๔. ตุวฏฺฏวคฺโค

๑. ปฐมสิกฺขาปท-อตฺถโยชนา

๙๓๓. ตุวฏฺฏวคฺคสฺส ปฐเม ‘‘ตุวฏฺฏ นิปชฺชาย’’นฺติ ธาตุปาเฐสุ (สทฺทนีติธาตุมาลายํ ๑๘ ฏการนฺตธาตุ) วุตฺตตฺตา ‘‘ตุวฏฺเฏยฺยุนฺติ นิปชฺเชยฺยุ’’นฺติ วุตฺตนฺติ. ปฐมํ.

๒. ทุติยสิกฺขาปทํ

๙๓๗. ทุติเย เอกตฺถรณปาวุรณนฺติเอตฺถ อุตฺตรปทานํ ทฺวนฺทภาวํ, ปุพฺพปเทน จ พาหิรตฺถสมาสภาวํ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ ‘‘เอก’’นฺติอาทิ. ตตฺถ เจว, จสทฺเทหิ ทฺวนฺทภาวํ ทีเปติ, ‘‘เอตาส’’นฺติอิมินา พาหิรตฺถสมาสภาวํ. เอตนฺติ ‘‘เอกตฺถรณปาวุรณา’’ติ เอตํ นามนฺติ. ทุติยํ.

๓. ตติยสิกฺขาปทํ

๙๔๑. ตติเย อุฬารกุลาติ ชาติเสฏฺฐกุลา, อิสฺสริยโภคาทีหิ วา วิปุลกุลา. คุเณหีติ สีลาทิคุเณหิ. ‘‘อุฬาราติ สมฺภาวิตา’’ติ อิมินา อิติโลปตุลฺยาธิกรณสมาสํ ทสฺเสติ.

‘‘อภิภูตา’’ติ อิมินา ‘‘อปกตา’’ติ เอตฺถ กรธาตุ สพฺพธาตฺวตฺถวาจีปิ อิธ อปปุพฺพตฺตา วิเสสโต อภิภวนตฺเถ วตฺตตีติ ทสฺเสติ. เอตาสนฺติ ภิกฺขุนีนํ. ‘‘สญฺญาปยมานา’’ติ อิมินา สญฺญาปนํ สญฺญตฺตีติ วจนตฺถํ ทสฺเสติ. เหตูทาหรณาทีหีติ เอตฺถ อาทิสทฺเทน อุปมาทโย สงฺคณฺหาติ. ‘‘วิวิเธหิ นเยหิ ญาปนา’’ติ อิมินา วิวิเธหิ ญาปนํ วิญฺญตฺตีติ วจนตฺถํ ทสฺเสติ.

๙๔๓. จงฺกมเน ปทวารคณนาย อาปตฺติยา น กาเรตพฺโพติ อาห ‘‘นิวตฺตนคณนายา’’ติ. ปทาทิคณนายาติ ปทอนุปทาทิคณนายาติ. ตติยํ.

๔. จตุตฺถสิกฺขาปทํ

๙๔๙. จตุตฺเถ อนุตฺตานฏฺฐานํ นตฺถีติ. จตุตฺถํ.

๕. ปญฺจมสิกฺขาปทํ

๙๕๒. ปญฺจเม อาณตฺตา ภิกฺขุนีติ โยชนา. อิทญฺจ ปจฺจาสนฺนวเสน วุตฺตํ ยํกิญฺจิปิ อาณาเปตุํ สกฺกุเณยฺยตฺตาติ. ปญฺจมํ.

๖-๙. ฉฏฺฐาทิสิกฺขาปทํ

๙๕๕. ฉฏฺฐ-สตฺตม-อฏฺฐม-นวเมสุ อนุตฺตานวจนํ นตฺถีติ. ฉฏฺฐ สตฺตม อฏฺฐม นวมานิ.

๑๐. ทสมสิกฺขาปทํ

๙๗๓. ทสเม อหุนฺทริกาติ ตสฺมึ กาเล, เทเส วา สมฺพาธสฺส นามเมตนฺติ อาห ‘‘อหุนฺทริกาติ สมฺพาธา’’ติ.

๙๗๕. ยถา ‘‘อุตฺตริฉปฺปญฺจวาจาหี’’ติ (ปาจิ. ๖๒-๖๕) เอตฺถ ปญฺจสทฺโท น โกจิ อตฺโถ, วาจาสิลิฏฺฐตฺถํ โลกโวหารวเสน วุตฺโต, น เอวมิธ, อิธ ปน อตฺโถ อตฺถิ, ปญฺจ โยชนานิ คจฺฉนฺติยาปิ อนาปตฺติเยวาติ อาห ‘‘ปวาเรตฺวา…เป… อนาปตฺตี’’ติ. ปจฺจาคจฺฉตีติ ปฏินิวตฺเตตฺวา อาคจฺฉตีติ. ทสมํ.

ตุวฏฺฏวคฺโค จตุตฺโถ.