ་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི – ‘‘ཝུ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟོ, ཝུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ. ད་ཧ་རཱ མ་ཡཾ, ད་ཧ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.

༤༠. ‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཙོ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ར་ཉྙོ ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ནུ་ས་ཉྙཱ་ཏུཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ནྟི [ས་ངྐ་མྨ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི (ཀ.), ས་ཉྩཱ་ཡ་ནྟི (སཱི. ཨ་ཊྛ.)] པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཙྪ་ནྟི [བྷ་ཛ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ.

‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ རཱ་ཛཱ་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཙོ་རཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ར་ཉྙོ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ནུ་ས་ཉྙཱ་ཏུཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ནྟི, ཡེ་ན ཝཱ པ་ན ཏེ་ན པ་ཀྐ་མ་ནྟི [པ་པ་ཏ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི.

༤༡. ‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ན ཝ་ཎྞེ་མི, གི་ཧི་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. གི་ཧཱི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ན ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ.

‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་མི, གི་ཧི་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. གི་ཧཱི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི.

༤༢. ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཝཱ་ཧ་ནྟི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. བ་ཧུ་ཉྩ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙི་མཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ནྟི.

‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. བ་ཧུ་ཉྩ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙི་མཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཋ་པེ་ནྟཱི’’ཏི.

ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.