༡༠. ཙུ་ནྡ་སུ་ཏྟཾ

༡༧༦. ཨེ་ཝཾ མེ སུ་ཏཾ – ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ པཱ་ཝཱ་ཡཾ [ཙ་མྤཱ་ཡཾ (ཀ. སཱི.) དཱི. ནི. ༢.༡༨༩ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཝི་ཧ་ར་ཏི ཙུ་ནྡ་སྶ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟ་སྶ ཨ་མྦ་ཝ་ནེ. ཨ་ཐ ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཾ ཁོ ཙུ་ནྡཾ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀ་སྶ ནོ ཏྭཾ, ཙུ་ནྡ, སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི རོ་ཙེ་སཱི’’ཏི? ‘‘བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ, བྷ་ནྟེ, པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཀཱ སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལི་ཀཱ [སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལ་ཀཱ (སཱི. སྱཱ. པཱི.)] ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀཱ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི; ཏེ་སཱ་ཧཾ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི.

‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, ཙུ་ནྡ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཀཱ སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལི་ཀཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀཱ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཀཱ སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལི་ཀཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀཱ. ཏེ སཱ་ཝ་ཀཾ [སཱ་ཝ་ཀེ (སྱཱ. ཀ.)] ཨེ་ཝཾ ས་མཱ་ད་པེ་ནྟི – ‘ཨེ་ཧི ཏྭཾ, ཨ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ [ས་ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ (སྱཱ.)] ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་ཝ [ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ (སྱཱ.), ཝུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་ཝ (པཱི. ཀ.)] ས་ཡ་ན་མྷཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི; ནོ ཙེ པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་ལླཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི; ནོ ཙེ ཨ་ལླཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི, ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི; ནོ ཙེ ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨཱ་མ་སེ་ཡྻཱ་སི, ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སི; ནོ ཙེ ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་རེ་ཡྻཱ་སི, པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ན་མ་སྶེ་ཡྻཱ་སི; ནོ ཙེ པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ན་མ་སྶེ་ཡྻཱ་སི, སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧེ་ཡྻཱ་སཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྷ་ནྟེ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཀཱ སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལི་ཀཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀཱ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི; ཏེ་སཱ་ཧཾ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི རོ་ཙེ་མཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁོ, ཙུ་ནྡ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ པ་ཙྪཱ་བྷཱུ་མ་ཀཱ ཀ་མ་ཎྜ་ལུ་ཀཱ སེ་ཝཱ་ལ་མཱ་ལི་ཀཱ ཨ་གྒི་པ་རི་ཙཱ་རི་ཀཱ ཨུ་ད་ཀོ་རོ་ཧ་ཀཱ སོ་ཙེ་ཡྻཱ་ནི པ་ཉྙ་པེ་ནྟི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷ་ནྟེ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? སཱ་དྷུ མེ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, ཙུ་ནྡ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི; ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི; ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ན་སཱ ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱི ཧོ་ཏི ལུ་དྡོ ལོ་ཧི་ཏ་པཱ་ཎི ཧ་ཏ་པ་ཧ་ཏེ ནི་ཝི་ཊྛོ ཨ་ད་ཡཱ་པ་ནྣོ ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ [པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏེ་སུ (ཀ.)].

‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ཡཱི ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་མ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱི ཧོ་ཏི. ཡཱ ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ [ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ [ན་ཏྠི སཱི. སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ] དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་སཱ་མི་ཀཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡེ་ན ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱི ཧོ་ཏི. ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ས་གྒ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’ཏི [སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི, ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི (པཱི. ཀ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི], སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི; ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི [སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ ན ཛཱ་ནཱ་མཱི་ཏི, ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ པ་སྶཱ་མཱི་ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨ་ཧཾ ན པ་སྶཱ་མཱི་ཏི (པཱི. ཀ.) ཨེ་ཝ་མུ་པ་རི་པི]. ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘པི་སུ་ཎ་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི. ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏི ས་མ་གྒཱ་ནཾ ཝཱ བྷེ་ཏྟཱ [བྷེ་དཱ་ཏཱ (ཀ.)], བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ, ཝ་གྒཱ་རཱ་མོ ཝ་གྒ་ར་ཏོ ཝ་གྒ་ན་ནྡཱི ཝ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཕ་རུ་ས་ཝཱ་ཙོ ཧོ་ཏི. ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ཨ་ཎྜ་ཀཱ ཀ་ཀྐ་སཱ པ་ར་ཀ་ཊུ་ཀཱ པ་རཱ་བྷི་ས་ཛྫ་ནཱི ཀོ་དྷ་སཱ་མ་ནྟཱ ཨ་ས་མཱ་དྷི་སཾ་ཝ་ཏྟ་ནི་ཀཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱི ཧོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི ཨ་བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ན་ཏྠ་ཝཱ་དཱི ཨ་དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི; ཨ་ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཨ་ཀཱ་ལེ་ན ཨ་ན་པ་དེ་སཾ ཨ་པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ན་སཱ ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཏཾ ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ཏཱ [ཨ་བྷི་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ (ཀ.) མ. ནི. ༡.༤༤༠ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ] ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཡཾ པ་ར་སྶ ཏཾ མ་མ་སྶཱ’ཏི.

‘‘བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི པ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ – ‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཧ་ཉྙ་ནྟུ ཝཱ བ་ཛ྄ཛྷ་ནྟུ ཝཱ ཨུ་ཙྪི་ཛྫ་ནྟུ ཝཱ ཝི་ན་སྶ་ནྟུ ཝཱ མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུ’ནྟི [མཱ ཝཱ ཨ་ཧེ་སུཾ ཨི་ཏི ཝཱ ཏི (སཱི. པཱི. ཀ.)].

‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ – ‘ན་ཏྠི དི་ནྣཾ, ན་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ན་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ན་ཏྠི སུ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ [ན་ཏྠེ་ཏྠ པཱ་ཋ་བྷེ་དོ] ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ན་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ན་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ན་ཏྠི པི་ཏཱ, ན་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ན་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, མ་ན་སཱ ཏི་ཝི་དྷཾ ཨ་སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་མེ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ [ཨ་ཀུ་ས་ལཱ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ (?)]. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཙུ་ནྡ, ད་ས་ཧི ཨ་ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་ཝ ས་ཡ་ན་མྷཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཙེ་པི ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་པི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི ཨ་ལླཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཙེ་པི ཏི་ཎཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨ་གྒིཾ ཙེ་པི པ་རི་ཙ་ར་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི, ནོ ཙེ་པི ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཙེ་པི ཨཱ་དི་ཙྩཾ ན་མ་སྶ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ན་མ་སྶ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཙེ་པི ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, ཨ་སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མེ, ཙུ་ནྡ, ད་ས ཨ་ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ ཨ་སུ་ཙཱི་ཡེ་ཝ [ཨ་སུ་ཙི་ཙྩེ་ཝ (སྱཱ.)] ཧོ་ནྟི ཨ་སུ་ཙི་ཀ་ར་ཎཱ ཙ.

‘‘ཨི་མེ་སཾ པ་ན, ཙུ་ནྡ, ད་ས་ནྣཾ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ ནི་ར་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཏི་ར་ཙྪཱ་ན་ཡོ་ནི པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, པེ་ཏྟི་ཝི་ས་ཡོ པ་ཉྙཱ་ཡ་ཏི, ཡཱ ཝཱ [ཡཱ ཙ (ཀ.)] པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི དུ་གྒ་ཏི་ཡོ [དུ་གྒ་ཏི ཧོ་ཏི (སྱཱ. ཀ.)].

‘‘ཏི་ཝི་དྷཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཀཱ་ཡེ་ན སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི; ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི; ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ན་སཱ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐཾ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡེ་ན སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཾ པ་ཧཱ་ཡ པཱ་ཎཱ་ཏི་པཱ་ཏཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ནི་ཧི་ཏ་ད་ཎྜོ ནི་ཧི་ཏ་ས་ཏྠོ, ལ་ཛྫཱི ད་ཡཱ་པ་ནྣོ, ས་བྦ་པཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏ་ཧི་ཏཱ་ནུ་ཀ་མྤཱི ཝི་ཧ་ར་ཏི.

‘‘ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཨ་དི་ནྣཱ་དཱ་ནཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ གཱ་མ་ག་ཏཾ ཝཱ ཨ་ར་ཉྙ་ག་ཏཾ ཝཱ, ན ཏཾ ཨ་དི་ནྣཾ [ཏཾ ནཱ་དི་ནྣཾ (ཀ. སཱི., མ. ནི. ༡.༤༤༡)] ཐེ་ཡྻ་ས་ངྑཱ་ཏཾ ཨཱ་དཱ་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཀཱ་མེ་སུ་མི་ཙྪཱ་ཙཱ་རཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཡཱ ཏཱ མཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ མཱ་ཏཱ་པི་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷཱ་ཏུ་ར་ཀྑི་ཏཱ བྷ་གི་ནི་ར་ཀྑི་ཏཱ ཉཱ་ཏི་ར་ཀྑི་ཏཱ གོ་ཏྟ་ར་ཀྑི་ཏཱ དྷ་མྨ་ར་ཀྑི་ཏཱ ས་སཱ་མི་ཀཱ ས་པ་རི་ད་ཎྜཱ ཨ་ནྟ་མ་སོ མཱ་ལཱ་གུ་ལ༹་པ་རི་ཀྑི་ཏྟཱ་པི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སུ ན ཙཱ་རི་ཏྟཾ ཨཱ་པ་ཛྫི་ཏཱ ཧོ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ ཀཱ་ཡེ་ན སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ མུ་སཱ་ཝཱ་དཾ པ་ཧཱ་ཡ མུ་སཱ་ཝཱ་དཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ས་བྷ་གྒ་ཏོ ཝཱ པ་རི་ས་གྒ་ཏོ ཝཱ ཉཱ་ཏི་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ པཱུ་ག་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ རཱ་ཛ་ཀུ་ལ་མ་ཛ྄ཛྷ་ག་ཏོ ཝཱ ཨ་བྷི་ནཱི་ཏོ ས་ཀྑི་པུ་ཊྛོ – ‘ཨེ་ཧ་མྦྷོ པུ་རི་ས, ཡཾ ཛཱ་ནཱ་སི ཏཾ ཝ་དེ་ཧཱི’ཏི, སོ ཨ་ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཛཱ་ནཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ཛཱ་ནཱ་མཱི’ཏི, ཨ་པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘ན པ་སྶཱ་མཱི’ཏི, པ་སྶཾ ཝཱ ཨཱ་ཧ ‘པ་སྶཱ་མཱི’ཏི. ཨི་ཏི ཨ་ཏྟ་ཧེ་ཏུ ཝཱ པ་ར་ཧེ་ཏུ ཝཱ ཨཱ་མི་ས་ཀི་ཉྩི་ཀྑ་ཧེ་ཏུ ཝཱ ན ས་མྤ་ཛཱ་ན་མུ་སཱ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘པི་སུ་ཎཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ, པི་སུ་ཎཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི – ན ཨི་ཏོ སུ་ཏྭཱ ཨ་མུ་ཏྲ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨི་མེ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ, ན ཨ་མུ་ཏྲ ཝཱ སུ་ཏྭཱ ཨི་མེ་སཾ ཨ་ཀྑཱ་ཏཱ ཨ་མཱུ་སཾ བྷེ་དཱ་ཡ. ཨི་ཏི བྷི་ནྣཱ་ནཾ ཝཱ ས་ནྡྷཱ་ཏཱ ས་ཧི་ཏཱ་ནཾ ཝཱ ཨ་ནུ་པྤ་དཱ་ཏཱ ས་མ་གྒཱ་རཱ་མོ ས་མ་གྒ་ར་ཏོ ས་མ་གྒ་ན་ནྡཱི ས་མ་གྒ་ཀ་ར་ཎིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ཕ་རུ་སཾ ཝཱ་ཙཾ པ་ཧཱ་ཡ, ཕ་རུ་སཱ་ཡ ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི. ཡཱ སཱ ཝཱ་ཙཱ ནེ་ལཱ ཀ་ཎྞ་སུ་ཁཱ པེ་མ་ནཱི་ཡཱ ཧ་ད་ཡ་ངྒ་མཱ པོ་རཱི བ་ཧུ་ཛ་ན་ཀ་ནྟཱ བ་ཧུ་ཛ་ན་མ་ནཱ་པཱ, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི.

‘‘ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཾ པ་ཧཱ་ཡ, ས་མྥ་པྤ་ལཱ་པཱ པ་ཊི་ཝི་ར་ཏོ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལ་ཝཱ་དཱི བྷཱུ་ཏ་ཝཱ་དཱི ཨ་ཏྠ་ཝཱ་དཱི དྷ་མྨ་ཝཱ་དཱི ཝི་ན་ཡ་ཝཱ་དཱི; ནི་དྷཱ་ན་ཝ་ཏིཾ ཝཱ་ཙཾ བྷཱ་སི་ཏཱ ཧོ་ཏི ཀཱ་ལེ་ན སཱ་པ་དེ་སཾ པ་རི་ཡ་ནྟ་ཝ་ཏིཾ ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏཾ. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཙ་ཏུ་བྦི་དྷཾ ཝཱ་ཙཱ་ཡ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཀ་ཐ་ཉྩ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ན་སཱ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི? ཨི་དྷ, ཙུ་ནྡ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷཱ་ལུ ཧོ་ཏི. ཡཾ ཏཾ པ་ར་སྶ པ་ར་ཝི་ཏྟཱུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ ཏཾ ཨ་ན་བྷི་ཛ྄ཛྷི་ཏཱ ཧོ་ཏི – ‘ཨ་ཧོ ཝ་ཏ ཡཾ པ་ར་སྶ ཏཾ མ་མ་སྶཱ’ཏི.

‘‘ཨ་བྱཱ་པ་ནྣ་ཙི་ཏྟོ ཧོ་ཏི ཨ་པྤ་དུ་ཊྛ་མ་ན་ས་ངྐ་པྤོ – ‘ཨི་མེ ས་ཏྟཱ ཨ་ཝེ་རཱ ཧོ་ནྟུ [ཨི་དཾ པ་དཾ སཱི. སྱཱ. པཱི. པོ་ཏྠ་ཀེ་སུ ན་ཏྠི, ཏ་ཐཱ མ. ནི. ༡.༤༤༡] ཨ་བྱཱ་པ་ཛྫཱ, ཨ་ནཱི་གྷཱ སུ་ཁཱི ཨ་ཏྟཱ་ནཾ པ་རི་ཧ་ར་ནྟཱུ’ཏི.

‘‘ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀོ ཧོ་ཏི ཨ་ཝི་པ་རཱི་ཏ་ད་སྶ་ནོ – ‘ཨ་ཏྠི དི་ནྣཾ, ཨ་ཏྠི ཡི་ཊྛཾ, ཨ་ཏྠི ཧུ་ཏཾ, ཨ་ཏྠི སུ་ཀ་ཊ་དུ་ཀྐ་ཊཱ་ནཾ ཀ་མྨཱ་ནཾ ཕ་ལཾ ཝི་པཱ་ཀོ, ཨ་ཏྠི ཨ་ཡཾ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི པ་རོ ལོ་ཀོ, ཨ་ཏྠི མཱ་ཏཱ, ཨ་ཏྠི པི་ཏཱ, ཨ་ཏྠི ས་ཏྟཱ ཨོ་པ་པཱ་ཏི་ཀཱ, ཨ་ཏྠི ལོ་ཀེ ས་མ་ཎ་བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ས་མྨ་གྒ་ཏཱ ས་མྨཱ་པ་ཊི་པ་ནྣཱ ཡེ ཨི་མ་ཉྩ ལོ་ཀཾ པ་ར་ཉྩ ལོ་ཀཾ ས་ཡཾ ཨ་བྷི་ཉྙཱ ས་ཙྪི་ཀ་ཏྭཱ པ་ཝེ་དེ་ནྟཱི’ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ཏི་ཝི་དྷཾ མ་ན་སཱ སོ་ཙེ་ཡྻཾ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨི་མེ ཁོ, ཙུ་ནྡ, ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ. ཨི་མེ་ཧི ཁོ, ཙུ་ནྡ, ད་ས་ཧི ཀུ་ས་ལེ་ཧི ཀ་མྨ་པ་ཐེ་ཧི ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཀཱ་ལ་སྶེ་ཝ ཨུ་ཊྛ་ཧ་ནྟོ་ཝ ས་ཡ་ན་མྷཱ པ་ཐ་ཝིཾ ཙེ་པི ཨཱ་མ་ས་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི པ་ཐ་ཝིཾ ཨཱ་མ་ས་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨ་ལླཱ་ནི ཙེ་པི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི ཨ་ལླཱ་ནི གོ་མ་ཡཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཙེ་པི ཏི་ཎཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི ཧ་རི་ཏཱ་ནི ཏི་ཎཱ་ནི ཨཱ་མ་ས་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘ཨ་གྒིཾ ཙེ་པི པ་རི་ཙ་ར་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི ཨ་གྒིཾ པ་རི་ཙ་ར་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཙེ་པི ཨཱ་དི་ཙྩཾ ན་མ་སྶ་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི པ་ཉྫ་ལི་ཀོ ཨཱ་དི་ཙྩཾ ན་མ་སྶ་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི.

‘‘སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཙེ་པི ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི; ནོ ཙེ་པི སཱ་ཡ་ཏ་ཏི་ཡ་ཀཾ ཨུ་ད་ཀཾ ཨོ་རོ་ཧ་ཏི, སུ་ཙི་ཡེ་ཝ ཧོ་ཏི. ཏཾ ཀི་སྶ ཧེ་ཏུ? ཨི་མེ, ཙུ་ནྡ, ད་ས ཀུ་ས་ལ་ཀ་མྨ་པ་ཐཱ སུ་ཙཱི་ཡེ་ཝ ཧོ་ནྟི སུ་ཙི་ཀ་ར་ཎཱ ཙ.

‘‘ཨི་མེ་སཾ པ་ན, ཙུ་ནྡ, ད་ས་ནྣཾ ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ ཀ་མྨ་པ་ཐཱ་ནཾ ས་མ་ནྣཱ་ག་མ་ན་ཧེ་ཏུ དེ་ཝཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, མ་ནུ་སྶཱ པ་ཉྙཱ་ཡ་ནྟི, ཡཱ ཝཱ པ་ན་ཉྙཱ་པི ཀཱ་ཙི སུ་ག་ཏི་ཡོ’’ཏི [སུ་ག་ཏི ཧོ་ཏཱི་ཏི (སྱཱ.), སུ་ག་ཏི ཧོ་ཏི (ཀ.)].

ཨེ་ཝཾ ཝུ་ཏྟེ ཙུ་ནྡོ ཀ་མྨཱ་ར་པུ་ཏྟོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷ་ནྟེ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ, བྷ་ནྟེ, བྷ་ག་ཝཱ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ད་ས་མཾ.