จูฬวคฺโค

ปาริวาสิกกฺขนฺธกกถา

๒๗๔๘. ตชฺชนียํ นิยสฺสญฺจ, ปพฺพาชํ ปฏิสารณํ;

ติวิธุกฺเขปนญฺจาติ, สตฺต กมฺมานิ ทีปเย.

๒๗๔๙. เตจตฺตาลีส วตฺตานิ, ขนฺธเก กมฺมสญฺญิเต;

นวาธิกานิ ตึเสว, ขนฺธเก ตทนนฺตเร.

๒๗๕๐. เอวํ สพฺพานิ วตฺตานิ, ทฺวาสีเตว มเหสินา;

โหนฺติ ขนฺธกวตฺตานิ, คหิตาคหเณน ตุ.

๒๗๕๑. ปาริวาสญฺจ วตฺตญฺจ, สมาทินฺนสฺส ภิกฺขุโน;

รตฺติจฺเฉโท กถํ วุตฺโต, วตฺตเภโท กถํ ภเว?

๒๗๕๒. สหวาโส วินาวาโส, อนาโรจนเมว จ;

ปาริวาสิกภิกฺขุสฺส, รตฺติจฺเฉโท จ ทุกฺกฏํ.

๒๗๕๓. เอกจฺฉนฺเน ปนาวาเส, ปกตตฺเตน ภิกฺขุนา;

นิวาโส ทกปาเตน, อุกฺขิตฺตสฺส นิวาริโต.

๒๗๕๔. ปาริวาสิกภิกฺขุสฺส, อนฺโตเยว น ลพฺภติ;

อิจฺเจวํ ปน นิทฺทิฏฺฐํ, มหาปจฺจริยํ ปน.

๒๗๕๕. ‘‘อวิเสเสน นิทฺทิฏฺฐํ, มหาอฏฺฐกถาทิสุ;

อุภินฺนํ ทกปาเตน, นิวาโส วาริโต’’ติ หิ.

๒๗๕๖. อภิกฺขุเก ปนาวาเส, อนาวาเสปิ กตฺถจิ;

วิปฺปวาสํ วสนฺตสฺส, รตฺติจฺเฉโท จ ทุกฺกฏํ.

๒๗๕๗. ปาริวาสิกภิกฺขุสฺส, ภิกฺขุํ ทิสฺวาน ตงฺขเณ;

นาโรเจนฺตสฺส เจตสฺส, รตฺติจฺเฉโท จ ทุกฺกฏํ.

๒๗๕๘. ปญฺเจว จ ยถาวุฑฺฒํ, ลภเต ปาริวาสิโก;

กาตุํ ตตฺเถว จ ฐตฺวา, อุโปสถปวารณํ.

๒๗๕๙. วสฺสสาฏึ ยถาวุฑฺฒํ, เทนฺติ เจ สงฺฆทายกา;

โอโณชนํ ตถา ภตฺตํ, ลภเต ปญฺจิเม ปน.

ปาริวาสิกกฺขนฺธกกถา.

สมถกฺขนฺธกกถา

๒๗๖๐. วิวาทาธารตา จานุ-วาทาธิกรณมฺปิ จ;

อาปตฺตาธารตา เจว, กิจฺจาธิกรณมฺปิ จ.

๒๗๖๑. เอตานิ ปน จตฺตาริ, วุตฺตานิ จ มเหสินา;

เภทการกวตฺถูนิ, วิวาโท ตตฺถ นิสฺสิโต.

๒๗๖๒. วิปตฺติโย จตสฺโสว, อนุวาโท อุปาคโต;

อาปตฺตาธารตา นาม, สตฺต อาปตฺติโย มตา.

๒๗๖๓. สงฺฆกิจฺจานิ นิสฺสาย, กิจฺจาธิกรณํ สิยา;

เอเตสํ ตุ จตุนฺนมฺปิ, สมตฺตา สมถา มตา.

๒๗๖๔. สมฺมุขา สติ จามูโฬฺห, ปฏิญฺญาวินโยปิ จ;

ตสฺสปาปิยสี เจว, ตถา เยภุยฺยสีปิ จ.

๒๗๖๕. ติณวตฺถารโก เจว, สตฺตโม วินโย มโต;

สตฺติเม สมถา วุตฺตา, พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา.

๒๗๖๖. วิวาโท สมฺมติ ทฺวีหิ, อนุวาโท จตูหิ จ;

อาปตฺติ ปน ตีเหว, กิจฺจเมเกน สมฺมติ.

๒๗๖๗. ฉฏฺเฐน ปฐเมนาปิ, วิวาโท เอตฺถ สมฺมติ;

สมฺมุขาวินยาทีหิ, อนุปุพฺเพน ตีหิปิ.

๒๗๖๘. ตเถว ปญฺจเมนาปิ, อนุวาโท หิ สมฺมติ;

สมฺมุเขน ปฏิญฺญาย, ติณวตฺถารเกน จ.

๒๗๖๙. อาปตฺตูปสมํ ยาติ, ตีเหว สมเถหิ สา;

สมฺมุขาวินเยเนว, กิจฺจเมเกน สมฺมติ.

๒๗๗๐. เยภุยฺยสิกกมฺเม ตุ, สลากํ คาหเย พุโธ;

คูเฬฺหน วิวเฏนาปิ, กณฺณชปฺเปน วา ปน.

๒๗๗๑. อลชฺชุสฺสเท คูเฬฺหน, วิวเฏเนว ลชฺชิสุ;

พาเลสุ กณฺณชปฺเปน, สลากํ คาหเย พุโธ.

๒๗๗๒. ลชฺชี อลชฺชี พาโลติ, เกน สกฺกา วิชานิตุํ?

สเกน กมฺมุนาเยว, เตน สกฺกา วิชานิตุํ.

๒๗๗๓. อาปชฺชติ จ สญฺจิจฺจ, อาปตฺตึ ปริคูหติ;

ฉนฺทาทิอคตึ ยาติ, อลชฺชี เอทิโส สิยา.

๒๗๗๔. นาปชฺชติ จ สญฺจิจฺจ, อาปตฺตึ น จ คูหติ;

น คจฺฉติคติญฺจาปิ, เอทิโส ลชฺชิ ปุคฺคโล.

๒๗๗๕. ทุจฺจินฺติโต จ ทุพฺภาสี, ตถา ทุกฺกฏการิโก;

เอทิโส ปน ‘‘พาโล’’ติ, ลกฺขเณเนว ญายติ.

๒๗๗๖. ติธา สลากคาเหน, พหุกา ธมฺมวาทิโน;

เยภุยฺยสิกกมฺเมน, กตฺตพฺพนฺติ ชิโนพฺรวิ.

๒๗๗๗. อลชฺชี สานุวาโท จ, อสุจี กมฺมโต จ โย;

ตสฺสปาปิยสีกมฺม-โยคฺโค โส โหติ ปุคฺคโล.

๒๗๗๘. ภณฺฑเน กลเห ชาเต, วิวาทสฺมึ อนปฺปเก;

พหุอสฺสามเณ จิณฺเณ, อนคฺเคปิ จ ภสฺสเก.

๒๗๗๙. มูลมูลํ คเวสนฺตํ, โหติ วาฬญฺจ กกฺขฬํ;

ติณวตฺถารเกเนว, กาตพฺพนฺติ ปกาสิตํ.

๒๗๘๐. ยถา จ ติณปณฺเณน, ฉนฺนํ คูถญฺจ มุตฺตกํ;

น จ วายติ ทุคฺคนฺธํ, วูปสมฺมติ ตงฺขเณ.

๒๗๘๑. ฐเปตฺวา ถุลฺลวชฺชญฺจ, คิหีหิ ปฏิสํยุตํ;

ทิฏฺฐาวิกมฺมิกญฺเจว, โย จ ตตฺถ น โหติ ตํ.

๒๗๘๒. เสสายาปตฺติยา ยาว, อุปสมฺปทมาฬโต;

สุทฺโธ โหติ นิราปตฺติ, ติณวตฺถารเก ตถา.

สมถกฺขนฺธกกถา.

ขุทฺทกวตฺถุกฺขนฺธกกถา

๒๗๘๓. รุกฺเข วา ปน กุฏฺเฏวา, อฏฺฏาเน ถมฺภเกสุ วา;

นฺหายมาโน สกํ กายํ, อุคฺฆํเสยฺยสฺส ทุกฺกฏํ.

๒๗๘๔. กายํ คนฺธพฺพหตฺเถน, กุรุวินฺทกสุตฺติยา;

มลฺลเกน น ฆํเสยฺย, นาญฺญมญฺญญฺจ กายโต.

๒๗๘๕. อกตํ มลฺลกํ นาม, คิลานสฺเสว วฏฺฏติ;

กตํ ตํ มลฺลกํ นาม, สพฺเพสมฺปิ น วฏฺฏติ.

๒๗๘๖. กปาลิฏฺฐกขณฺฑานิ, สพฺพสฺส ปุถุปาณิกํ;

คิลานสฺสาคิลานสฺส, วตฺถวฏฺฏิ จ วฏฺฏติ.

๒๗๘๗. วุตฺตา เผณกปาสาณ-กถลา ปาทฆํสเน;

วฏฺฏํ วา จตุรสฺสํ วา, กตกํ น จ วฏฺฏติ.

๒๗๘๘. ยํ กิญฺจิปิ อลงฺการํ, ธาเรนฺตสฺสปิ ทุกฺกฏํ;

โหติ อนฺตมโส ตาล-ปณฺณมตฺตมฺปิ ภิกฺขุโน.

๒๗๘๙. โอสเณฺหยฺย สเก เกเส, โย หตฺถผณเกน วา;

ผณเกนปิ โกจฺเฉน, ทุกฺกฏํ ตสฺส นิทฺทิเส.

๒๗๙๐. สิตฺถเตโลทเตเลหิ, มณฺฑนตฺถํ น วฏฺฏติ;

อนุโลมนิปาตตฺถํ, อุทฺธํโลเมน ภิกฺขุนา.

๒๗๙๑. หตฺถํ เตเลน เตเมตฺวา, ปุญฺฉิตพฺพา สิโรรุหา;

วฏฺฏตุณฺหาภิตตฺตสฺส, อลฺลหตฺเถน ปุญฺฉิตุํ.

๒๗๙๒. อาทาเส อุทปตฺเต วา, ยตฺถ กตฺถจิ อตฺตโน;

มุขพิมฺพํ วินา เหตุํ, โอโลเกนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๒๗๙๓. ‘‘สญฺฉวึ ตุ มุขํ, โน’’ติ, ทฏฺฐุมาพาธปจฺจยา;

‘‘ชิณฺโณ โน’’ตายุสงฺขาร-ชานนตฺถญฺจ วฏฺฏติ.

๒๗๙๔. นจฺจํ วา ปน คีตํ วา, วาทิตํ วาปิ ภิกฺขุโน;

ทฏฺฐุํ วา ปน โสตุํ วา, คจฺฉโต โหติ ทุกฺกฏํ.

๒๗๙๕. ทฏฺฐุมนฺตมโส โมร-นจฺจมฺปิ จ น วฏฺฏติ;

โสตุมนฺตมโส ทนฺต-คีตมฺปิ จ น วฏฺฏติ.

๒๗๙๖. นจฺจนฺตสฺส สยํ วาปิ, นจฺจาเปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ;

อนาปตฺตนฺตราราเม, ฐตฺวา สุณาติ ปสฺสติ.

๒๗๙๗. ‘‘ปสฺสิสฺสามี’’ติ นจฺจํ วา, คีตํ วา ปน วาทิตํ;

วิหารโต วิหารํ วา, คจฺฉโต โหติ ทุกฺกฏํ.

๒๗๙๘. อาปตฺตนฺโตวิหาเรปิ, อุฏฺฐหิตฺวาน คจฺฉโต;

ฐตฺวา คีวํ ปสาเรตฺวา, ปสฺสโตปิ จ วีถิยํ.

๒๗๙๙. เกสา ทีฆา น ธาเรยฺยา, โย ธาเรยฺยสฺส ทุกฺกฏํ;

ทฺวงฺคุลํ วา ทุมาสํ วา, ตโต อุทฺธํ น วฏฺฏติ.

๒๘๐๐. นเข นาสิกโลมานิ, ทีฆานิ น ตุ ธารเย;

น จ วีสติมฏฺฐํ วา, กาตุํ วฏฺฏติ ภิกฺขุโน.

๒๘๐๑. กปฺปาเปยฺย วิสุํ มสฺสุํ, ทาฐิกํ วา ฐเปยฺย โย;

สํหราเปยฺย วา โลมํ, สมฺพาเธ ตสฺส ทุกฺกฏํ.

๒๘๐๒. ฉินฺทโต ทุกฺกฏํ วุตฺตํ, เกเส กตฺตริกาย วา;

อคิลานสฺส อญฺเญน, ฉินฺทาเปนฺตสฺส วา ตถา.

๒๘๐๓. ฉินฺทโต อตฺตโน องฺค-ชาตํ ถุลฺลจฺจยํ สิยา;

เสสงฺคเฉทเน อตฺต-วเธ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๒๘๐๔. อหิกีฏาทิทฏฺฐสฺส, ตาทิสาพาธปจฺจยา;

น โทโส ฉินฺทโต องฺคํ, โมเจนฺตสฺส จ โลหิตํ.

๒๘๐๕. อปริสฺสาวโน มคฺคํ, สเจ คจฺฉติ ทุกฺกฏํ;

ยาจมานสฺส วา มคฺเค, ตเถวาททโตปิ ตํ.

๒๘๐๖. น ภุญฺเช น ปิเว นคฺโค, น ขาเท น จ สายเย;

น ทเท น จ คเณฺหยฺย, น คจฺเฉยฺยปิ อญฺชสํ.

๒๘๐๗. วนฺทิตพฺพํ น นคฺเคน, วนฺทาเปตพฺพเมว วา;

ปริกมฺมํ น กาตพฺพํ, น นคฺเคน จ การเย.

๒๘๐๘. ปริกมฺเม ปฏิจฺฉาที, ติสฺโส ชนฺตาฆราทิกา;

วุตฺตา, วตฺถปฏิจฺฉาที, สพฺพตฺถ ปน วฏฺฏติ.

๒๘๐๙. ยตฺถ กตฺถจิ เปฬายํ, ภุญฺชิตุํ น จ วฏฺฏติ;

เอกโต ภุญฺชโต โหติ, ทุกฺกฏํ เอกภาชเน.

๒๘๑๐. เอกปาวุรณา เอก-ตฺถรณา วา นิปชฺชเร;

เอกมญฺเจปิ วา เตสํ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.

๒๘๑๑. น นิสีเทยฺย สงฺฆาฏิ-ปลฺลตฺถิกมุปาคโต;

กิญฺจิ กีฬํ น กีเฬยฺย, ปลิตํ น จ คาหเย.

๒๘๑๒. ภมุกาย นลาเฏ วา, ทาฐิกายปิ อุคฺคตํ;

ตาทิสํ ปลิตํ จญฺญํ, คาหาเปตุมฺปิ วฏฺฏติ.

๒๘๑๓. อคิลาโน สเจ ภิกฺขุ, ฉตฺตํ ธาเรยฺย ทุกฺกฏํ;

อตฺตโน จีวราทีนํ, คุตฺตตฺถํ ปน วฏฺฏติ.

๒๘๑๔. หตฺถิโสณฺฑํ จตุกฺกณฺณํ, วสนํ มจฺฉวาฬกํ;

เวลฺลิยํ ตาลวณฺฏญฺจ, นิวาเสนฺตสฺส ทุกฺกฏํ.

๒๘๑๕. คหิปารุปนํ วาปิ, ปารุปนฺตสฺส ทุกฺกฏํ;

นิวาสเน ปารุปเน, ปริมณฺฑลตา มตา.

๒๘๑๖. โลกายตํ น วาเจยฺย, น จ ตํ ปริยาปุเณ;

น ติรจฺฉานวิชฺชา วา, วาเจตพฺพาว ภิกฺขุนา.

๒๘๑๗. น จ วฏฺฏติ ธาเรตุํ, สพฺพา จามริพีชนี;

น จาลิมฺเปยฺย ทายํ วา, น จ ลญฺเช มุขมฺปิ จ.

๒๘๑๘. น วเห อุภโตกาชํ, วฏฺฏตนฺตรกาชกํ;

สีสกฺขนฺธกโฏลมฺพ-ภาเร โทโส น วิชฺชติ.

๒๘๑๙. อฏฺฐงฺคุลาทิกํ ภิกฺขุ, ปจฺฉิมํ จตุรงฺคุลา;

ขาทโต ทนฺตกฏฺฐญฺจ, โหติ อาปตฺติ ทุกฺกฏํ.