༤. ཀུ་སི་ནཱ་ར་སུ་ཏྟཾ

༤༤. ཨེ་ཀཾ ས་མ་ཡཾ བྷ་ག་ཝཱ ཀུ་སི་ནཱ་རཱ་ཡཾ ཝི་ཧ་ར་ཏི བ་ལི་ཧ་ར་ཎེ ཝ་ན་ས་ཎྜེ. ཏ་ཏྲ ཁོ བྷ་ག་ཝཱ བྷི་ཀྑཱུ ཨཱ་མ་ནྟེ་སི – ‘‘བྷི་ཀྑ་ཝོ’’ཏི. ‘‘བྷ་ད་ནྟེ’’ཏི ཏེ བྷི་ཀྑཱུ བྷ་ག་ཝ་ཏོ པ་ཙྩ་སྶོ་སུཾ. བྷ་ག་ཝཱ ཨེ་ཏ་ད་ཝོ་ཙ –

[ཙཱུ་ལ༹་ཝ. ༣༩༩; པ་རི. ༤༣༦] ‘‘ཙོ་ད་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ. ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ? ཙོ་ད་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ནུ ཁོ་མྷི, པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན་མྷི ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་མཾ་སེ་ན. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’ཏི? ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཀཱ་ཡ་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་མཾ་སེ་ན, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཀཱ་ཡི་ཀཾ སི་ཀྑ་སྶཱུ’ཏི, ཨི་ཏི་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ནུ ཁོ་མྷི, པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན་མྷི ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་མཾ་སེ་ན. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’ཏི? ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ པ་རི་སུ་དྡྷ་ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རོ ཧོ་ཏི པ་རི་སུ་དྡྷེ་ན ཝ་ཙཱི་ས་མཱ་ཙཱ་རེ་ན ས་མ་ནྣཱ་ག་ཏོ ཨ་ཙྪི་དྡེ་ན ཨ་པྤ་ཊི་མཾ་སེ་ན, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝཱ་ཙ་སི་ཀཾ སི་ཀྑ་སྶཱུ’ཏི, ཨི་ཏི་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘མེ་ཏྟཾ ནུ ཁོ མེ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨ་ནཱ་གྷཱ་ཏཾ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’ཏི? ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ མེ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ པ་ཙྩུ་པ་ཊྛི་ཏཾ ཧོ་ཏི ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ ཨ་ནཱ་གྷཱ་ཏཾ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ས་བྲ་ཧྨ་ཙཱ་རཱི་སུ མེ་ཏྟཾ ཙི་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཧཱི’ཏི, ཨི་ཏི་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ནུ ཁོ་མྷི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ མེ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’ཏི? ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ བ་ཧུ་སྶུ་ཏོ ཧོ་ཏི སུ་ཏ་དྷ་རོ སུ་ཏ་ས་ནྣི་ཙ་ཡོ, ཡེ ཏེ དྷ་མྨཱ ཨཱ་དི་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ མ་ཛ྄ཛྷེ་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ པ་རི་ཡོ་སཱ་ན་ཀ་ལྱཱ་ཎཱ སཱ་ཏྠཾ ས་བྱ་ཉྫ་ནཾ ཀེ་ཝ་ལ་པ་རི་པུ་ཎྞཾ པ་རི་སུ་དྡྷཾ བྲ་ཧྨ་ཙ་རི་ཡཾ ཨ་བྷི་ཝ་ད་ནྟི, ཏ་ཐཱ་རཱུ་པཱ་སྶ དྷ་མྨཱ བ་ཧུ་སྶུ་ཏཱ ཧོ་ནྟི དྷཱ་ཏཱ ཝ་ཙ་སཱ པ་རི་ཙི་ཏཱ མ་ན་སཱ་ནུ་པེ་ཀྑི་ཏཱ དི་ཊྛི་ཡཱ སུ་པྤ་ཊི་ཝི་དྡྷཱ, ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཨཱ་ག་མཾ པ་རི་ཡཱ་པུ་ཎ་སྶཱུ’ཏི, ཨི་ཏི་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ.

‘‘པུ་ན ཙ་པ་རཾ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, ཙོ་ད་ཀེ་ན བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨེ་ཝཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཾ – ‘ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི ཁོ པ་ན མེ པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ. སཾ་ཝི་ཛྫ་ཏི ནུ ཁོ མེ ཨེ་སོ དྷ་མྨོ ཨུ་དཱ་ཧུ ནོ’ཏི? ནོ ཙེ, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནོ ཨུ་བྷ་ཡཱ་ནི པཱ་ཏི་མོ་ཀྑཱ་ནི ཝི་ཏྠཱ་རེ་ན སྭཱ་ག་ཏཱ་ནི ཧོ་ནྟི སུ་ཝི་བྷ་ཏྟཱ་ནི སུ་པྤ་ཝ་ཏྟཱི་ནི སུ་ཝི་ནི་ཙྪི་ཏཱ་ནི སུ་ཏྟ་སོ ཨ་ནུ་བྱ་ཉྫ་ན་སོ, ‘ཨི་དཾ པ་ནཱ་ཡ་སྨཱ, ཀ་ཏྠ ཝུ་ཏྟཾ བྷ་ག་ཝ་ཏཱ’ཏི, ཨི་ཏི པུ་ཊྛོ ན ས་མྤཱ་ཡི་སྶ་ཏི. ཏ་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ – ‘ཨི་ངྒྷ ཏཱ་ཝ ཨཱ་ཡ་སྨཱ ཝི་ན་ཡཾ སི་ཀྑ་སྶཱུ’ཏི, ཨི་ཏི་སྶ བྷ་ཝ་ནྟི ཝ་ཏྟཱ་རོ. ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏ་བྦཱ.

‘‘ཀ་ཏ་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ? ‘ཀཱ་ལེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ཀཱ་ལེ་ན; བྷཱུ་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་བྷཱུ་ཏེ་ན; ས་ཎྷེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཕ་རུ་སེ་ན; ཨ་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ ཨ་ན་ཏྠ་སཾ་ཧི་ཏེ་ན; མེ་ཏྟ་ཙི་ཏྟོ ཝ་ཀྑཱ་མི, ནོ དོ་ས་ནྟ་རོ’ཏི – ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨཱ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏ་བྦཱ. ཙོ་ད་ཀེ་ན, བྷི་ཀྑ་ཝེ, བྷི་ཀྑུ་ནཱ པ་རཾ ཙོ་དེ་ཏུ་ཀཱ་མེ་ན ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ པ་ཙྩ་ཝེ་ཀྑི་ཏྭཱ ཨི་མེ པ་ཉྩ དྷ་མྨེ ཨ་ཛ྄ཛྷ་ཏྟཾ ཨུ་པ་ཊྛཱ་པེ་ཏྭཱ པ་རོ ཙོ་དེ་ཏ་བྦོ’’ཏི. ཙ་ཏུ་ཏྠཾ.