๘. กฏฺฐหารสุตฺตวณฺณนา

๒๐๔. ธมฺมนฺเตวาสิกาติ กิญฺจิปิ ธนํ อทตฺวา เกวลํ อนฺเตวาสิกา. เตนาห ‘‘เวยฺยาวจฺจํ กตฺวา สิปฺปุคฺคณฺหนกา’’ติ. คมฺภีรสภาเวติ สมนฺตโต ทูรโต คหนสจฺฉนฺนวิปุลตรรุกฺขคจฺฉลตาย จ, ตทา หิมปิณฺฑสินฺนภาเวน มยูรยาเนหิ ปติฏฺฐาตุํ อสกฺกุเณยฺยตาย จ คมฺภีรภาเว.

พหุเภรเวติ พหุภยานเก. อนิญฺชมาเนนาติ อิตฺถมฺภูตตฺเถ กรณวจนํ. อติสุนฺทรํ วตาติ เอวํ สนฺเต นาม อรญฺเญ เอวํ นิจฺจลกาโย นิสินฺโน ฌายนฺโต อติวิย สุนฺทรญฺจ ฌานํ ฌายสีติ วทติ.

อจฺเฉรรูปนฺติ อจฺฉริยภาวํ. เสฏฺฐปฺปตฺติยาติ เสฏฺฐภาวปฺปตฺติยา.

‘‘โลกาธิปติสหพฺยตํ อากงฺขมาโน’’ติ อิมินา พฺราหฺมโณ โลกาธิปติสหโยคํ ปุจฺฉติ, ‘‘กสฺมา ภว’’นฺติอาทินา ปน ตทญฺญวิเสสากงฺขํ ปุจฺฉตีติ อาห ‘‘อปเรนปิ อากาเรน ปุจฺฉตี’’ติ.

กงฺขาติ ตณฺหา อภิกฺขณวเสน ปวตฺตา. อเนกสภาเวสูติ รูปาทิวเสน อชฺฌตฺติกาทิวเสน เอวํ นานาสภาเวสุ อารมฺมเณสุ. อสฺสาทราโค โลโภ อภิชฺฌาติ นานปฺปการา. เสสกิเลสา วา ทิฏฺฐิมานโทสาทโย. นิจฺจกาลํ อวสฺสิตา สตฺตานํ อวสฺสยภาวตฺตา. ปชปฺปาปนวเสนาติ ปกาเรหิ ตณฺหายนวเสน. นิรนฺตาติ อนฺตรหิตา นิรวเสสา.

อนุปคมโนติ อนุปาทาโน. สพฺพญฺญุตญฺญาณํ ทีเปติ, ตสฺส หิ วเสน เอว นานาสภาเวสุ ภควา สมนฺตจกฺขุนา ปสฺสตีติ ‘‘สพฺเพ…เป… ทสฺสโน’’ติ วุจฺจติ. อรหตฺตํ สนฺธายาห, ตญฺหิ นิปฺปริยายโต ‘‘อนุตฺตร’’นฺติ วุจฺจติ.

กฏฺฐหารสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.