๗. สํวิธานสิกฺขาปทํ

๑๘๑. สตฺตเม ‘‘ตาสํ ภิกฺขุนีนํ ปจฺฉา คจฺฉนฺตีน’’นฺติ ปทานิ ‘‘ปตฺตจีวร’’นฺติ ปาฐเสเสน โยเชตพฺพานีติ อาห ‘‘ปจฺฉา คจฺฉนฺตีนํ ปตฺตจีวร’’นฺติ. ตา ภิกฺขุนิโย ปจฺฉา คจฺฉนฺติโยติ วิภตฺติวิปลฺลาสํ กตฺวา ‘‘ทูเสสุ’’นฺติปเทน โยเชตพฺพานีติ อาห ‘‘ตา ภิกฺขุนิโย โจรา ทูสยึสู’’ติ. อถ วา วิภตฺติวิปลฺลาสมกตฺวา ‘‘อจฺฉินฺทึสู’’ติ ปเท ‘‘ปตฺตจีวร’’นฺติปทํ อชฺฌาหริตฺวา ‘‘ทูเสสุ’’นฺติปเท ‘‘สีล’’นฺติ ปาฐํ อชฺฌาหริตฺวา โยเชตพฺพนฺติ ทฏฺฐพฺพํ.

๑๘๒-๓. สํปุพฺโพ, วิปุพฺโพ จ ธาธาตุ ตฺวาปจฺจโย โหตีติ อาห ‘‘สํวิทหิตฺวา’’ติ. กุกฺกุโฏติ ตมฺพจูโฬ. โส หิ กุกติ อาหารตฺถํ ปาณกาทโย อาททาตีติ กุกฺกุโฏ. อยนฺติ คาโม. อธิกรเณ โณติ อาห ‘‘สมฺปทนฺติ เอตฺถา’’ติ. เอตฺถาติ จ เอตสฺมึ คาเม. อุตฺตรปทสฺส อธิกรณตฺถตฺตา ปุพฺพปเทน ฉฏฺฐีสมาโสติ อาห ‘‘กุกฺกุฏาน’’นฺติอาทิ. เอวํ ณสทฺทสฺส อธิกรณตฺถํ, ปุพฺพปเทน ฉฏฺฐีสมาสญฺจ ทสฺเสตฺวา อิทานิ ณสทฺทสฺส ภาวตฺถํ, ปุพฺพปเทน พาหิรตฺถสมาสญฺจ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ ‘‘อถ วา’’ติ. ตตฺถาติ ปจฺฉิมปาเฐ. อุปฺปติตฺวาติ อุฑฺฑิตฺวา อุทฺธํ อากาสํ ลงฺคิตฺวาติ อตฺโถ. เอตฺถาติ ปจฺฉิมปาเฐ. ทฺวิธาติ ปทคมนปกฺขคมนวเสน ทฺวิปกาเรน. ‘‘อุปจาโร น ลพฺภตี’’ติอิมินา คามนฺตโร น โหติ, เอกคาโมเยว ปน โหติ, ตสฺมา อาปตฺติปิ เอกาเยว โหตีติ ทสฺเสติ. ปจฺจูเสติ ปภาเต. โส หิ ปฏิวิรุทฺธํ ติมิรํ อุเสติ นาเสตีติ ปจฺจูโสติ วุจฺจติ. วสฺสนฺตสฺสาติ รวนฺตสฺส. ‘‘วจนโต’’ติปทํ ‘‘อาปตฺติเยวา’’ติปเท ญาปกเหตุ. รตนมตฺตนฺตโรติ กุกฺกุปมาเณน พฺยวธาโน.

ตตฺราติ ‘‘คามนฺตเร คามนฺตเร’’ติ วจเน. หีติ วิตฺถาโร. อุโภปีติ ภิกฺขุภิกฺขุนิโยปิ สํวิทหนฺตีติ สมฺพนฺโธ. น วทนฺตีติ อฏฺฐกถาจริยา น กถยนฺติ. จตุนฺนํ มคฺคานํ สมาคมฏฺฐานํ จตุกฺกํ, ทฺวินฺนํ, ติณฺณํ, จตุกฺกโต อติเรกานํ วา มคฺคานํ สมฺพทฺธฏฺฐานํ สิงฺฆาฏกํ. ตตฺราปีติ อุปจาโรกฺกมเนปิ. คามโตติ อตฺตโน คามโต. ยาว น โอกฺกมนฺติ, ตาวาติ โยชนา. สนฺธายาติ อารพฺภ. อถาติ ตสฺมึ นิกฺขมนกาเล. เทฺวปีติ ภิกฺขุภิกฺขุนิโยปิ คจฺฉนฺตีติ สมฺพนฺโธ. ตนฺติ วจนํ.

หีติ วิเสโส. ‘‘คามนฺตเร คามนฺตเร’’ติ ปุริมสฺมึ นเย อติกฺกเม อนาปตฺติ, โอกฺกมเน อาปตฺตีติ อยํ วิเสโส.

๑๘๔. คตปุพฺพตฺถาติ คตปุพฺพา อตฺถ ภวถาติ อตฺโถ. เอหิ คจฺฉามาติ วา อาคจฺเฉยฺยาสีติ วา วทตีติ โยชนา. เจติยวนฺทนตฺถนฺติ ถูปสฺส วนฺทิตุํ.

๑๘๕. วิสงฺเกเตนาติ เอตฺถ กาลวิสงฺเกโต, ทฺวารวิสงฺเกโต, มคฺควิสงฺเกโตติ ติวิโธ. ตตฺถ กาลวิสงฺเกเตเนว อนาปตฺตึ สนฺธาย ‘‘วิสงฺเกเตน คจฺฉนฺติ, อนาปตฺตี’’ติ อาห. ทฺวารวิสงฺเกเตน วา มคฺควิสงฺเกเตน วา อาปตฺติโมกฺโข นตฺถิ. ตมตฺถํ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘ปุเรภตฺต’’นฺติอาทิ. จกฺกสมารุฬฺหาติ อิริยาปถจกฺกํ วา สกฏจกฺกํ วา สมฺมา อารุฬฺหา. ชนปทาติ ชนโกฏฺฐาสา. ปริยายนฺตีติ ปริ ปุนปฺปุนํ ยนฺติ จ อายนฺติ จาติ. สตฺตมํ.