.ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ.
ཨ་ངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡོ
དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི༹
༡. པ་ཋ་མ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
༡. ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ཝ་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫཾ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་སྶ་ཏི ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ [ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི (ཀ.)] ཀཱ་རེ་ནྟེ; ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, བ་ལི༹་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི [ཁཱ་རཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀ་མྤི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི [པ་ལཱ་ལ་པི་ཊྛི་ཀ་མྤི (སཱི.)] ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟེ, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟེ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟེ, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ.
‘‘ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཁོ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟི; ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, བ་ལི༹་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟི, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟི, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟི, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, མ་མྤི རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ཡྻུཾ; ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ…པེ… ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ’ནྟི. སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱི་ཏོ ན པ་རེ་སཾ པཱ་བྷ་ཏཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པ་ན པཱ་པ་ཀོ དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ. ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཱ་ཧཾ ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱ་ཡི་སྶཱ་མ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱ་ཡི་སྶཱ་མ, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ཨེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཡཾ པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏི ས་བྦ་ཝ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་དྷཱ་ནཱ་ནི དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? ཡ་ཉྩ གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནི དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ; ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ; མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. སོ ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི; ‘ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི; ‘མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སོ ‘ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི; ‘ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི; ‘མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཉྙཱ་སིཾ – ཡཱ ཙ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཡཱ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་སྨིཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི སུ་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་ཧཱ་མི – ‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ [ན་ཧཱ་རུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ. ཏུ་མྷེ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཾ པ་ད་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏུ་མྷེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་སྶཱ་མ. ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡཱ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱ, ཡཱ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རཱ་གཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, དོ་སཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, མོ་ཧཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. རཱ་གཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, དོ་སཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, མོ་ཧཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.
‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དོ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, མོ་ཧཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ཡ, དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ, མོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ, པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀ་ཎྷ་སུ་ཏྟཾ
༧. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨ་ཧི་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སུ་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༨. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཧི་རཱི [ཧི་རི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཧི་རཱི ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ན པཱ་ལེ་ཡྻུཾ, ན་ཡི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ མཱ་ཏཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ག་རཱུ་ནཾ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ. ས་མྦྷེ་དཾ ལོ་ཀོ ཨ་ག་མི་སྶ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ [སོ་ཎ་སི་གཱ་ལཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ དྭེ སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟི ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི [པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི (སཱི.)] མཱ་ཏཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ག་རཱུ་ནཾ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཙ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཝ་ཛྫཱ པ་དྷཱ་ནཱ དྭེ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏེ་ན པ་ཉྩ་མཾ;
སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཀ་ཎྷ་ཉྩ, སུ་ཀྐཾ ཙ་རི་ཡཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀེ་ན ཝ་གྒོ.
༢. ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༡༡. ‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཏ་ཏྲ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་མི་དཾ [ཡ་དི་དཾ (སཱི.)] བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ སེ་ཁཱ་ན་མེ་ཏཾ [སེ་ཁ་མེ་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ.)] བ་ལཾ. སེ་ཁ་ཉྷི སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཾ ཨཱ་ག་མྨ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དོ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, མོ་ཧཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ཡ, དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ, མོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ ཡཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ན ཏཾ ཀ་རོ་ཏི, ཡཾ པཱ་པཾ ན ཏཾ སེ་ཝ་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི.
༡༢. ‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ས་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་ས་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ, དྷ་མྨ་ཝི་ཙ་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… ཝཱི་རི་ཡ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… པཱི་ཏི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… པ་སྶ་དྡྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… ས་མཱ་དྷི་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི… ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་མྦོ་ཛ྄ཛྷ་ངྒཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི ཝི་ཝེ་ཀ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝི་རཱ་ག་ནི་སྶི་ཏཾ ནི་རོ་དྷ་ནི་སྶི་ཏཾ ཝོ་ས་གྒ་པ་རི་ཎཱ་མིཾ. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི.
༡༣. ‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བ་ལཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལ་ཉྩ བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལ་ཉྩ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ན་བ་ལཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ ཝི་ཝི་ཙྩེ་ཝ ཀཱ་མེ་ཧི, ཝི་ཝི་ཙྩ ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི དྷ་མྨེ་ཧི ས་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ས་ཝི་ཙཱ་རཾ ཝི་ཝེ་ཀ་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ པ་ཋ་མཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཝི་ཏ་ཀྐ་ཝི་ཙཱ་རཱ་ནཾ ཝཱུ་པ་ས་མཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ས་མྤ་སཱ་ད་ནཾ ཙེ་ཏ་སོ ཨེ་ཀོ་དི་བྷཱ་ཝཾ ཨ་ཝི་ཏ་ཀྐཾ ཨ་ཝི་ཙཱ་རཾ ས་མཱ་དྷི་ཛཾ པཱི་ཏི་སུ་ཁཾ དུ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. པཱི་ཏི་ཡཱ ཙ ཝི་རཱ་གཱ ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ཙ ཝི་ཧ་ར་ཏི ས་ཏོ ཙ ས་མྤ་ཛཱ་ནོ, སུ་ཁ་ཉྩ ཀཱ་ཡེ་ན པ་ཊི་སཾ་ཝེ་དེ་ཏི, ཡཾ ཏཾ ཨ་རི་ཡཱ ཨཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི – ‘ཨུ་པེ་ཀྑ་ཀོ ས་ཏི་མཱ སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཱི’ཏི ཏ་ཏི་ཡཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སུ་ཁ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ དུ་ཀྑ་སྶ ཙ པ་ཧཱ་ནཱ པུ་བྦེ་ཝ སོ་མ་ན་སྶ་དོ་མ་ན་སྶཱ་ནཾ ཨ་ཏྠ་ངྒ་མཱ ཨ་དུ་ཀྑ་མ་སུ་ཁཾ ཨུ་པེ་ཀྑཱ་ས་ཏི་པཱ་རི་སུ་དྡྷིཾ ཙ་ཏུ་ཏྠཾ ཛྷཱ་ནཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝ་ནཱ་བ་ལཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ བ་ལཱ་ནཱི’’ཏི.
༡༤. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཙ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཙ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ དྷ་མྨ་དེ་ས་ནཱ’’ཏི.
༡༥. ‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ནྣོ [ཨཱ་པ་ཏྟཱ་པ་ནྣོ (ཀ.)] ཙ བྷི་ཀྑུ ཙོ་ད་ཀོ ཙ བྷི་ཀྑུ ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཏ་སྨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ [ན ཕཱ་སུ (ཀ.)] ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི [ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)]. ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ནྣོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙོ་ད་ཀོ ཙ བྷི་ཀྑུ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཏ་སྨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ན དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཧཾ ཁོ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཀ་ཉྩི་དེ་ཝ [ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ (ཀ.)] དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. མཾ སོ [ཏ་སྨཱ མཾ སོ (སཱི. སྱཱ.)] བྷི་ཀྑུ ཨ་དྡ་ས ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. ནོ ཙེ ཨ་ཧཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན, ན མཾ སོ བྷི་ཀྑུ པ་སྶེ་ཡྻ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, ཨ་ཧཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན, ཏ་སྨཱ མཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་དྡ་ས ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. དི་སྭཱ ཙ པ་ན མཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཾ [ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ (ཀ.)] མཾ སོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཝ་ཙ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ཧཾ [ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝཱ་ཙཾ ནཱ་ཧཾ (ཀ.)] ཏེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ [ཨ་ཏྟ་མ་ནོ (ཀ.)] ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་མཱ་ནོ པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སིཾ. ཨི་ཏི མ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ་ཝ བྷ་ཎྜ་སྨི་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་པ་ནྣོ བྷི་ཀྑུ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྡ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. ནོ ཙེ ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫེ་ཡྻ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན, ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ པ་སྶེ་ཡྻཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, ཨ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ནྣོ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན, ཏ་སྨཱ ཨ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་དྡ་སཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན. དི་སྭཱ ཙ པ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་མཱ་ནཾ ཀི་ཉྩི་དེ་ཝ དེ་སཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སིཾ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ཧཾ ཨི་མཾ བྷི་ཀྑུཾ ཨ་ཝ་ཙཾ. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ན་ཝ་ཙ་ནཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑུ མ་ཡཱ ཝུ་ཏྟོ ས་མཱ་ནོ ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ཨ་ཧོ་སི. ཨ་ན་ཏྟ་མ་ནོ ས་མཱ་ནོ པ་རེ་སཾ ཨཱ་རོ་ཙེ་སི. ཨི་ཏི མ་མེ་ཝ ཏ་ཏྠ ཨ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ཙྩ་ག་མཱ སུ་ངྐ་དཱ་ཡ་ཀཾ་ཝ བྷ་ཎྜ་སྨི་ནྟི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀོ བྷི་ཀྑུ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ནྣོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙོ་ད་ཀོ ཙ བྷི་ཀྑུ ན སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཏ་སྨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི་ཏི. ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨཱ་པ་ནྣོ ཙ བྷི་ཀྑུ ཙོ་ད་ཀོ ཙ བྷི་ཀྑུ སཱ་དྷུ་ཀཾ ཨ་ཏྟ་ནཱ་ཝ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑ་ཏི ཏ་སྨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ན དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཕཱ་སུ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.
༡༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨ་དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ཝི་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘དྷ་མྨ་ཙ་རི་ཡཱ་ས་མ་ཙ་རི་ཡཱ་ཧེ་ཏུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ [ནི་ཀུ་ཛྫི་ཏཾ (ཀ.)] ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ གོ་ཏ་མེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༡༧. ཨ་ཐ ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི [ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎི (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ཀོ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ. ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི. ‘‘ན ཁོ ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ཨ་ཧཾ ཨི་མ་སྶ བྷོ་ཏོ གོ་ཏ་མ་སྶ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན བྷཱ་སི་ཏ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནེ་ཡྻ’’ནྟི. ‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ བྷོ’’ཏི ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ; ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ; མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟི. ཨི་དྷ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨ་ཀ་ཏ་ཏྟཱ ཙ ཨེ་ཝ་མི་དྷེ་ཀ་ཙྩེ ས་ཏྟཱ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༡༨. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཡ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཀོ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ’’ཏི? ‘‘ཡ་མི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ – ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཝི་ཉྙཱུ ག་ར་ཧ་ནྟི, པཱ་པ་ཀོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་མི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཨ་ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་དཱི་ན་ཝོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ’’ཏི.
‘‘ཨེ་ཀཾ་སེ་ནཱ་ཧཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ’’ནྟི. ‘‘ཡ་མི་དཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཀོ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ’’ཏི? ‘‘ཡ་མི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ – ཨ་ཏྟཱ་པི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ ན ཨུ་པ་ཝ་ད་ཏི, ཨ་ནུ་ཝི་ཙྩ ཝི་ཉྙཱུ པ་སཾ་ས་ནྟི, ཀ་ལྱཱ་ཎོ ཀི་ཏྟི་ས་དྡོ ཨ་བྦྷུ་གྒ་ཙྪ་ཏི, ཨ་ས་མྨཱུ་ལ༹ྷོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི, ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ སུ་ག་ཏིཾ ས་གྒཾ ལོ་ཀཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. ཡ་མི་དཾ, ཨཱ་ན་ནྡ, མ་ཡཱ ཨེ་ཀཾ་སེ་ན ཀ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཾ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཏ་སྨིཾ ཀ་ར་ཎཱི་ཡེ ཀ་ཡི་ར་མཱ་ནེ ཨ་ཡཾ ཨཱ་ནི་སཾ་སོ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑོ’’ཏི.
༡༩. ‘‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐ. ས་ཀྐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ. ནོ ཙེ་དཾ [ནོ ཙེ་ཏཾ (སྱཱ. ཀཾ. པཱི. ཀ.) སཾ. ནི. ༣.༢༨ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ], བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཛ་ཧི་ཏུཾ ཏ་སྨཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི. ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ [ཨ་ཀུ་ས་ལཾ བྷི་ཀྑ་ཝེ (ཀ.)], པ་ཧཱི་ནཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀུ་ས་ལཾ པ་ཧཱི་ནཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་སྨཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཨ་ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཛ་ཧ་ཐཱ’’’ཏི.
‘‘ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐ. ས་ཀྐཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ. ནོ ཙེ་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ ཨ་བྷ་ཝི་སྶ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ཀྐཱ ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝེ་ཏུཾ ཏ་སྨཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’ཏི. ཀུ་ས་ལ་ཉྩ ཧི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟེ་ཡྻ, ནཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ – ‘ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’ཏི. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ཏི ཏ་སྨཱ་ཧཾ ཨེ་ཝཾ ཝ་དཱ་མི – ‘ཀུ་ས་ལཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝེ་ཐཱ’’’ཏི.
༢༠. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཙ དུ་ནྣཱི་ཏོ. དུ་ནྣི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི དུ་ནྣ་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
༢༡. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་ཉྩ པ་ད་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཨ་ཏྠོ ཙ སུ་ནཱི་ཏོ. སུ་ནི་ཀྑི་ཏྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་བྱ་ཉྫ་ན་སྶ ཨ་ཏྠོ་པི སུ་ན་ཡོ ཧོ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ས་དྡྷ་མྨ་སྶ ཋི་ཏི་ཡཱ ཨ་ས་མྨོ་སཱ་ཡ ཨ་ན་ནྟ་ར་དྷཱ་ནཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི.
ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.
༣. བཱ་ལ་ཝ་གྒོ
༢༢. ‘‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བཱ་ལཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ ན པ་སྶ་ཏི, ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ ན་པྤ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ བཱ་ལཱ’ཏི. ‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ ཨ་ཙྩ་ཡ་ཏོ པ་སྶ་ཏི, ཡོ ཙ ཨ་ཙྩ་ཡཾ དེ་སེ་ནྟ་སྶ ཡ་ཐཱ་དྷ་མྨཾ པ་ཊི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་ཎྜི་ཏཱ’’’ཏི.
༢༣. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? དུ་ཊྛོ ཝཱ དོ་ས་ནྟ་རོ, ས་དྡྷོ ཝཱ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ན [དུ་གྒ་ཧཱི་ཏེ་ན (སཱི.)]. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི.
༢༤. ‘‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཡོ ཙ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི. ‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནཱ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙ ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན ཨ་བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཡོ ཙ བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ན བྷཱ་སི་ཏཾ ལ་པི་ཏཾ ཏ་ཐཱ་ག་ཏེ་ནཱ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནཱ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’’’ཏི.
༢༥. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཡོ ཙ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི.
༢༦. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནཱ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡོ ཙ ནེ་ཡྻ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནེ་ཡྻ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི, ཡོ ཙ ནཱི་ཏ་ཏྠཾ སུ་ཏྟ་ནྟཾ ནཱི་ཏ་ཏྠོ སུ་ཏྟ་ནྟོ་ཏི དཱི་པེ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཏ་ཐཱ་ག་ཏཾ ནཱ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑ་ནྟཱི’’ཏི.
༢༧. ‘‘པ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ – ནི་ར་ཡོ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཝཱ་ཏི. ཨ་པྤ་ཊི་ཙྪ་ནྣ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ – དེ་ཝཱ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ’’ཏི.
༢༨. ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ – ནི་ར་ཡོ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཝཱ’’ཏི.
༢༩. ‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ ག་ཏཱི་ནཾ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཱ ག་ཏི པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཱ – དེ་ཝཱ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ’’ཏི.
༣༠. ‘‘དུ་སྶཱི་ལ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ – ནི་ར་ཡོ ཝཱ ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི ཝཱ. སཱི་ལ་ཝ་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་ཊི་གྒཱ་ཧཱ – དེ་ཝཱ ཝཱ མ་ནུ་སྶཱ ཝཱ’’ཏི [དེ་ཝོ ཝཱ མ་ནུ་སྶོ ཝཱ་ཏི (ཀ.)].
༣༡. ‘‘དྭཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི [ཨ་ར་ཉྙེ པ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི (སཱི. པཱི.)] པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨ་ཏྟ་ནོ ཙ དི་ཊྛ་དྷ་མྨ་སུ་ཁ་ཝི་ཧཱ་རཾ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ, པ་ཙྪི་མ་ཉྩ ཛ་ན་ཏཾ ཨ་ནུ་ཀ་མྤ་མཱ་ནོ. ཨི་མེ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནོ ཨ་ར་ཉྙ་ཝ་ན་པ་ཏྠཱ་ནི པ་ནྟཱ་ནི སེ་ནཱ་ས་ནཱ་ནི པ་ཊི་སེ་ཝཱ་མཱི’’ཏི.
༣༢. ‘‘དྭེ མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཝི་ཛྫཱ་བྷཱ་གི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ས་མ་ཐོ ཙ ཝི་པ་སྶ་ནཱ ཙ. ས་མ་ཐོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏོ ཀ་མ་ཏྠ [ཀི་མ་ཏྠ (སྱཱ. ཀཾ.), ཀ་ཏ་མ་ཏྠ (ཀ.)] མ་ནུ་བྷོ་ཏི? ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི. ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཀ་མ་ཏྠ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི? ཡོ རཱ་གོ སོ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. ཝི་པ་སྶ་ནཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཀ་མ་ཏྠ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི? པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི. པ་ཉྙཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ ཀ་མ་ཏྠ་མ་ནུ་བྷོ་ཏི? ཡཱ ཨ་ཝི་ཛྫཱ སཱ པ་ཧཱི་ཡ་ཏི. རཱ་གུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཾ ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙི་ཏྟཾ ན ཝི་མུ་ཙྩ་ཏི, ཨ་ཝི་ཛྫུ་པ་ཀྐི་ལི་ཊྛཱ ཝཱ པ་ཉྙཱ ན བྷཱ་ཝཱི་ཡ་ཏི. ཨི་ཏི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, རཱ་ག་ཝི་རཱ་གཱ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨ་ཝི་ཛྫཱ་ཝི་རཱ་གཱ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟཱི’’ཏི.
བཱ་ལ་ཝ་གྒོ ཏ་ཏི་ཡོ.
༤. ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་གྒོ
༣༣. ‘‘ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ. བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི? ཨ་ས་པྤུ་རི་སོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི. ཨ་ས་བྦྷི ཧེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ཀེ་ཝ་ལཱ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི ཡ་དི་དཾ ཨ་ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཨ་ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ས་པྤུ་རི་སོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀ་ཏ་ཉྙཱུ ཧོ་ཏི ཀ་ཏ་ཝེ་དཱི. ས་བྦྷི ཧེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏཾ ཡ་དི་དཾ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ. ཀེ་ཝ་ལཱ ཨེ་སཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་པྤུ་རི་ས་བྷཱུ་མི ཡ་དི་དཾ ཀ་ཏ་ཉྙུ་ཏཱ ཀ་ཏ་ཝེ་དི་ཏཱ’’ཏི.
༣༤. ‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན སུ་པྤ་ཏི་ཀཱ་རཾ ཝ་དཱ་མི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ? མཱ་ཏུ ཙ པི་ཏུ ཙ. ཨེ་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཾ་སེ་ན མཱ་ཏ་རཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ, ཨེ་ཀེ་ན ཨཾ་སེ་ན པི་ཏ་རཾ པ་རི་ཧ་རེ་ཡྻ ཝ་སྶ་ས་ཏཱ་ཡུ་ཀོ ཝ་སྶ་ས་ཏ་ཛཱི་ཝཱི སོ ཙ ནེ་སཾ ཨུ་ཙྪཱ་ད་ན་པ་རི་མ་དྡ་ན་ནྷཱ་པ་ན་ས་མྦཱ་ཧ་ནེ་ན. ཏེ ཙ ཏ་ཏྠེ་ཝ མུ་ཏྟ་ཀ་རཱི་སཾ ཙ་ཛེ་ཡྻུཾ. ན ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏཾ ཝཱ. ཨི་མི་སྶཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མ་ཧཱ་པ་ཐ་ཝི་ཡཱ པ་ཧཱུ་ཏ་ར་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ཡ [པ་ཧཱུ་ཏ་ས་ཏྟ་ར་ཏ་ནཱ་ཡ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.) ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ མ་ཧཱ་ཝ་གྒེ ད་ས་མ་སུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ་ཡཾ ད་སྶི་ཏ་པཱ་ལི༹་ཡཱ ས་མེ་ཏི] མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨི་སྶ་རཱ་དྷི་པ་ཙྩེ ར་ཛྫེ པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཡྻ, ན ཏྭེ་ཝ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏཾ ཝཱ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏཾ ཝཱ. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? བ་ཧུ་ཀཱ་རཱ [བ་ཧཱུ་པ་ཀཱ་རཱ (ཀ.)], བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ པུ་ཏྟཱ་ནཾ ཨཱ་པཱ་ད་ཀཱ པོ་ས་ཀཱ ཨི་མ་སྶ ལོ་ཀ་སྶ ད་སྶེ་ཏཱ་རོ. ཡོ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏ་རོ ཨ་སྶ་དྡྷེ ས་དྡྷཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, དུ་སྶཱི་ལེ སཱི་ལ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, མ་ཙྪ་རཱི ཙཱ་ག་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, དུ་པྤ་ཉྙེ པ་ཉྙཱ་ས་མྤ་དཱ་ཡ ས་མཱ་ད་པེ་ཏི ནི་ཝེ་སེ་ཏི པ་ཏི་ཊྛཱ་པེ་ཏི, ཨེ་ཏྟཱ་ཝ་ཏཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མཱ་ཏཱ་པི་ཏཱུ་ནཾ ཀ་ཏ་ཉྩ ཧོ་ཏི པ་ཊི་ཀ་ཏ་ཉྩཱ’’ཏི [པ་ཊི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨ་ཏི་ཀ་ཏ་ཉྩཱ་ཏི (སཱི. པཱི.)].
༣༥. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ སོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ་ཝཱ་དཱི བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་མ་ཀྑཱ་ཡཱི’’ཏི? ‘‘ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ་ཀ་ཐཾ པ་ན བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི?
‘‘ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་དཱ་མི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཀི་རི་ཡ་ཉྩ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཝ་དཱ་མི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ་སྶ, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཀི་རི་ཡཾ ཝ་དཱ་མི. ཨེ་ཝཾ ཁོ ཨ་ཧཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙ ཨ་ཀི་རི་ཡ་ཝཱ་དཱི ཙཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༣༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀོ ག་ཧ་པ་ཏི བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་ཏི ནུ ཁོ, བྷ་ནྟེ, ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, ཀ་ཏྠ ཙ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི? ‘‘དྭེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ – སེ་ཁོ ཙ ཨ་སེ་ཁོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, ག་ཧ་པ་ཏི, དྭེ ལོ་ཀེ ད་ཀྑི་ཎེ་ཡྻཱ, ཨེ་ཏྠ ཙ དཱ་ནཾ དཱ་ཏ་བྦ’’ནྟི.
ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན [ཝ་ཏྭཱ (སཱི. པཱི.) ཨེ་ཝ་མཱི་དི་སེ་སུ ཋཱ་ནེ་སུ] སུ་ག་ཏོ ཨ་ཐཱ་པ་རཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ ས་ཏྠཱ –
‘‘སེ་ཁོ ཨ་སེ་ཁོ ཙ ཨི་མ་སྨིཾ ལོ་ཀེ,
ཨཱ་ཧུ་ནེ་ཡྻཱ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནཾ ཧོ་ནྟི;
ཏེ ཨུ་ཛྫུ་བྷཱུ་ཏཱ [ཨུ་ཛུ་བྷཱུ་ཏཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཀཱ་ཡེ་ན, ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨུ་ད ཙེ་ཏ་སཱ;
ཁེ་ཏྟཾ ཏཾ ཡ་ཛ་མཱ་ནཱ་ནཾ, ཨེ་ཏྠ དི་ནྣཾ མ་ཧ་པྥ་ལ’’ནྟི.
༣༧. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ. ཏ་ཏྲ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ བྷི་ཀྑ་ཝེ’’ཏི. ‘‘ཨཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ? ཨི་དྷཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི, པཱ་ཏི་མོ་ཀྑ་སཾ་ཝ་ར་སཾ་ཝུ་ཏོ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨཱ་ཙཱ་ར་གོ་ཙ་ར་ས་མྤ་ནྣོ, ཨ་ཎུ་མ་ཏྟེ་སུ ཝ་ཛྫེ་སུ བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝཱི, ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ ས་ནྟཾ ཙེ་ཏོ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་ར་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ.
‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷི་ཀྑུ སཱི་ལ་ཝཱ ཧོ་ཏི…པེ… ས་མཱ་དཱ་ཡ སི་ཀྑ་ཏི སི་ཀྑཱ་པ་དེ་སུ. སོ ཀཱ་མཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ བྷ་ཝཱ་ནཾ་ཡེ་ཝ ནི་བྦི་དཱ་ཡ ཝི་རཱ་གཱ་ཡ ནི་རོ་དྷཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ ཏ་ཎྷཱ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ ལོ་བྷ་ཀྑ་ཡཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣོ ཧོ་ཏི. སོ ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་ཉྙ་ཏ་རཾ དེ་ཝ་ནི་ཀཱ་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫ་ཏི. སོ ཏ་ཏོ ཙུ་ཏོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟཾ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏཱ་ཝུ་སོ, བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ནོ པུ་གྒ་ལོ ཨ་ནཱ་གཱ་མཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ནཱ་ག་ནྟཱ ཨི་ཏྠ་ཏྟ’’ནྟི.
ཨ་ཐ ཁོ ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཧ་ཊྛཱ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་སཱ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’’ཏི. ཨ་དྷི་ཝཱ་སེ་སི བྷ་ག་ཝཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱ་ཝེ་ན. ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ – སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི ནཱ་མ བ་ལ་ཝཱ པུ་རི་སོ ས་མི་ཉྫི་ཏཾ [ས་མྨི་ཉྫི་ཏཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཝཱ བཱ་ཧཾ པ་སཱ་རེ་ཡྻ, པ་སཱ་རི་ཏཾ ཝཱ བཱ་ཧཾ ས་མི་ཉྫེ་ཡྻ, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ – ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནྟ་ར་ཧི་ཏོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ སཱ་རི་པུ་ཏྟ་སྶ ས་མྨུ་ཁེ པཱ་ཏུ་ར་ཧོ་སི. ནི་སཱི་དི བྷ་ག་ཝཱ པ་ཉྙ་ཏྟེ ཨཱ་ས་ནེ. ཨཱ་ཡ་སྨཱ་པི ཁོ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ སཱ་རི་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཨི་དྷ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་མྦ་ཧུ་ལཱ ས་མ་ཙི་ཏྟཱ དེ་ཝ་ཏཱ ཡེ་ནཱ་ཧཾ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ མཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཨ་ཊྛཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཱ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ མཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ – ‘ཨེ་སོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ པུ་བྦཱ་རཱ་མེ མི་གཱ་ར་མཱ་ཏུ་པཱ་སཱ་དེ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ པུ་གྒ་ལཾ དེ་སེ་ཏི བ་ཧི་དྡྷཱ་སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ. ཧ་ཊྛཱ, བྷ་ནྟེ, པ་རི་སཱ. སཱ་དྷུ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཡེ་ན ཨཱ་ཡ་སྨཱ སཱ་རི་པུ་ཏྟོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མ་ཏུ ཨ་ནུ་ཀ་མྤཾ ཨུ་པཱ་དཱ་ཡཱ’ཏི. ཏཱ ཁོ པ་ན, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏུ་ད་ན་མ་ཏྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི, ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི [བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟཱི་ཏི (ས་བྦ་ཏྠ)]. སི་ཡཱ ཁོ པ་ན [པ་ན ཏེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)], སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝ་མ་སྶ – ‘ཏ་ཏྠ ནཱུ་ན ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ ཡེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ ཝཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཏིཾ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ཙ་ཏྟཱ་ལཱི་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ པ་ཉྙཱ་ས་མྤི ཧུ་ཏྭཱ ས་ཊྛི་པི ཧུ་ཏྭཱ ཨཱ་ར་གྒ་ཀོ་ཊི་ནི་ཏུ་ད་ན་མ་ཏྟེ་པི ཏི་ཊྛ་ནྟི ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟཱི’ཏི. ན ཁོ པ་ནེ་ཏཾ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ ད་ཊྛ་བྦཾ. ཨི་དྷེ་ཝ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཏཱ་སཾ དེ་ཝ་ཏཱ་ནཾ ཏ་ཐཱ ཙི་ཏྟཾ བྷཱ་ཝི་ཏཾ, ཡེ་ན ཏཱ དེ་ཝ་ཏཱ ད་ས་པི ཧུ་ཏྭཱ…པེ… ན ཙ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ བྱཱ་བཱ་དྷེ་ནྟི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ས་ནྟ་མཱ་ན་སཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ‘ས་ནྟི་ནྡྲི་ཡཱ་ན་ཉྷི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ས་ནྟ་མཱ་ན་སཱ་ནཾ ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཀཱ་ཡ་ཀ་མྨཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏི ས་ནྟཾ ཝ་ཙཱི་ཀ་མྨཾ ས་ནྟཾ མ་ནོ་ཀ་མྨཾ. ས་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ཧཱ་རཾ ཨུ་པ་ཧ་རི་སྶཱ་མ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སཱུ’ཏི. ‘ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཨ་ན་སྶུཾ ཁོ, སཱ་རི་པུ་ཏྟ, ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀཱ ཡེ ཨི་མཾ དྷ་མྨ་པ་རི་ཡཱ་ཡཾ ནཱ་སྶོ་སུ’’’ནྟི.
༣༨. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཝ་ར་ཎཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི བྷ་དྡ་སཱ་རི་ཏཱི་རེ [ཀ་དྡ་མ་ད་ཧ་ཏཱི་རེ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཨ་ཐ ཁོ ཨཱ་རཱ་མ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨཱ་རཱ་མ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀོ ནུ ཁོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ཁ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ [ཀཱ་མ་རཱ་ག་ཝི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་དྡྷ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཁ་ཏྟི་ཡཱ་པི ཁ་ཏྟི་ཡེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་པི བྲཱ་ཧྨ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟི, ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་པི ག་ཧ་པ་ཏི་ཀེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཀོ པ་ན, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཧེ་ཏུ ཀོ པ་ཙྩ་ཡོ ཡེ་ན ས་མ་ཎཱ་པི ས་མ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ན་ཧེ་ཏུ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ས་མ་ཎཱ་པི ས་མ་ཎེ་ཧི ཝི་ཝ་ད་ནྟཱི’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠི པ་ན, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཀོ་ཙི ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡོ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡོ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི.
‘‘ཀོ པ་ན སོ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ལོ་ཀ་སྨིཾ ཡོ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་ག་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི? ‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, པུ་ར་ཏྠི་མེ་སུ ཛ་ན་པ་དེ་སུ སཱ་ཝ་ཏྠཱི ནཱ་མ ན་ག་རཾ. ཏ་ཏྠ སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ར་ཧི ཝི་ཧ་ར་ཏི ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ. སོ ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཨཱ་རཱ་མ་ད་ཎྜོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཀྑི་ཎཾ ཛཱ་ཎུ་མ་ཎྜ་ལཾ པ་ཐ་ཝི་ཡཾ ནི་ཧ་ནྟྭཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ན་ཉྫ་ལིཾ པ་ཎཱ་མེ་ཏྭཱ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ ཨུ་དཱ་ནཾ ཨུ་དཱ་ནེ་སི –
‘‘ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ན་མོ ཏ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ. ཡོ ཧི སོ བྷ་ག་ཝཱ ཨི་མ་ཉྩེ་ཝ ཀཱ་མ་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ, ཨི་མ་ཉྩ དི་ཊྛི་རཱ་གཱ་བྷི་ནི་ཝེ་ས་ཝི་ནི་བ་ནྡྷ་པ་ལི་གེ་དྷ་པ་རི་ཡུ་ཊྛཱ་ན་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཾ ས་མ་ཏི་ཀྐ་ནྟོ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན! སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ནི་ཀྐུ་ཛྫི་ཏཾ ཝཱ ཨུ་ཀྐུ་ཛྫེ་ཡྻ, པ་ཊི་ཙྪ་ནྣཾ ཝཱ ཝི་ཝ་རེ་ཡྻ, མཱུ་ལ༹ྷ་སྶ ཝཱ མ་གྒཾ ཨཱ་ཙི་ཀྑེ་ཡྻ, ཨ་ནྡྷ་ཀཱ་རེ ཝཱ ཏེ་ལ་པ་ཛྫོ་ཏཾ དྷཱ་རེ་ཡྻ – ‘ཙ་ཀྑུ་མ་ནྟོ རཱུ་པཱ་ནི ད་ཀྑ་ནྟཱི’ཏི, ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ བྷོ་ཏཱ ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ཨ་ནེ་ཀ་པ་རི་ཡཱ་ཡེ་ན དྷ་མྨོ པ་ཀཱ་སི་ཏོ. ཨེ་སཱ་ཧཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏཾ བྷ་ཝ་ནྟཾ གོ་ཏ་མཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཙྪཱ་མི དྷ་མྨ་ཉྩ བྷི་ཀྑུ་ས་ངྒྷ་ཉྩ. ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༣༩. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ ཨཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ མ་དྷུ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི གུ་ནྡཱ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནོ [ཀ་ཎྜ་རཱ་ཡ་ནོ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནེ་ན ས་དྡྷིཾ…པེ… ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ མ་ཧཱ་ཀ་ཙྩཱ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘སུ་ཏཾ མེ་ཏཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ‘ན ས་མ་ཎོ ཀ་ཙྩཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛི་ཎྞེ ཝུ་དྡྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་དྡྷ་ག་ཏེ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏཱི’ཏི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ཏ་ཐེ་ཝ? ན ཧི བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ཛི་ཎྞེ ཝུ་དྡྷེ མ་ཧ་ལླ་ཀེ ཨ་དྡྷ་ག་ཏེ ཝ་ཡོ་ཨ་ནུ་པྤ་ཏྟེ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏི ཝཱ པ་ཙྩུ་ཊྛེ་ཏི ཝཱ ཨཱ་ས་ནེ་ན ཝཱ ནི་མ་ནྟེ་ཏི. ཏ་ཡི་དཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན, ན ས་མྤ་ནྣ་མེ་ཝཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་ཏྠི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏེ་ན བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ཛཱ་ན་ཏཱ པ་སྶ་ཏཱ ཨ་ར་ཧ་ཏཱ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷེ་ན ཝུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི ཙ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ད་ཧ་ར་བྷཱུ་མི ཙ. ཝུ་དྡྷོ ཙེ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧོ་ཏི ཨཱ་སཱི་ཏི་ཀོ ཝཱ ནཱ་ཝུ་ཏི་ཀོ ཝཱ ཝ་སྶ་ས་ཏི་ཀོ ཝཱ ཛཱ་ཏི་ཡཱ, སོ ཙ ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་ཏི ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ སོ བཱ་ལོ ན ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏི. ད་ཧ་རོ ཙེ་པི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཧོ་ཏི ཡུ་ཝཱ སུ་སུ་ཀཱ་ལ༹་ཀེ་སོ བྷ་དྲེ་ན ཡོ་བྦ་ནེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ པ་ཋ་མེ་ན ཝ་ཡ་སཱ. སོ ཙ ན ཀཱ་མེ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ཏི ན ཀཱ་མ་མ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏི, ན ཀཱ་མ་པ་རི་ལཱ༹་ཧེ་ན པ་རི་ཌ་ཡ྄ཧ་ཏི, ན ཀཱ་མ་ཝི་ཏ་ཀྐེ་ཧི ཁ་ཛྫ་ཏི, ན ཀཱ་མ་པ་རི་ཡེ་ས་ནཱ་ཡ ཨུ་སྶུ་ཀོ. ཨ་ཐ ཁོ སོ པ་ཎྜི་ཏོ ཐེ་རོ་ཏྭེ་ཝ ས་ངྑྱཾ ག་ཙྪ་ཏཱི’’ཏི.
ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཀ་ནྡ་རཱ་ཡ་ནོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཨེ་ཀཾ་སཾ ཨུ་ཏྟ་རཱ་ས་ངྒཾ ཀ་རི་ཏྭཱ ད་ཧ་རཱ་ནཾ ས་ཏཾ [སུ་དཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ པཱ་དེ སི་ར་སཱ ཝ་ནྡ་ཏི – ‘‘ཝུ་དྡྷཱ བྷ་ཝ་ནྟོ, ཝུ་དྡྷ་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ. ད་ཧ་རཱ མ་ཡཾ, ད་ཧ་ར་བྷཱུ་མི་ཡཾ ཋི་ཏཱ’’ཏི.
‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ ཀ་ཙྩཱ་ན…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ ཀ་ཙྩཱ་ནོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི.
༤༠. ‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ཙོ་རཱ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, རཱ་ཛཱ་ནོ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ར་ཉྙོ ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ནུ་ས་ཉྙཱ་ཏུཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ན ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ནྟི [ས་ངྐ་མྨ ཛྷཱ་ཡ་ནྟི (ཀ.), ས་ཉྩཱ་ཡ་ནྟི (སཱི. ཨ་ཊྛ.)] པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ཙྪ་ནྟི [བྷ་ཛ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ.
‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ རཱ་ཛཱ་ནོ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, ཙོ་རཱ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ ར་ཉྙོ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ པ་ཙྩ་ནྟི་མེ ཝཱ ཛ་ན་པ་དེ ཨ་ནུ་ས་ཉྙཱ་ཏུཾ. བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ག་ཧ་པ་ཏི་ཀཱ་ན་མྤི ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ ཕཱ་སུ ཧོ་ཏི ཨ་ཏི་ཡཱ་ཏུཾ ཝཱ ནི་ཡྻཱ་ཏུཾ ཝཱ བཱ་ཧི་རཱ་ནི ཝཱ ཀ་མྨ་ནྟཱ་ནི པ་ཊི་ཝེ་ཀྑི་ཏུཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ པེ་ས་ལཱ བྷི་ཀྑཱུ བ་ལ་ཝ་ནྟོ ཧོ་ནྟི, པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཏ་སྨིཾ ས་མ་ཡེ དུ་བྦ་ལཱ ཧོ་ནྟི. ཏ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་ཡེ པཱ་པ་བྷི་ཀྑཱུ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཏུ་ཎྷཱི་བྷཱུ་ཏཱ་ཝ ས་ངྒྷ་མ་ཛ྄ཛྷེ ས་ངྐ་སཱ་ཡ་ནྟི, ཡེ་ན ཝཱ པ་ན ཏེ་ན པ་ཀྐ་མ་ནྟི [པ་པ་ཏ་ནྟི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཏ་ཡི་དཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཧོ་ཏི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི.
༤༡. ‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ན ཝ་ཎྞེ་མི, གི་ཧི་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. གི་ཧཱི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ མི་ཙྪཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ན ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལཾ.
‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟིཾ ཝ་ཎྞེ་མི, གི་ཧི་སྶ ཝཱ པ་བྦ་ཛི་ཏ་སྶ ཝཱ. གི་ཧཱི ཝཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་བྦ་ཛི་ཏོ ཝཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣོ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ཏྟཱ་དྷི་ཀ་ར་ཎ་ཧེ་ཏུ ཨཱ་རཱ་དྷ་ཀོ ཧོ་ཏི ཉཱ་ཡཾ དྷ་མྨཾ ཀུ་ས་ལ’’ནྟི.
༤༢. ‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ དུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ པ་ཊི་ཝཱ་ཧ་ནྟི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བ་ཧུ་ཛ་ནཱ་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ན་ཏྠཱ་ཡ ཨ་ཧི་ཏཱ་ཡ དུ་ཀྑཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. བ་ཧུ་ཉྩ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ ཨ་པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙི་མཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཨ་ནྟ་ར་དྷཱ་པེ་ནྟི.
‘‘ཡེ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ སུ་གྒ་ཧི་ཏེ་ཧི སུ་ཏྟ་ནྟེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ན་པྤ་ཏི་རཱུ་པ་ཀེ་ཧི ཨ་ཏྠ་ཉྩ དྷ་མྨ་ཉྩ ཨ་ནུ་ལོ་མེ་ནྟི ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ པ་ཊི་པ་ནྣཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. བ་ཧུ་ཉྩ ཏེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑཱུ པུ་ཉྙཾ པ་ས་ཝ་ནྟི, ཏེ ཙི་མཾ ས་དྡྷ་མྨཾ ཋ་པེ་ནྟཱི’’ཏི.
ས་མ་ཙི་ཏྟ་ཝ་གྒོ ཙ་ཏུ་ཏྠོ.
༥. པ་རི་ས་ཝ་གྒོ
༤༣. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ ཙ པ་རི་སཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ཙ པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨུ་དྡྷ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨུ་ནྣ་ལཱ༹ ཙ་པ་ལཱ མུ་ཁ་རཱ ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ མུ་ཊྛ་སྶ་ཏཱི ཨ་ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ཨ་ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཝི་བྦྷ་ནྟ་ཙི་ཏྟཱ པཱ་ཀ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ པ་རི་སཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་མྦྷཱི་རཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་ནུ་དྡྷ་ཏཱ ཧོ་ནྟི ཨ་ནུ་ནྣ་ལཱ༹ ཨ་ཙ་པ་ལཱ ཨ་མུ་ཁ་རཱ ཨ་ཝི་ཀི་ཎྞ་ཝཱ་ཙཱ ཨུ་པ་ཊྛི་ཏ་སྶ་ཏཱི ས་མྤ་ཛཱ་ནཱ ས་མཱ་ཧི་ཏཱ ཨེ་ཀ་གྒ་ཙི་ཏྟཱ སཾ་ཝུ་ཏི་ནྡྲི་ཡཱ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ག་མྦྷཱི་རཱ པ་རི་སཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ག་མྦྷཱི་རཱ པ་རི་སཱ’’ཏི.
༤༤. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཝ་གྒཱ ཙ པ་རི་སཱ ས་མ་གྒཱ ཙ པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་གྒཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ཎྜ་ན་ཛཱ་ཏཱ ཀ་ལ་ཧ་ཛཱ་ཏཱ ཝི་ཝཱ་དཱ་པ་ནྣཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ མུ་ཁ་ས་ཏྟཱི་ཧི ཝི་ཏུ་ད་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་གྒཱ པ་རི་སཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་གྒཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ས་མ་གྒཱ ས་མྨོ་ད་མཱ་ནཱ ཨ་ཝི་ཝ་ད་མཱ་ནཱ ཁཱི་རོ་ད་ཀཱི་བྷཱུ་ཏཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པི་ཡ་ཙ་ཀྑཱུ་ཧི ས་མྤ་སྶ་ནྟཱ ཝི་ཧ་ར་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མ་གྒཱ པ་རི་སཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ས་མ་གྒཱ པ་རི་སཱ’’ཏི.
༤༥. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨ་ན་གྒ་ཝ་ཏཱི ཙ པ་རི་སཱ ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི ཙ པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་གྒ་ཝ་ཏཱི པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ [བཱ་ཧུ་ལླི་ཀཱ (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.) ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཧོ་ནྟི སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་པི ཧོ་ཏི བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, ན ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་གྒ་ཝ་ཏཱི པ་རི་སཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཐེ་རཱ བྷི་ཀྑཱུ ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ཧོ་ནྟི ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ནྟི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཏེ་སཾ པ་ཙྪི་མཱ ཛ་ན་ཏཱ དི་ཊྛཱ་ནུ་ག་ཏིཾ ཨཱ་པ་ཛྫ་ཏི. སཱ་པི ཧོ་ཏི ན བཱ་ཧུ་ལི་ཀཱ ན སཱ་ཐ་ལི་ཀཱ, ཨོ་ཀྐ་མ་ནེ ནི་ཀྑི་ཏྟ་དྷུ་རཱ, པ་ཝི་ཝེ་ཀེ པུ་བྦ་ངྒ་མཱ, ཝཱི་རི་ཡཾ ཨཱ་ར་བྷ་ཏི ཨ་པྤ་ཏྟ་སྶ པ་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ན་དྷི་ག་ཏ་སྶ ཨ་དྷི་ག་མཱ་ཡ ཨ་ས་ཙྪི་ཀ་ཏ་སྶ ས་ཙྪི་ཀི་རི་ཡཱ་ཡ. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི པ་རི་སཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི པ་རི་སཱ’’ཏི.
༤༦. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨ་ན་རི་ཡཱ ཙ པ་རི་སཱ ཨ་རི་ཡཱ ཙ པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་རི་ཡཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ ན་པྤ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ན་རི་ཡཱ པ་རི་སཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ‘ཨི་དཾ དུ་ཀྑ’ནྟི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ས་མུ་ད་ཡོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷོ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི, ‘ཨ་ཡཾ དུ་ཀྑ་ནི་རོ་དྷ་གཱ་མི་ནཱི པ་ཊི་པ་དཱ’ཏི ཡ་ཐཱ་བྷཱུ་ཏཾ པ་ཛཱ་ན་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་སཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ཨ་རི་ཡཱ པ་རི་སཱ’’ཏི.
༤༧. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? པ་རི་སཱ་ཀ་ས་ཊོ ཙ པ་རི་སཱ་མ་ཎྜོ ཙ. ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ་ཀ་ས་ཊོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ་ཀ་ས་ཊོ.
‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ་མ་ཎྜོ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ན ཚ་ནྡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན དོ་སཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན མོ་ཧཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ན བྷ་ཡཱ་ག་ཏིཾ ག་ཙྪ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ་མ་ཎྜོ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པ་རི་སཱ་མ་ཎྜོ’’ཏི.
༤༨. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ་པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ, པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ་ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ་པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི ན ཙ ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཀ་ཝི་ཏཱ [ཀ་ཝི་ཀ་ཏཱ (ས་བྦ་ཏྠ) ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཀཱ་ཝེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཱ ཙི་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི, ཏེ ཙ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནྟི ན ཙ པ་ཊི་ཝི་ཙ་ར་ནྟི – ‘ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏེ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ན ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ན ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ ན པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ་ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཀ་ཝི་ཏཱ ཀཱ་ཝེ་ཡྻཱ ཙི་ཏྟ་ཀྑ་རཱ ཙི་ཏྟ་བྱ་ཉྫ་ནཱ བཱ་ཧི་ར་ཀཱ སཱ་ཝ་ཀ་བྷཱ་སི་ཏཱ ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ ན སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི ན སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ན ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ན ཙ ཏེ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཡེ པ་ན ཏེ སུ་ཏྟ་ནྟཱ ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་བྷཱ་སི་ཏཱ ག་མྦྷཱི་རཱ ག་མྦྷཱི་ར་ཏྠཱ ལོ་ཀུ་ཏྟ་རཱ སུ་ཉྙ་ཏཱ་པ་ཊི་སཾ་ཡུ་ཏྟཱ ཏེ་སུ བྷ་ཉྙ་མཱ་ནེ་སུ སུ་སྶཱུ་ས་ནྟི སོ་ཏཾ ཨོ་ད་ཧ་ནྟི ཨ་ཉྙཱ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛ་པེ་ནྟི, ཏེ ཙ དྷ་མྨེ ཨུ་གྒ་ཧེ་ཏ་བྦཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ནྟི. ཏེ ཏཾ དྷ་མྨཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪ་ནྟི པ་ཊི་ཝི་ཙ་ར་ནྟི – ‘ཨི་དཾ ཀ་ཐཾ, ཨི་མ་སྶ ཀོ ཨ་ཏྠོ’ཏི? ཏེ ཨ་ཝི་ཝ་ཊ་ཉྩེ་ཝ ཝི་ཝ་ར་ནྟི, ཨ་ནུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་ཏ་ཉྩ ཨུ་ཏྟཱ་ནཱི་ཀ་རོ་ནྟི, ཨ་ནེ་ཀ་ཝི་ཧི་ཏེ་སུ ཙ ཀ་ངྑཱ་ཋཱ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཀ་ངྑཾ པ་ཊི་ཝི་ནོ་དེ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ་ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪཱ་ཝི་ནཱི་ཏཱ པ་རི་སཱ ནོ་ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཝི་ནཱི་ཏཱ’’ཏི.
༤༩. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨཱ་མི་ས་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ ཨཱ་མི་ས་ག་རུ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་མི་ས་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ གི་ཧཱི་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཎྞཾ བྷཱ་ས་ནྟི – ‘ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, ཨ་སུ་ཀོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ཨ་སུ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ཨ་སུ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ཨ་སུ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ’ཏི. ཏེ ཏེ་ན ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཏེ ཏཾ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ག་ཐི་ཏཱ [ག་དྷི་ཏཱ (ཀ.)] མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣཱ [ཨ་ཛ྄ཛྷོ་སཱ་ནཱ (ཀ.), ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་པ་ནྣཱ (སཱི. སྱཱ. ཀ.) ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏེ ཀུ་སི་ནཱ་ར་ཝ་གྒེ པ་ཋ་མ་སུ་ཏྟ་ཊཱི་ཀཱ ཨོ་ལོ་ཀེ་ཏ་བྦཱ] ཨ་ནཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ཨ་ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་མི་ས་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ་ཨཱ་མི་ས་ག་རུ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ གི་ཧཱི་ནཾ ཨོ་དཱ་ཏ་ཝ་ས་ནཱ་ནཾ ས་མྨུ་ཁཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙ་སྶ ཝ་ཎྞཾ ན བྷཱ་ས་ནྟི – ‘ཨ་སུ་ཀོ བྷི་ཀྑུ ཨུ་བྷ་ཏོ་བྷཱ་ག་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ པ་ཉྙཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ ཀཱ་ཡ་ས་ཀྑཱི, ཨ་སུ་ཀོ དི་ཊྛི་པྤ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ཝི་མུ་ཏྟོ, ཨ་སུ་ཀོ དྷ་མྨཱ་ནུ་སྶཱ་རཱི, ཨ་སུ་ཀོ ས་དྡྷཱ་ནུ་སཱ་རཱི, ཨ་སུ་ཀོ སཱི་ལ་ཝཱ ཀ་ལྱཱ་ཎ་དྷ་མྨོ, ཨ་སུ་ཀོ དུ་སྶཱི་ལོ པཱ་པ་དྷ་མྨོ’ཏི. ཏེ ཏེ་ན ལཱ་བྷཾ ལ་བྷ་ནྟི. ཏེ ཏཾ ལཱ་བྷཾ ལ་བྷི་ཏྭཱ ཨ་ག་ཐི་ཏཱ ཨ་མུ་ཙྪི་ཏཱ ཨ་ན་ཛ྄ཛྷོ་ས་ནྣཱ ཨཱ་དཱི་ན་ཝ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ནི་སྶ་ར་ཎ་པ་ཉྙཱ པ་རི་བྷུ་ཉྫ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ་ཨཱ་མི་ས་ག་རུ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ས་དྡྷ་མྨ་ག་རུ པ་རི་སཱ ནོ་ཨཱ་མི་ས་ག་རཱུ’’ཏི.
༥༠. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཝི་ས་མཱ ཙ པ་རི་སཱ ས་མཱ ཙ པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ས་མཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི དི་པྤ་ནྟི དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི ན དི་པྤ་ནྟི, ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི དི་པྤ་ནྟི ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ན དི་པྤ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝི་ས་མཱ པ་རི་སཱ. ( ) [(ཝི་ས་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རི་སཱ་ཡ ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི… ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ན དི་པྤ་ནྟི.) (སཱི. པཱི.)]
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ན་པྤ་ཝ་ཏྟ་ནྟི, དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི དི་པྤ་ནྟི ཨ་དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི ན དི་པྤ་ནྟི, ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི དི་པྤ་ནྟི ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ན དི་པྤ་ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མཱ པ་རི་སཱ. ( ) [(ས་མ་ཏྟཱ བྷི་ཀྑ་ཝེ པ་རི་སཱ་ཡ དྷ་མྨ་ཀ་མྨཱ་ནི པ་ཝ་ཏྟ་ནྟི… ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཀ་མྨཱ་ནི ན དི་པྤ་ནྟི.) (སཱི. པཱི.)] ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ས་མཱ པ་རི་སཱ’’ཏི.
༥༡. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ ཙ པ་རི་སཱ དྷ་མྨི་ཀཱ ཙ པ་རི་སཱ…པེ… ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ’’ཏི.
༥༢. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི ཙ པ་རི་སཱ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི ཙ པ་རི་སཱ. ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ. ཏེ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ན ཙེ་ཝ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ན ཙ ས་ཉྙ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ན ཙ ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི ན ཙ ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟིཾ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ཨ་ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ལཱ ཨ་ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཱ ཨ་པྤ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མ་ནྟི་ནོ ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ [པ་རཱ་མ་སྶ (སཱི. པཱི.)] ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི པ་རི་སཱ.
‘‘ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི པ་རི་སཱ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཡ་སྶཾ པ་རི་སཱ་ཡཾ བྷི་ཀྑཱུ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡ་ནྟི དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ. ཏེ ཏཾ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཨཱ་དི་ཡི་ཏྭཱ ཨ་ཉྙ་མ་ཉྙཾ ས་ཉྙཱ་པེ་ནྟི ཙེ་ཝ ས་ཉྙ་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི, ནི་ཛ྄ཛྷཱ་པེ་ནྟི ཙེ་ཝ ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་ཉྩ ཨུ་པ་ག་ཙྪ་ནྟི. ཏེ ས་ཉྙ་ཏྟི་བ་ལཱ ནི་ཛ྄ཛྷ་ཏྟི་བ་ལཱ པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་མ་ནྟི་ནོ, ན ཏ་མེ་ཝ ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎཾ ཐཱ་མ་སཱ པ་རཱ་མཱ་སཱ ཨ་བྷི་ནི་ཝི་སྶ ཝོ་ཧ་ར་ནྟི – ‘ཨི་ད་མེ་ཝ ས་ཙྩཾ མོ་གྷ་མ་ཉྙ’ནྟི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི པ་རི་སཱ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་རི་སཱ. ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མཱ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་རི་སཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ དྷ་མྨ་ཝཱ་དི་ནཱི པ་རི་སཱ’’ཏི.
པ་རི་ས་ཝ་གྒོ པ་ཉྩ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཨུ་ཏྟཱ་ནཱ ཝ་གྒཱ ཨ་གྒ་ཝ་ཏཱི, ཨ་རི་ཡཱ ཀ་ས་ཊོ ཙ པ་ཉྩ་མོ;
ཨོ་ཀྐཱ་ཙི་ཏ་ཨཱ་མི་ས་ཉྩེ་ཝ, ཝི་ས་མཱ ཨ་དྷ་མྨཱ་དྷ་མྨི་ཡེ་ན ཙཱ་ཏི.
པ་ཋ་མོ པ་ཎྞཱ་ས་ཀོ ས་མ་ཏྟོ.
༢. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཎྞཱ་ས་ཀཾ
(༦) ༡. པུ་གྒ་ལ་ཝ་གྒོ
༥༣. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ནཾ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, རཱ་ཛཱ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཧི་ཏཱ་ཡ བ་ཧུ་ཛ་ན་སུ་ཁཱ་ཡ, བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ཏྠཱ་ཡ ཧི་ཏཱ་ཡ སུ་ཁཱ་ཡ དེ་ཝ་མ་ནུ་སྶཱ་ན’’ནྟི.
༥༤. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, རཱ་ཛཱ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པུ་གྒ་ལཱ ལོ་ཀེ ཨུ་པྤ་ཛྫ་མཱ་ནཱ ཨུ་པྤ་ཛྫ་ནྟི ཨ་ཙྪ་རི་ཡ་མ་ནུ་སྶཱ’’ཏི.
༥༥. ‘‘དྭི་ནྣཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏ་སྶ ཙ ཨ་ར་ཧ་ཏོ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷ་སྶ, ར་ཉྙོ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟི་སྶ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ པུ་གྒ་ལཱ་ནཾ ཀཱ་ལ་ཀི་རི་ཡཱ བ་ཧུ་ནོ ཛ་ན་སྶ ཨ་ནུ་ཏ་པྤཱ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.
༥༦. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐཱུ་པཱ་ར་ཧཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, རཱ་ཛཱ ཙ ཙ་ཀྐ་ཝ་ཏྟཱི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཐཱུ་པཱ་ར་ཧཱ’’ཏི.
༥༧. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བུ་དྡྷཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ ཙ ཨ་ར་ཧཾ ས་མྨཱ་ས་མྦུ་དྡྷོ, པ་ཙྩེ་ཀ་བུ་དྡྷོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ བུ་དྡྷཱ’’ཏི.
༥༨. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལ་ནྟི་ཡཱ ན ས་ནྟ་ས་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? བྷི་ཀྑུ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཧ་ཏྠཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལ་ནྟི་ཡཱ ན ས་ནྟ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
༥༩. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལ་ནྟི་ཡཱ ན ས་ནྟ་ས་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? བྷི་ཀྑུ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, ཨ་སྶཱ་ཛཱ་ནཱི་ཡོ ཙ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལ་ནྟི་ཡཱ ན ས་ནྟ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
༦༠. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལ་ནྟི་ཡཱ ན ས་ནྟ་ས་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? བྷི་ཀྑུ ཙ ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝོ, སཱི་ཧོ ཙ མི་ག་རཱ་ཛཱ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨ་ས་ནི་ཡཱ ཕ་ལ་ནྟི་ཡཱ ན ས་ནྟ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
༦༡. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཀིཾ་པུ་རི་སཱ མཱ་ནུ་སིཾ ཝཱ་ཙཾ ན བྷཱ་ས་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? མཱ ཙ མུ་སཱ བྷ་ཎི་མྷཱ, མཱ ཙ པ་རཾ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན ཨ་བྦྷཱ་ཙི་ཀྑི་མྷཱ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཨ་ཏྠ་ཝ་སེ ས་མྤ་སྶ་མཱ་ནཱ ཀིཾ་པུ་རི་སཱ མཱ་ནུ་སིཾ ཝཱ་ཙཾ ན བྷཱ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
༦༢. ‘‘དྭི་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏི. ཀ་ཏ་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ? མེ་ཐུ་ན་ས་མཱ་པ་ཏྟི་ཡཱ ཙ ཝི་ཛཱ་ཡ་ན་སྶ ཙ. ཨི་མེ་སཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭི་ནྣཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨ་ཏི་ཏྟོ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནོ མཱ་ཏུ་གཱ་མོ ཀཱ་ལཾ ཀ་རོ་ཏཱི’’ཏི.
༦༣. ‘‘ཨ་ས་ནྟ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ཉྩ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དེ་སེ་སྶཱ་མི ས་ནྟ་ས་ནྣི་ཝཱ་ས་ཉྩ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ནྟ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ ཨ་ས་ནྟོ ས་ནྣི་ཝ་ས་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཐེ་རོ་པི མཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི མཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ, ན་ཝོ་པི མཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ; ཐེ་ར་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དེ་ཡྻཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དེ་ཡྻཾ, ན་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དེ་ཡྻཾ. ཐེ་རོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, ནོ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ [ཝི་ཧེ་སེ་ཡྻཾ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] པ་སྶ་མྤི་སྶ ན་པྤ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ…པེ… ན་ཝོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, ནོ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ ན་པྤ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ’. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི…པེ… ན་ཝ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཐེ་རོ་པི མཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི མཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ, ན་ཝོ་པི མཾ ན ཝ་དེ་ཡྻ; ཐེ་ར་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དེ་ཡྻཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དེ་ཡྻཾ, ན་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ན ཝ་དེ་ཡྻཾ. ཐེ་རོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ནོ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ ན་པྤ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ…པེ… ན་ཝོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, ནོ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ ན་པྤ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ’. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་ས་ནྟ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ཨ་ས་ནྟོ ས་ནྣི་ཝ་ས་ནྟི.
‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཀ་ཐ་ཉྩ ས་ནྟོ ས་ནྣི་ཝ་ས་ནྟི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཐེ་ར་སྶ བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཐེ་རོ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ན་ཝོ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ; ཐེ་ར་མྤཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མྤཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ན་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ. ཐེ་རོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, སཱ་དྷཱུ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ན ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ…པེ… ན་ཝོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, སཱ་དྷཱུ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ན ནཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ’. མ་ཛ྄ཛྷི་མ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི…པེ… ན་ཝ་སྶ་པི བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཐེ་རོ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ, མ་ཛ྄ཛྷི་མོ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ, ན་ཝོ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ; ཐེ་ར་མྤཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, མ་ཛ྄ཛྷི་མ་མྤཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ, ན་ཝ་མྤཱ་ཧཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ. ཐེ་རོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, སཱ་དྷཱུ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ན ནཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ. མ་ཛ྄ཛྷི་མོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ…པེ… ན་ཝོ ཙེ་པི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི མཾ ཝ་དེ་ཡྻ ནོ ཨ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི, སཱ་དྷཱུ་ཏི ནཾ ཝ་དེ་ཡྻཾ ན ནཾ ཝི་ཧེ་ཋེ་ཡྻཾ པ་སྶ་མྤི་སྶ པ་ཊི་ཀ་རེ་ཡྻཾ’. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་ནྟ་ས་ནྣི་ཝཱ་སོ ཧོ་ཏི, ཨེ་ཝ་ཉྩ ས་ནྟོ ས་ནྣི་ཝ་ས་ནྟཱི’’ཏི.
༦༤. ‘‘ཡ་སྨིཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཝ་ཙཱི་སཾ་སཱ་རོ དི་ཊྛི་པ་ལཱ༹་སོ ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ན ཕཱ་སུཾ [ཕཱ་སུ (ཀ.)] ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟི’. ཡ་སྨི་ཉྩ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ ཨུ་བྷ་ཏོ ཝ་ཙཱི་སཾ་སཱ་རོ དི་ཊྛི་པ་ལཱ༹་སོ ཙེ་ཏ་སོ ཨཱ་གྷཱ་ཏོ ཨ་པྤ་ཙྩ་ཡོ ཨ་ན་བྷི་ར་དྡྷི ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ སུ་ཝཱུ་པ་ས་ནྟཾ ཧོ་ཏི, ཏ་སྨེ་ཏཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷི་ཀ་ར་ཎེ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ – ‘ན དཱི་གྷ་ཏྟཱ་ཡ ཁ་ར་ཏྟཱ་ཡ ཝཱ་ལ༹་ཏྟཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟི་སྶ་ཏི, བྷི་ཀྑཱུ ཙ ཕཱ་སུཾ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ནྟཱི’’’ཏི.