สมุฏฺฐานสีสวณฺณนา

๒๕๗. สมุฏฺฐานกถาย ปน กรุณาสีตลภาเวน จนฺทสทิสตฺตา ‘‘พุทฺธจนฺเท’’ติ วุตฺตํ, กิเลสติมิรปหานโต ‘‘พุทฺธาทิจฺเจ’’ติ วุตฺตํ. ปิฏเก ตีณิ เทสยีติ ยสฺมา เต เทสยนฺติ, ตสฺมา องฺคิรโสปิ ปิฏกานิ ตีณิ เทสยิ. ตานิ กตมานีติ อาห ‘‘สุตฺตนฺต’’นฺติอาทิ. มหาคุณนฺติ มหานิสํสํ. เอวํ นียติ สทฺธมฺโม, วินโย ยทิ ติฏฺฐตีติ ยทิ วินยปริยตฺติ อนนฺตรหิตา ติฏฺฐติ ปวตฺตติ, เอวํ สติ ปฏิปตฺติปฏิเวธสทฺธมฺโม นียติ ปวตฺตติ. วินยปริยตฺติ ปน กถํ ติฏฺฐตีติ อาห ‘‘อุภโตจา’’ติอาทิ. ปริวาเรน คนฺถิตา ติฏฺฐนฺตีติ โยเชตพฺพํ. ตสฺเสว ปริวารสฺสาติ ตสฺมึเยว ปริวาเร.

นิยตกตนฺติ กตนิยตํ, นิยมิตนฺติ อตฺโถ. อญฺเญหิ สทฺธินฺติ เสสสิกฺขาปเทหิ สทฺธึ. อสมฺภินฺนสมุฏฺฐานานีติ อสงฺกรสมุฏฺฐานานิ.

ตสฺมา สิกฺเขติ ยสฺมา วินเย สติ สทฺธมฺโม ติฏฺฐติ, วินโย จ ปริวาเรน คนฺถิโต ติฏฺฐติ, ปริวาเร จ สมุฏฺฐานาทีนิ ทิสฺสนฺติ, ตสฺมา สิกฺเขยฺย ปริวารํ, อุคฺคเณฺหยฺยาติ อตฺโถ.

อาทิมฺหิ ตาว ปุริมนเยติ ‘‘ฉนฺนํ อาปตฺติสมุฏฺฐานานํ กติหิ สมุฏฺฐาเนหิ สมุฏฺฐาตีติ เอเกน สมุฏฺฐาเนน สมุฏฺฐาติ, กายโต จ จิตฺตโต จ สมุฏฺฐาตี’’ติอาทินา (ปริ. ๑๘๗) ปญฺญตฺติวาเร สกึ อาคตนยํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ.

๒๕๘. นานุพนฺเธ ปวตฺตินินฺติ ‘‘ยา ปน ภิกฺขุนี วุฏฺฐาปิตํ ปวตฺตินึ เทฺว วสฺสานิ นานุพนฺเธยฺยา’’ติ (ปาจิ. ๑๑๑๑) วุตฺตสิกฺขาปทํ.

๒๗๐. อกตนฺติ อญฺเญหิ อมิสฺสีกตํ, นิยตสมุฏฺฐานนฺติ วุตฺตํ โหติ.