สมาโรปนหารวณฺณนา

อาฆาตาทีนมกรณียตาวจเนน ขนฺติสมฺปทา ทสฺสิตา โหติ. ‘‘อปฺปมตฺตกํ โข ปเนต’’นฺติอาทินา โสรจฺจสมฺปทา. ‘‘อตฺถิ ภิกฺขเว’’ติอาทินา ญาณสมฺปทา. ‘‘อปรามสโต จสฺส ปจฺจตฺตญฺเญว นิพฺพุติ วิทิตา’’ติ, ‘‘เวทนานํ…เป… ยถาภูตํ วิทิตฺวา อนุปาทาวิมุตฺโต’’ติ จ เอเตหิ สมาธิสมฺปทาย สทฺธึ วิชฺชาวิมุตฺติวสีภาวสมฺปทา ทสฺสิตา. ตตฺถ ขนฺติสมฺปทา ปฏิสงฺขานพลสิทฺธิโต โสรจฺจสมฺปทาย ปทฏฺฐานํ, โสรจฺจสมฺปทา ปน อตฺถโต สีลเมว, สีลํ สมาธิสมฺปทาย ปทฏฺฐานํ. สมาธิ ญาณสมฺปทาย ปทฏฺฐานนฺติ อยํ ปทฏฺฐานสมาโรปนา.

ปาณาติปาตาทีหิ ปฏิวิรติวจนํ สีลสฺส ปริยายวิภาคทสฺสนํ. สสฺสตวาทาทิวิภาคทสฺสนํ ปน ทิฏฺฐิยา ปริยายวจนนฺติ อยํ เววจนสมาโรปนา.

สีเลน วีติกฺกมปฺปหานํ, ตทงฺคปฺปหานํ, ทุจฺจริตสํกิเลสปฺปหานญฺจ สิชฺฌติ. สมาธินา ปริยุฏฺฐานปฺปหานํ, วิกฺขมฺภนปฺปหานํ, ตณฺหาสํกิเลสปฺปหานญฺจ สิชฺฌติ. ปญฺญาย ทิฏฺฐิสํกิเลสปฺปหานํ, สมุจฺเฉทปฺปหานํ, อนุสยปฺปหานญฺจ สิชฺฌตีติ อยํ ปหานสมาโรปนา.

สีลาทิธมฺมกฺขนฺเธหิ สมถวิปสฺสนาภาวนาปาริปูรึ คจฺฉติ ปหานตฺตยสิทฺธิโตติ อยํ ภาวนาสมาโรปนา. อยํ สุตฺเต อาคตธมฺมานํ ปทฏฺฐานเววจนปหานภาวนาสมาโรปนวิจารณลกฺขโณ สมาโรปนหาโร นาม. วุตฺตเญฺหตํ ‘‘เย ธมฺมา ยํ มูลา, เย เจกตฺถา ปกาสิตา มุนินา’’ติอาทิ, (เนตฺติ. ๔.๑๖) อยํ โสฬสหารโยชนา.

โสฬสหารวณฺณนา นิฏฺฐิตา.