༡. ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ
༡. ཝ་ཛྫ་སུ་ཏྟཾ
༡. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ སཱ་ཝ་ཏྠི་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི ཛེ་ཏ་ཝ་ནེ ཨ་ནཱ་ཐ་པི་ཎྜི་ཀ་སྶ ཨཱ་རཱ་མེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –
‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫཾ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་ཉྩ ཝ་ཛྫཾ. ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པ་སྶ་ཏི ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ [ཝི་ཝི་དྷཱ་ནི ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎཱ་ནི (ཀ.)] ཀཱ་རེ་ནྟེ; ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟེ, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, བ་ལི༹་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི [ཁཱ་རཱ་པ་ཊི་ཙྪ་ཀ་མྤི (སྱཱ. ཀཾ. ཀ.)] ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟེ, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི [པ་ལཱ་ལ་པི་ཊྛི་ཀ་མྤི (སཱི.)] ཀ་རོ་ནྟེ, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟེ, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟེ, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟེ, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟེ.
‘‘ཏ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཧོ་ཏི – ‘ཡ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་ནཾ ཁོ པཱ་པ་ཀཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཧེ་ཏུ ཙོ་རཾ ཨཱ་གུ་ཙཱ་རིཾ རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ནྟི; ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི, ཝེ་ཏྟེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི, ཨ་དྡྷ་ད་ཎྜ་ཀེ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ནྟི, ཧ་ཏྠ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པཱ་ད་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ཀ་ཎྞ་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, ཀ་ཎྞ་ནཱ་ས་མྤི ཚི་ནྡ་ནྟི, བི་ལ་ངྒ་ཐཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ས་ངྑ་མུ་ཎྜི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, རཱ་ཧུ་མུ་ཁ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཛོ་ཏི་མཱ་ལི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཧ་ཏྠ་པ་ཛྫོ་ཏི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ར་ཀ་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཙཱི་ར་ཀ་ཝཱ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཨེ་ཎེ་ཡྻ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, བ་ལི༹་ས་མཾ་སི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཀ་ཧཱ་པ་ཎི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཁཱ་རཱ་པ་ཏ་ཙྪི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, པ་ལི་གྷ་པ་རི་ཝ་ཏྟི་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, པ་ལཱ་ལ་པཱི་ཋ་ཀ་མྤི ཀ་རོ་ནྟི, ཏ་ཏྟེ་ན་པི ཏེ་ལེ་ན ཨོ་སི་ཉྩ་ནྟི, སུ་ན་ཁེ་ཧི་པི ཁཱ་དཱ་པེ་ནྟི, ཛཱི་ཝ་ནྟ་མྤི སཱུ་ལེ ཨུ་ཏྟཱ་སེ་ནྟི, ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡ་ནྟི. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ [ཨ་ཧ་ཉྩེ (?)] ཁོ པ་ན ཨེ་ཝ་རཱུ་པཾ པཱ་པ་ཀ་མྨཾ ཀ་རེ་ཡྻཾ, མ་མྤི རཱ་ཛཱ་ནོ ག་ཧེ་ཏྭཱ ཨེ་ཝ་རཱུ་པཱ ཝི་ཝི་དྷཱ ཀ་མྨ་ཀཱ་ར་ཎཱ ཀཱ་རེ་ཡྻུཾ; ཀ་སཱ་ཧི་པི ཏཱ་ལེ༹་ཡྻུཾ…པེ… ཨ་སི་ནཱ་པི སཱི་སཾ ཚི་ནྡེ་ཡྻུ’ནྟི. སོ དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱི་ཏོ ན པ་རེ་སཾ པཱ་བྷ་ཏཾ ཝི་ལུ་མྤ་ནྟོ ཙ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ.
‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ ཁོ པ་ན པཱ་པ་ཀོ དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ་སྶ པཱ་པ་ཀོ དུ་ཀྑོ ཝི་པཱ་ཀོ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡཾ. ཨ་ཧ་ཉྩེ་ཝ ཁོ པ་ན ཀཱ་ཡེ་ན དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, ཝཱ་ཙཱ་ཡ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ, མ་ན་སཱ དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཙ་རེ་ཡྻཾ. ཀི་ཉྩ ཏཾ ཡཱ་ཧཾ ན ཀཱ་ཡ་སྶ བྷེ་དཱ པ་རཾ མ་ར་ཎཱ ཨ་པཱ་ཡཾ དུ་གྒ་ཏིཾ ཝི་ནི་པཱ་ཏཾ ནི་ར་ཡཾ ཨུ་པ་པ་ཛྫེ་ཡྻ’ནྟི. སོ ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱི་ཏོ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ བྷཱ་ཝེ་ཏི, སུ་དྡྷཾ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ཏི. ཨི་དཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀཾ ཝ་ཛྫཾ. ‘‘ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཝ་ཛྫཱ་ནི. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘དི་ཊྛ་དྷ་མྨི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱ་ཡི་སྶཱ་མ, ས་མྤ་རཱ་ཡི་ཀ་སྶ ཝ་ཛྫ་སྶ བྷཱ་ཡི་སྶཱ་མ, ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ནོ བྷ་ཝི་སྶཱ་མ ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ. ཝ་ཛྫ་བྷཱི་རུ་ནོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་ཛྫ་བྷ་ཡ་ད་སྶཱ་ཝི་ནོ ཨེ་ཏཾ པཱ་ཊི་ཀ་ངྑཾ ཡཾ པ་རི་མུ་ཙྩི་སྶ་ཏི ས་བྦ་ཝ་ཛྫེ་ཧཱི’’ཏི. པ་ཋ་མཾ.
༢. པ་དྷཱ་ན་སུ་ཏྟཾ
༢. ‘‘དྭེ་མཱ་ནི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་དྷཱ་ནཱ་ནི དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ. ཀ་ཏ་མཱ་ནི དྭེ? ཡ་ཉྩ གི་ཧཱི་ནཾ ཨ་གཱ་རཾ ཨ་ཛ྄ཛྷཱ་ཝ་ས་ཏཾ ཙཱི་ཝ་ར་པི་ཎྜ་པཱ་ཏ་སེ་ནཱ་ས་ན་གི་ལཱ་ན་པ་ཙྩ་ཡ་བྷེ་ས་ཛྫ་པ་རི་ཀྑཱ་རཱ་ནུ་པྤ་དཱ་ན་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ, ཡ་ཉྩ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛི་ཏཱ་ནཾ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཨི་མཱ་ནི ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ པ་དྷཱ་ནཱ་ནི དུ་ར་བྷི་ས་མྦྷ་ཝཱ་ནི ལོ་ཀ་སྨིཾ.
‘‘ཨེ་ཏ་ད་གྒཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ་སཾ དྭི་ནྣཾ པ་དྷཱ་ནཱ་ནཾ ཡ་དི་དཾ ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ས་བྦཱུ་པ་དྷི་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒ་ཏྠཾ པ་དྷཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.
༣. ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༣. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ; ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི; ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ; མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ. སོ ‘ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི; ‘ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི; ‘མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏ’ནྟི ཏ་པྤ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.
༤. ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༤. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩ་སྶ ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ; མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི, ཨ་ཀ་ཏཾ ཧོ་ཏི མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏཾ. སོ ‘ཀཱ་ཡ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཀཱ་ཡ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི; ‘ཝ་ཙཱི་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ ཝ་ཙཱི་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི; ‘མ་ནོ་སུ་ཙ་རི་ཏཾ མེ ཀ་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི, ‘ཨ་ཀ་ཏཾ མེ མ་ནོ་དུ་ཙྩ་རི་ཏ’ནྟི ན ཏ་པྤ་ཏི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཨ་ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.
༥. ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏ་སུ་ཏྟཾ
༥. ‘‘དྭི་ནྣཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨུ་པ་ཉྙཱ་སིཾ – ཡཱ ཙ ཨ་ས་ནྟུ་ཊྛི་ཏཱ ཀུ་ས་ལེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ, ཡཱ ཙ ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནི་ཏཱ པ་དྷཱ་ན་སྨིཾ. ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཱི སུ་དཱ་ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ད་ཧཱ་མི – ‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ [ན་ཧཱ་རུ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཏ་སྶ མ་ཡ྄ཧཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏཱ ས་མྦོ་དྷི, ཨ་པྤ་མཱ་དཱ་དྷི་ག་ཏོ ཨ་ནུ་ཏྟ་རོ ཡོ་ག་ཀྑེ་མོ. ཏུ་མྷེ ཙེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཾ པ་ད་ཧེ་ཡྻཱ་ཐ – ‘ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི, ཏུ་མྷེ་པི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ན་ཙི་ར་སྶེ་ཝ – ཡ་སྶ་ཏྠཱ་ཡ ཀུ་ལ་པུ་ཏྟཱ ས་མྨ་དེ་ཝ ཨ་གཱ་ར་སྨཱ ཨ་ན་གཱ་རི་ཡཾ པ་བྦ་ཛ་ནྟི ཏ་ད་ནུ་ཏྟ་རཾ – བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡ་པ་རི་ཡོ་སཱ་ནཾ དི་ཊྛེ་ཝ དྷ་མྨེ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ ཨུ་པ་ས་མྤ་ཛྫ ཝི་ཧ་རི་སྶ་ཐ. ཏ་སྨཱ་ཏི་ཧ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཝཾ སི་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨ་པྤ་ཊི་ཝཱ་ནཾ པ་ད་ཧི་སྶཱ་མ. ཀཱ་མཾ ཏ་ཙོ ཙ ནྷཱ་རུ ཙ ཨ་ཊྛི ཙ ཨ་ཝ་སི་སྶ་ཏུ, ས་རཱི་རེ ཨུ་པ་སུ་སྶ་ཏུ མཾ་ས་ལོ་ཧི་ཏཾ, ཡཾ ཏཾ པུ་རི་ས་ཐཱ་མེ་ན པུ་རི་ས་ཝཱི་རི་ཡེ་ན པུ་རི་ས་པ་ར་ཀྐ་མེ་ན པ་ཏྟ་བྦཾ ན ཏཾ ཨ་པཱ་པུ་ཎི་ཏྭཱ ཝཱི་རི་ཡ་སྶ ས་ཎྛཱ་ནཾ བྷ་ཝི་སྶ་ཏཱི’ཏི. ཨེ་ཝ་ཉྷི ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སི་ཀྑི་ཏ་བྦ’’ནྟི. པ་ཉྩ་མཾ.
༦. སཾ་ཡོ་ཛ་ན་སུ་ཏྟཾ
༦. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཡཱ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱ, ཡཱ ཙ སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶི་ཏཱ. སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ཨ་སྶཱ་དཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རཱ་གཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, དོ་སཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི, མོ་ཧཾ ན པ་ཛ་ཧ་ཏི. རཱ་གཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, དོ་སཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ, མོ་ཧཾ ཨ་པྤ་ཧཱ་ཡ ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. ན པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི.
‘‘སཾ་ཡོ་ཛ་ནི་ཡེ་སུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨེ་སུ ནི་བྦི་དཱ་ནུ་པ་སྶཱི ཝི་ཧ་ར་ནྟོ རཱ་གཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, དོ་སཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི, མོ་ཧཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི. རཱ་གཾ པ་ཧཱ་ཡ, དོ་སཾ པ་ཧཱ་ཡ, མོ་ཧཾ པ་ཧཱ་ཡ, པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི ཛཱ་ཏི་ཡཱ ཛ་རཱ་ཡ མ་ར་ཎེ་ན སོ་ཀེ་ཧི པ་རི་དེ་ཝེ་ཧི དུ་ཀྑེ་ཧི དོ་མ་ན་སྶེ་ཧི ཨུ་པཱ་ཡཱ་སེ་ཧི. པ་རི་མུ་ཙྩ་ཏི དུ་ཀྑ་སྨཱ་ཏི ཝ་དཱ་མི. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ.
༧. ཀ་ཎྷ་སུ་ཏྟཾ
༧. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཨ་ཧི་རི་ཀ་ཉྩ ཨ་ནོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ ཀ་ཎྷཱ’’ཏི. ས་ཏྟ་མཾ.
༨. སུ་ཀྐ་སུ་ཏྟཾ
༨. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཧི་རཱི [ཧི་རི (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)] ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.
༩. ཙ་རི་ཡ་སུ་ཏྟཾ
༩. ‘‘དྭེ་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ སུ་ཀྐཱ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ དྭེ? ཧི་རཱི ཙ ཨོ་ཏྟ་པྤ་ཉྩ. ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ ན པཱ་ལེ་ཡྻུཾ, ན་ཡི་དྷ པ་ཉྙཱ་ཡེ་ཐ མཱ་ཏཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ག་རཱུ་ནཾ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ. ས་མྦྷེ་དཾ ལོ་ཀོ ཨ་ག་མི་སྶ, ཡ་ཐཱ ཨ་ཛེ་ལ༹་ཀཱ ཀུ་ཀྐུ་ཊ་སཱུ་ཀ་རཱ སོ་ཎ་སི་ངྒཱ་ལཱ [སོ་ཎ་སི་གཱ་ལཱ (སཱི. སྱཱ. ཀཾ. པཱི.)]. ཡ་སྨཱ ཙ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨི་མེ དྭེ སུ་ཀྐཱ དྷ་མྨཱ ལོ་ཀཾ པཱ་ལེ་ནྟི ཏ་སྨཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི [པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི (སཱི.)] མཱ་ཏཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ཙྪཱ་ཏི ཝཱ མཱ་ཏུ་ལཱ་ནཱི་ཏི ཝཱ ཨཱ་ཙ་རི་ཡ་བྷ་རི་ཡཱ་ཏི ཝཱ ག་རཱུ་ནཾ དཱ་རཱ་ཏི ཝཱ’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.
༡༠. ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀ་སུ་ཏྟཾ
༡༠. ‘‘དྭེ་མཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ. ཀ་ཏ་མཱ དྭེ? པུ་རི་མི་ཀཱ ཙ པ་ཙྪི་མི་ཀཱ ཙ. ཨི་མཱ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྭེ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀཱ’’ཏི. ད་ས་མཾ.
ཀ་མྨ་ཀ་ར་ཎ་ཝ་གྒོ པ་ཋ་མོ.
ཏ་སྶུ་དྡཱ་ནཾ –
ཝ་ཛྫཱ པ་དྷཱ་ནཱ དྭེ ཏ་པ་ནཱི་ཡཱ, ཨུ་པ་ཉྙཱ་ཏེ་ན པ་ཉྩ་མཾ;
སཾ་ཡོ་ཛ་ན་ཉྩ ཀ་ཎྷ་ཉྩ, སུ་ཀྐཾ ཙ་རི་ཡཱ ཝ་སྶཱུ་པ་ནཱ་ཡི་ཀེ་ན ཝ་གྒོ.