๑. ลสุณวคฺควณฺณนา

๗๙๓-๗๙๗. ปาจิตฺติเยสุ ลสุณวคฺคสฺส ปฐเม ชาตึ สรตีติ ชาติสฺสโร. สภาเวเนวาติ สูปสมฺปากาทึ วินาว. พทรสาฬวํ นาม พทรผลานิ สุกฺขาเปตฺวา จุณฺเณตฺวา กตฺตพฺพา ขาทนียวิกติ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. อามกลสุณญฺเจว อชฺโฌหรณญฺจาติ อิมานิ ปเนตฺถ เทฺว องฺคานิ.

๗๙๘-๘๐๒. ทุติยตติยจตุตฺถานิ อุตฺตานตฺถาเนว.

๘๑๒. ปญฺจเม ทฺวินฺนํ ปพฺพานํ อุปรีติ เอตฺถ ทฺวินฺนํ องฺคุลีนํ สห ปเวสเน เอเกกาย องฺคุลิยา เอเกกํ ปพฺพํ กตฺวา ทฺวินฺนํ ปพฺพานํ อุปริ. เอกงฺคุลิปเวสเน ทฺวินฺนํ ปพฺพานํ อุปริ น วฏฺฏตีติ เวทิตพฺพํ. มหาปจฺจริยมฺปิ อยเมว นโย ทสฺสิโต. อุทกสุทฺธิปจฺจเยน ปน สติปิ ผสฺสสาทิยเน ยถาวุตฺตปริจฺเฉเท อนาปตฺติ.

๘๑๕-๘๑๗. ฉฏฺเฐ อาสุมฺภิตฺวาติ ปาเตตฺวา. ทธิมตฺถูติ ทธิมณฺฑํ ทธิมฺหิ ปสนฺโนทกํ. ภุญฺชนฺตสฺส ภิกฺขุโน หตฺถปาเส ฐานํ, ปานียสฺส วา วิธูปนสฺส วา คหณนฺติ อิมานิ ปเนตฺถ เทฺว องฺคานิ.

๘๒๒. สตฺตเม ‘‘ปฏิคฺคณฺหาติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ อิทํ ปุพฺพปโยคทุกฺกฏสฺส นิทสฺสนมตฺตนฺติ อาห ‘‘น เกวลํ ปฏิคฺคหเณเยว โหตี’’ติอาทิ. ปมาณนฺติ ปาจิตฺติยาปตฺติยา ปมาณํ. อิเมหิเยว ทฺวีหิ ปาจิตฺติยํ โหติ, นาญฺเญหิ ภชฺชนาทีหีติ อตฺโถ. วุตฺตเมวตฺถํ วิตฺถารโต ทสฺเสตุํ ‘‘ตสฺมา’’ติอาทิมาห. ตํ ปุพฺพาปรวิรุทฺธนฺติ ปุนปิ วุตฺตนฺติ วุตฺตวาทํ สนฺธายาห. อญฺญาย วิญฺญตฺติยา ลทฺธมฺปิ หิ อนาณตฺติยา วิญฺญตฺติยา อิมิสฺสา อวิญฺญตฺติยา ลทฺธปกฺขํ ภชติ, ตสฺมา เหฏฺฐา อวิญฺญตฺติยา ลทฺเธ กรณการาปเนสุ วิเสสํ อวตฺวา อิธ วิเสสวจนํ ปุพฺพาปรวิรุทฺธํ. ยทิ เจตฺถ กรเณ ปาจิตฺติยํ, การาปเนปิ ปาจิตฺติเยเนว ภวิตพฺพํ. อถ การาปเน ทุกฺกฏํ, กรเณปิ ทุกฺกเฏเนว ภวิตพฺพํ. น หิ กรเณ วา การาปเน วา วิเสโส อตฺถิ, ตสฺมา อญฺญาย วิญฺญตฺติยา ลทฺธํ สยํ ภชฺชนาทีนิ กตฺวาปิ การาเปตฺวาปิ ภุญฺชนฺติยา ทุกฺกฏเมวาติ อิทเมตฺถ สนฺนิฏฺฐานํ. อวิเสเสน วุตฺตนฺติ กรณการาปนานํ สามญฺญโต วุตฺตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. สตฺตนฺนํ ธญฺญานํ อญฺญตรสฺส วิญฺญาปนํ วา วิญฺญาปาปนํ วา, ปฏิลาโภ, ภชฺชนาทีนิ กตฺวา วา กาเรตฺวา วา อชฺโฌหรณนฺติ อิมานิ ปเนตฺถ ตีณิ องฺคานิ.

๘๒๔. อฏฺฐเม นิพฺพิฏฺโฐติ ปติฏฺฐาปิโต. เกณีติ รญฺโญ ทาตพฺพสฺส อายสฺเสตํ อธิวจนํ. ฐานนฺตรนฺติ คามชนปทาทิฐานนฺตรํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. อุจฺจาราทิภาโว, อนวโลกนํ, วฬญฺชนฏฺฐานํ, ติโรกุฏฺฏปาการตา, ฉฑฺฑนํ วา ฉฑฺฑาปนํ วาติ อิมานิ ปเนตฺถ ปญฺจ องฺคานิ.

๘๓๐. นวเม สพฺเพสนฺติ ภิกฺขุสฺส ภิกฺขุนิยา จ. อิธ เขตฺตปาลกา อารามาทิโคปกา จ สามิกา เอว.

๘๓๖. ทสเม เอกปโยเคนาติ เอกทิสาวโลกนปโยเคน. เตสํเยวาติ เยสํ นจฺจํ ปสฺสติ. กิญฺจาปิ สยํ นจฺจนาทีสุ ปาจิตฺติยํ ปาฬิยํ น วุตฺตํ, ตถาปิ อฏฺฐกถาปมาเณน คเหตพฺพนฺติ ทสฺเสตุํ ‘‘สพฺพอฏฺฐกถาสุ วุตฺต’’นฺติ อาห. ‘‘อาราเม ฐตฺวาติ น เกวลํ ฐตฺวา, ตโต ตโต คนฺตฺวาปิ สพฺพิริยาปเถหิ ลภติ, ‘อาราเม ฐิตา’ติ ปน อารามปริยาปนฺนภาวทสฺสนตฺถํ วุตฺตํ. อิตรถา นิสินฺนาปิ น ลเภยฺยา’’ติ ตีสุปิ คณฺฐิปเทสุ วุตฺตํ. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว. นจฺจาทีนํ อญฺญตรตา, อญฺญตฺร อนุญฺญาตการณา คมนํ, ทสฺสนํ วา สวนํ วาติ อิมานิ ปเนตฺถ ตีณิ องฺคานิ.

ลสุณวคฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.