(༡༢) ༢. པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎི་ཝ་གྒོ

༡. པ་ཋ་མ་ཨ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༣. [ཨ. ནི. ༡༠.༡༧༡] ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ; དྷ་མྨོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙ? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨོ ཙ ཨ་ཏྠོ ཙ.

‘‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ན་ཏྠོ ཙ; དྷ་མྨོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ, དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. པ་ཋ་མཾ.

༢. དུ་ཏི་ཡ་ཨ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༤. ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ཏྠོ?

‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎ་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་ཏི ཡཾ ཏཾ ཝུ་ཏྟཾ, ཨི་ད་མེ་ཏཾ པ་ཊི་ཙྩ ཝུ་ཏྟ’’ནྟི. དུ་ཏི་ཡཾ.

༣. ཏ་ཏི་ཡ་ཨ་དྷ་མྨ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༥. ‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’’ནྟི. ཨི་ད་མ་ཝོ་ཙ བྷ་ག་ཝཱ. ཨི་དཾ ཝ་ཏྭཱ་ན སུ་ག་ཏོ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པཱ་ཝི་སི.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ’’ཏི?

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ་སཾ བྷི་ཀྑཱུ་ནཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ [པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ (སཱི. སྱཱ. པཱི.) མ. ནི. ༡.༢༠༢ པ་སྶི་ཏ་བྦཾ]. ཡ་ཐཱ ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’’ཏི.

ཨ་ཐ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དིཾ་སུ. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི.

‘‘ཏེ་སཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ཨ་དྷ་མྨོ ཙ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ’ཏི?

‘‘ཏེ་སཾ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’ཏི. ཝི་བྷ་ཛ་ཏུ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ’’ཏི.

‘‘སེ་ཡྻ་ཐཱ་པི, ཨཱ་ཝུ་སོ, པུ་རི་སོ སཱ་ར་ཏྠི་ཀོ སཱ་ར་ག་ཝེ་སཱི སཱ་ར་པ་རི་ཡེ་ས་ནཾ ཙ་ར་མཱ་ནོ མ་ཧ་ཏོ རུ་ཀྑ་སྶ ཏི་ཊྛ་ཏོ སཱ་ར་ཝ་ཏོ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨེ་ཝ མཱུ་ལཾ ཨ་ཏི་ཀྐ་མྨ ཁ་ནྡྷཾ སཱ་ཁཱ་པ་ལཱ་སེ སཱ་རཾ པ་རི་ཡེ་སི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙེ་ཡྻ; ཨེ་ཝཾ་ས་མྤ་ད་མི་དཾ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཱ་ནཾ ས་ཏྠ་རི ས་མྨུ་ཁཱི་བྷཱུ་ཏེ ཏཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་ཏི་སི་ཏྭཱ ཨ་མྷེ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪི་ཏ་བྦཾ མ་ཉྙ་ཐ. སོ ཧཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི, ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. སོ ཙེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི ཡཾ ཏུ་མྷེ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ. ཡ་ཐཱ ཝོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.

‘‘ཨ་དྡྷཱ་ཝུ་སོ ཨཱ་ན་ནྡ, བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ནཾ ཛཱ་ནཱ་ཏི པ་སྶཾ པ་སྶ་ཏི ཙ་ཀྑུ་བྷཱུ་ཏོ ཉཱ་ཎ་བྷཱུ་ཏོ དྷ་མྨ་བྷཱུ་ཏོ བྲ་ཧྨ་བྷཱུ་ཏོ ཝ་ཏྟཱ པ་ཝ་ཏྟཱ ཨ་ཏྠ་སྶ ནི་ནྣེ་ཏཱ ཨ་མ་ཏ་སྶ དཱ་ཏཱ དྷ་མྨ་སྶཱ་མཱི ཏ་ཐཱ་ག་ཏོ. སོ ཙེ་ཝ པ་ནེ་ཏ་སྶ ཀཱ་ལོ ཨ་ཧོ་སི ཡཾ མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ, ཡ་ཐཱ ནོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་མ. ཨ་པི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཝི་བྷ་ཛ་ཏཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨ་ག་རུཾ ཀ་ཏྭཱ’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན་ཧཱ་ཝུ་སོ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. ཨ་ཐཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཡཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི.

ཀ་ཏ་མོ ཙཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ཏྠོ?

‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ དྷ་མྨོ … མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ….

མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི, ཨཱ་ཝུ་སོ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘ཨ་ཡཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི, ཨི་མ་སྶ ཁོ ཨ་ཧཾ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཨེ་ཝཾ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨཱ་ཛཱ་ནཱ་མི. ཨཱ་ཀ་ངྑ་མཱ་ནཱ ཙ པ་ན ཏུ་མྷེ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ་ཡེ་ཝ ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ. ཡ་ཐཱ ཝོ བྷ་ག་ཝཱ བྱཱ་ཀ་རོ་ཏི [བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻ (སྱཱ.)] ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི.

‘‘ཨེ་ཝ་མཱ་ཝུ་སོ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏོ ཨཱ་ན་ནྡ་སྶ བྷཱ་སི་ཏཾ ཨ་བྷི་ན་ནྡི་ཏྭཱ ཨ་ནུ་མོ་དི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མིཾ་སུ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨ་བྷི་ཝཱ་དེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དིཾ་སུ. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣཱ ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙུཾ –

‘‘ཡཾ ཁོ ནོ བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་ཛྫི་ཏ་བྦ’ནྟི.

‘‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨ་ཙི་ར་པ་ཀྐ་ནྟ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨི་དཾ ཁོ ནོ, ཨཱ་ཝུ་སོ, བྷ་ག་ཝཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་སཾ ཨུ་དྡི་སི་ཏྭཱ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཛི་ཏྭཱ ཨུ་ཊྛཱ་ཡཱ་ས་ནཱ ཝི་ཧཱ་རཾ པ་ཝི་ཊྛོ – ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ…པེ… ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦ་ནྟི. ཀོ ནུ ཁོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛེ་ཡྻཱ’ཏི?

‘‘ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨ་མྷཱ་ཀཾ ཨེ་ཏ་ད་ཧོ་སི – ‘ཨ་ཡཾ ཁོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ས་ཏྠུ ཙེ་ཝ སཾ་ཝ་ཎྞི་ཏོ ས་མྦྷཱ་ཝི་ཏོ ཙ ཝི་ཉྙཱུ་ནཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་ནཾ. པ་ཧོ་ཏི ཙཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཨི་མ་སྶ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ སཾ་ཁི་ཏྟེ་ན ཨུ་དྡེ་ས་སྶ ཨུ་དྡི་ཊྛ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཨ་ཝི་བྷ་ཏྟ་སྶ ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན ཨ་ཏྠཾ ཝི་བྷ་ཛི་ཏུཾ. ཡཾ་ནཱུ་ན མ་ཡཾ ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མེ་ཡྻཱ་མ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་མ. ཡ་ཐཱ ནོ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ བྱཱ་ཀ་རི་སྶ་ཏི ཏ་ཐཱ ནཾ དྷཱ་རེ་སྶཱ་མཱ’ཏི.

‘‘ཨ་ཐ ཁོ མ་ཡཾ, བྷ་ནྟེ, ཡེ་ནཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ན་ནྡོ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི་མྷཱ; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨཱ་ཡ་སྨ་ནྟཾ ཨཱ་ན་ནྡཾ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ ཨ་པུ་ཙྪི་མྷཱ. ཏེ་སཾ ནོ, བྷ་ནྟེ, ཨཱ་ཡ་སྨ་ཏཱ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན ཨི་མེ་ཧི ཨཱ་ཀཱ་རེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི པ་དེ་ཧི ཨི་མེ་ཧི བྱ་ཉྫ་ནེ་ཧི ཨ་ཏྠོ སུ་ཝི་བྷ་ཏྟོ’’ཏི [ཝི་བྷ་ཏྟོ་ཏི (?) ཨེ་ཝ་མེ་ཝ ཧི ཨ་ཉྙེ་སུ ཨཱི་དི་ས་སུ་ཏྟེ་སུ དི་སྶ་ཏི].

‘‘སཱ་དྷུ སཱ་དྷུ, བྷི་ཀྑ་ཝེ! པ་ཎྜི་ཏོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ. མ་ཧཱ་པ་ཉྙོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨཱ་ན་ནྡོ. མཾ ཙེ་པི ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ ཨེ་ཏ་མ་ཏྠཾ པ་ཊི་པུ་ཙྪེ་ཡྻཱ་ཐ, ཨ་ཧ་མྤི ཙེ་ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ [ཨ་ཧ་མྤི ཏཾ ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ (མ. ནི. ༡.༢༠༥)] བྱཱ་ཀ་རེ་ཡྻཾ ཡ་ཐཱ ཏཾ ཨཱ་ན་ནྡེ་ན བྱཱ་ཀ་ཏཾ. ཨེ་སོ ཙེ་ཝ ཏ་སྶ [ཨེ་སོ ཙེ་ཝེ་ཏ་སྶ (མ. ནི. ༡.༢༠༥)] ཨ་ཏྠོ ཨེ་ཝ་ཉྩ ནཾ དྷཱ་རེ་ཡྻཱ་ཐཱ’’ཏི. ཏ་ཏི་ཡཾ.

༤. ཨ་ཛི་ཏ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༦. ཨ་ཐ ཁོ ཨ་ཛི་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ཨ་ཛི་ཏོ པ་རི་བྦཱ་ཛ་ཀོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨ་མྷཱ་ཀཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, པ་ཎྜི་ཏོ ནཱ་མ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི. ཏེ་ན པ་ཉྩ་མ་ཏྟཱ་ནི ཙི་ཏྟ་ཊྛཱ་ན་ས་ཏཱ་ནི ཙི་ནྟི་ཏཱ་ནི, ཡེ་ཧི ཨ་ཉྙ་ཏི་ཏྠི་ཡཱ ཨུ་པཱ་ར་དྡྷཱ་ཝ ཛཱ་ན་ནྟི [ཨུ་པཱ་ར་དྡྷཱ པ་ཛཱ་ན་ནྟི (སཱི.)] ཨུ་པཱ་ར་དྡྷ་སྨཱ’’ཏི [ཨུ་པཱ་ར་དྡྷ་མྷཱ་ཏི (སཱི. པཱི.)].

ཨ་ཐ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘དྷཱ་རེ་ཐ ནོ ཏུ་མྷེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཎྜི་ཏ་ཝ་ཏྠཱུ་ནཱི’’ཏི? ‘‘ཨེ་ཏ་སྶ, བྷ་ག་ཝཱ, ཀཱ་ལོ ཨེ་ཏ་སྶ, སུ་ག་ཏ, ཀཱ་ལོ ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ བྷཱ་སེ་ཡྻ, བྷ་ག་ཝ་ཏོ སུ་ཏྭཱ བྷི་ཀྑཱུ དྷཱ་རེ་སྶ་ནྟཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝཱ་དེ་ན ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏི. ཏེ་ན སཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ཏི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝཱ་དེ་ན དྷ་མྨི་ཀཾ ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏི. ཏེ་ན སཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ཏི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི.

‘‘ཨི་དྷ པ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨེ་ཀ་ཙྩོ ཨ་དྷ་མྨི་ཀེ་ན ཝཱ་དེ་ན དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཝཱ་དཾ ཨ་དྷ་མྨི་ཀ་ཉྩ ཝཱ་དཾ ཨ་བྷི་ནི་གྒ་ཎྷཱ་ཏི ཨ་བྷི་ནི་པྤཱི་ལེ༹་ཏི, ཏེ་ན ཙ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཾ པ་རི་སཾ ར་ཉྫེ་ཏི. ཏེ་ན སཱ ཨ་དྷ་མྨི་ཀཱ པ་རི་སཱ ཨུ་ཙྩཱ་ས་དྡ་མ་ཧཱ་ས་དྡཱ ཧོ་ཏི – ‘པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ, པ་ཎྜི་ཏོ ཝ་ཏ, བྷོ’ཏི.

‘‘ཨ་དྷ་མྨོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཝེ་དི་ཏ་བྦོ དྷ་མྨོ ཙ; ཨ་ན་ཏྠོ ཙ ཝེ་དི་ཏ་བྦོ ཨ་ཏྠོ ཙ. ཨ་དྷ་མྨ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ དྷ་མྨ་ཉྩ, ཨ་ན་ཏྠ་ཉྩ ཝི་དི་ཏྭཱ ཨ་ཏྠ་ཉྩ ཡ་ཐཱ དྷ་མྨོ ཡ་ཐཱ ཨ་ཏྠོ ཏ་ཐཱ པ་ཊི་པ་ཛྫི་ཏ་བྦཾ.

‘‘ཀ་ཏ་མོ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ དྷ་མྨོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ན་ཏྠོ, ཀ་ཏ་མོ ཙ ཨ་ཏྠོ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི དྷ་མྨོ; ཡེ ཙ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཨ་ནེ་ཀེ པཱ་པ་ཀཱ ཨ་ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ ས་མྦྷ་ཝ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ན་ཏྠོ; ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་པ་ཙྩ་ཡཱ ཙ ཨ་ནེ་ཀེ ཀུ་ས་ལཱ དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝ་ནཱ་པཱ་རི་པཱུ་རིཾ ག་ཙྪ་ནྟི, ཨ་ཡཾ ཨ་ཏྠོ.

‘‘མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ དྷ་མྨོ … མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་ཏི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི, བྷི་ཀྑ་ཝེ ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི དྷ་མྨོ… མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་དྷ་མྨོ; ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ དྷ་མྨོ.

༥. ས་ངྒཱ་ར་ཝ་སུ་ཏྟཾ

༡༡༧. [ཨ. ནི. ༡༠.༡༦༩] ཨ་ཐ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཡེ་ན བྷ་ག་ཝཱ ཏེ་ནུ་པ་ས་ངྐ་མི; ཨུ་པ་ས་ངྐ་མི་ཏྭཱ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ ས་དྡྷིཾ ས་མྨོ་དི. ས་མྨོ་ད་ནཱི་ཡཾ ཀ་ཐཾ སཱ་ར་ཎཱི་ཡཾ ཝཱི་ཏི་སཱ་རེ་ཏྭཱ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སཱི་དི. ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ནི་སི་ནྣོ ཁོ ས་ངྒཱ་ར་ཝོ བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ནྟཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཁོ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀིཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར’’ནྟི? ‘‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ས་ཏི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ས་ཏི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ; མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི. ཨི་དཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཨི་དཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི.

‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;

ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;

ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ.

‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;

ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ་མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;

པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.

‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;

ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ [ཛུ་ཏཱི་མ་ནྟོ (སཱི.)], ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི. པ་ཉྩ་མཾ;

༦. ཨོ་རི་མ་ཏཱི་ར་སུ་ཏྟཾ

༡༡༨. ‘‘ཨོ་རི་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཏཱི་རཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི པཱ་རི་མ་ཉྩ ཏཱི་རཾ. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཐ; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷ་ནྟེ’’ཏི ཁོ ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཀ་ཏ་མ་ཉྩ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཀ་ཏ་མ་ཉྩ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ? མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་དི་ཊྛི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ…པེ… མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པཱ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ. ཨི་དཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨོ་རི་མཾ ཏཱི་རཾ, ཨི་དཾ པཱ་རི་མཾ ཏཱི་ར་ནྟི.

‘‘ཨ་པྤ་ཀཱ ཏེ མ་ནུ་སྶེ་སུ, ཡེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་གཱ་མི་ནོ;

ཨ་ཐཱ་ཡཾ ཨི་ཏ་རཱ པ་ཛཱ, ཏཱི་ར་མེ་ཝཱ་ནུ་དྷཱ་ཝ་ཏི.

‘‘ཡེ ཙ ཁོ ས་མྨ་ད་ཀྑཱ་ཏེ, དྷ་མྨེ དྷ་མྨཱ་ནུ་ཝ་ཏྟི་ནོ;

ཏེ ཛ་ནཱ པཱ་ར་མེ་སྶ་ནྟི, མ་ཙྩུ་དྷེ་ཡྻཾ སུ་དུ་ཏྟ་རཾ.

‘‘ཀ་ཎྷཾ དྷ་མྨཾ ཝི་པྤ་ཧཱ་ཡ, སུ་ཀྐཾ བྷཱ་ཝེ་ཐ པ་ཎྜི་ཏོ;

ཨོ་ཀཱ ཨ་ནོ་ཀ མཱ་ག་མྨ, ཝི་ཝེ་ཀེ ཡ་ཏྠ དཱུ་ར་མཾ.

‘‘ཏ་ཏྲཱ་བྷི་ར་ཏི་མི་ཙྪེ་ཡྻ, ཧི་ཏྭཱ ཀཱ་མེ ཨ་ཀི་ཉྩ་ནོ;

པ་རི་ཡོ་ད་པེ་ཡྻ ཨ་ཏྟཱ་ནཾ, ཙི་ཏྟ་ཀླེ་སེ་ཧི པ་ཎྜི་ཏོ.

‘‘ཡེ་སཾ ས་མྦོ་དྷི་ཡ་ངྒེ་སུ, ས་མྨཱ ཙི་ཏྟཾ སུ་བྷཱ་ཝི་ཏཾ;

ཨཱ་དཱ་ན་པ་ཊི་ནི་སྶ་གྒེ, ཨ་ནུ་པཱ་དཱ་ཡ ཡེ ར་ཏཱ;

ཁཱི་ཎཱ་ས་ཝཱ ཛུ་ཏི་མ་ནྟོ, ཏེ ལོ་ཀེ པ་རི་ནི་བྦུ་ཏཱ’’ཏི. ཚ་ཊྛཾ;

༧. པ་ཋ་མ་པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ

༡༡༩. ཏེ་ན ཁོ པ་ན ས་མ་ཡེ་ན ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི [ཛཱ་ནུ་སྶོ་ནི (ཀ. སཱི.), ཛཱ་ནུ་སྶོ་ཎི (ཀ. སཱི.), ཛཱ་ཎུ་སོ་ཎི (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎོ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ [སཱི་སཾ་ན་ཧཱ་ཏོ (སཱི. པཱི.), སཱི་ས་ནྷཱ་ཏོ (སྱཱ.)] ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠོ ཨ་ལླ་ཀུ་ས་མུ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ བྷ་ག་ཝ་ཏོ ཨ་ཝི་དཱུ་རེ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ ཧོ་ཏི.

ཨ་དྡ་སཱ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཾ ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠཾ ཨ་ལླ་ཀུ་ས་མུ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏཾ. དི་སྭཱ་ན ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎིཾ བྲཱ་ཧྨ་ཎཾ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ – ‘‘ཀིཾ ནུ ཏྭཾ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏོ ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠོ ཨ་ལླ་ཀུ་ས་མུ་ཊྛིཾ ཨཱ་དཱ་ཡ ཨེ་ཀ་མ་ནྟཾ ཋི་ཏོ? ཀིཾ ནྭ་ཛྫ [ཀིཾ ནུ ཨ་ཛྫ (སྱཱ.), ཀིཾ ནུ ཁོ ཨ་ཛྫ (པཱི.), ཀིཾ ནུ ཁྭ་ཛྫ (ཀ.)] བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་སྶཱ’’ཏི [བྲཱ་ཧྨ་ཎ བྲ་ཧྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི (ཀ.)]? ‘‘པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་ཛྫ བྲཱ་ཧྨ་ཎ་ཀུ་ལ་སྶཱ’’ཏི [བྲ་ཧྨ་ཀུ་ས་ལ་སྶཱ་ཏི (ཀ.)].

‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི? ‘‘ཨི་དྷ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ ཏ་ད་ཧུ་པོ་ས་ཐེ སཱི་སཾ་ནྷཱ་ཏཱ ན་ཝཾ ཁོ་མ་ཡུ་གཾ ནི་ཝ་ཏྠཱ ཨ་ལླེ་ན གོ་མ་ཡེ་ན པ་ཐ་ཝིཾ ཨོ་པུ་ཉྫི་ཏྭཱ ཧ་རི་ཏེ་ཧི ཀུ་སེ་ཧི པ་ཏྠ་རི་ཏྭཱ [པ་ཝི་ཏྠཱ་རེ་ཏྭཱ (ཀ.)] ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཝེ་ལཾ ཨ་ནྟ་རཱ ཙ ཨ་གྱཱ་གཱ་རཾ སེ་ཡྻཾ ཀ་པྤེ་ནྟི. ཏེ ཏཾ ར་ཏྟིཾ ཏི་ཀྑ་ཏྟུཾ པ་ཙྩུ་ཊྛཱ་ཡ པ་ཉྫ་ལི་ཀཱ ཨ་གྒིཾ ན་མ་སྶ་ནྟི – ‘པ་ཙྩོ་རོ་ཧཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟཾ, པ་ཙྩོ་རོ་ཧཱ་མ བྷ་ཝ་ནྟ’ནྟི. བ་ཧུ་ཀེ་ན ཙ ས་པྤི་ཏེ་ལ་ན་ཝ་ནཱི་ཏེ་ན ཨ་གྒིཾ ས་ནྟ་པྤེ་ནྟི. ཏ་སྶཱ ཙ ར་ཏྟི་ཡཱ ཨ་ཙྩ་ཡེ་ན པ་ཎཱི་ཏེ་ན ཁཱ་ད་ནཱི་ཡེ་ན བྷོ་ཛ་ནཱི་ཡེ་ན བྲཱ་ཧྨ་ཎེ ས་ནྟ་པྤེ་ནྟི. ཨེ་ཝཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ‘‘ཡ་ཐཱ ཀ་ཐཾ པ་ན, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏི? སཱ་དྷུ མེ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ ཏ་ཐཱ དྷ་མྨཾ དེ་སེ་ཏུ ཡ་ཐཱ ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཏེ་ན ཧི, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, སུ་ཎཱ་ཧི, སཱ་དྷུ་ཀཾ མ་ན་སི ཀ་རོ་ཧི; བྷཱ་སི་སྶཱ་མཱི’’ཏི. ‘‘ཨེ་ཝཾ, བྷོ’’ཏི ཁོ ཛཱ་ཎུ་སྶོ་ཎི བྲཱ་ཧྨ་ཎོ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སི. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

‘‘ཨི་དྷ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ’ ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

… མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

…མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

…མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

…མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

…མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ས་ཏིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

…མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་མྷཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

…མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་མྷཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི.

‘མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི. ཨེ་ཝཾ ཁོ, བྲཱ་ཧྨ་ཎ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏཱི’’ཏི.

‘‘ཨ་ཉྙ་ཐཱ, བྷོ གོ་ཏ་མ, བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི, ཨ་ཉྙ་ཐཱ ཙ པ་ན ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཧོ་ཏི. ཨི་མི་སྶཱ ཙ, བྷོ གོ་ཏ་མ, ཨ་རི་ཡ་སྶ ཝི་ན་ཡེ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎི་ཡཱ བྲཱ་ཧྨ་ཎཱ་ནཾ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི ཀ་ལཾ ནཱ་གྒྷ་ཏི སོ་ལ༹་སིཾ. ཨ་བྷི་ཀྐ་ནྟཾ, བྷོ གོ་ཏ་མ…པེ… ཨུ་པཱ་ས་ཀཾ མཾ བྷ་ཝཾ གོ་ཏ་མོ དྷཱ་རེ་ཏུ ཨ་ཛྫ་ཏ་གྒེ པཱ་ཎུ་པེ་ཏཾ ས་ར་ཎཾ ག་ཏ’’ནྟི. ས་ཏྟ་མཾ.

༨. དུ་ཏི་ཡ་པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི་སུ་ཏྟཾ

༡༢༠. ‘‘ཨ་རི་ཡཾ ཝོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎིཾ དེ་སེ་སྶཱ་མི. ཏཾ སུ་ཎཱ་ཐ… ཀ་ཏ་མཱ ཙ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི? ཨི་དྷ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡ་སཱ་ཝ་ཀོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ཉྩི་ཀྑ་ཏི – ‘མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ’ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་དི་ཊྛི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི. མི་ཙྪཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཙཱ་ཡ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ས་ཏི་ཡཱ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ཉཱ་ཎ་སྶ ཁོ… མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ ཁོ པཱ་པ་ཀོ ཝི་པཱ་ཀོ – དི་ཊྛེ ཙེ་ཝ དྷ་མྨེ ཨ་བྷི་ས་མྤ་རཱ་ཡ་ཉྩཱ་ཏི. སོ ཨི་ཏི པ་ཊི་ས་ངྑཱ་ཡ མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟིཾ པ་ཛ་ཧ་ཏི; མི་ཙྪཱ་ཝི་མུ་ཏྟི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཏི. ཨ་ཡཾ ཝུ་ཙྩ་ཏི, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨ་རི་ཡཱ པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎཱི’’ཏི. ཨ་ཊྛ་མཾ.

༩. པུ་བྦ་ངྒ་མ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༡. ‘‘སཱུ་རི་ཡ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཨུ་ད་ཡ་ཏོ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ཨ་རུ་ཎུ་གྒཾ. ཨེ་ཝ་མེ་ཝཾ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཀུ་ས་ལཱ་ནཾ དྷ་མྨཱ་ནཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ངྒ་མཾ ཨེ་ཏཾ པུ་བྦ་ནི་མི་ཏྟཾ, ཡ་དི་དཾ – ས་མྨཱ་དི་ཊྛི. ས་མྨཱ་དི་ཊྛི་ཀ་སྶ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟ་སྶ ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝ་སྶ ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མ་སྶ ས་མྨཱ་ས་ཏི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་ཏི་སྶ ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི་སྶ ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ པ་ཧོ་ཏི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎི་སྶ ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི པ་ཧོ་ཏཱི’’ཏི. ན་ཝ་མཾ.

༡༠. ཨཱ་ས་ཝ་ཀྑ་ཡ་སུ་ཏྟཾ

༡༢༢. ‘‘ད་ས་ཡི་མེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟི. ཀ་ཏ་མེ ད་ས? ས་མྨཱ་དི་ཊྛི, ས་མྨཱ་ས་ངྐ་པྤོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཙཱ, ས་མྨཱ་ཀ་མྨ་ནྟོ, ས་མྨཱ་ཨཱ་ཛཱི་ཝོ, ས་མྨཱ་ཝཱ་ཡཱ་མོ, ས་མྨཱ་ས་ཏི, ས་མྨཱ་ས་མཱ་དྷི, ས་མྨཱ་ཉཱ་ཎཾ, ས་མྨཱ་ཝི་མུ་ཏྟི – ཨི་མེ ཁོ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ད་ས དྷ་མྨཱ བྷཱ་ཝི་ཏཱ བ་ཧུ་ལཱི་ཀ་ཏཱ ཨཱ་ས་ཝཱ་ནཾ ཁ་ཡཱ་ཡ སཾ་ཝ་ཏྟ་ནྟཱི’’ཏི. ད་ས་མཾ.

པ་ཙྩོ་རོ་ཧ་ཎི་ཝ་གྒོ དུ་ཏི་ཡོ.