๑. วิเวกสุตฺตวณฺณนา

๒๒๑. สํเวเชตุกามาติ อตฺถโต สํเวคํ อุปฺปาเทตุกามา. ตถาภูตา นํ กิเลสสงฺคณิกาทิโต วิเวเจตุกามา นาม โหตีติ วุตฺตํ ‘‘วิเวกํ ปฏิปชฺชาเปตุกามา’’ติ. พาหิเรสูติ โคจรชฺฌตฺตโต พหิภูเตสุ. ปุถุตฺตารมฺมเณสูติ รูปาทินานารมฺมเณสุ. จรตีติ ปวตฺตติ. ตฺวํ ชโนติ ตฺวํ อตฺตโน กิเลเสหิ ชนนโต วิสุํ ชาโต ตาทิเส เอว อญฺญสฺมึ ชเน อิมํ อโยนิโสมนสิการวเสน ปวตฺตมานํ ฉนฺทราคํ วินยสฺสุ วิโนเทหิ. สตํ ตํ สารยามเสติ นิยฺยานิกสาสเน ปพฺพชิตฺวา สตฺถุ สนฺติเก กมฺมฏฺฐานํ คเหตฺวา อรญฺญวาเสน จ สติมนฺตํ ปณฺฑิตํ ตํ มยมฺปิ ยถาอุปฺปนฺนํ วิตกฺกํ วิโนทนาย สารยาม, สตํ วา สปฺปุริสานํ กิเลสวิคมนธมฺมํ ปฏิปชฺชิตฺวา วสนฺตํ ตํ สารยาม วฏฺฏทุกฺขํ. ปาตาลนฺติ โมหปาตาลํ กิเลสรโช, ตเทว ‘‘ปาตาล’’นฺติ วุตฺตํ. มา อวหรีติ เหฏฺฐา ทุคฺคติโสตํ มา อุปเนสิ. สิตนฺติ สมฺพนฺธํ. เตนาห ‘‘สรีรลคฺค’’นฺติ. วิเวกมาปนฺโนติ กิเลสวิเวกํ สมถวิปสฺสนาภาวนมาปนฺโน. อุตฺตมวีริยนฺติ อุสฺโสฬฺหิลกฺขณปฺปตฺตํ วีริยํ, จตุพฺพิธํ สมปฺปธานวีริยํ วา สมฺปตฺตํ. ปคฺคยฺหาติ อาโรเปตฺวา. ปรมวิเวกนฺติ ปรมํ สมุจฺเฉทวิเวกํ.

วิเวกสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.