๘. เวหาสกุฏิสิกฺขาปทํ

๑๒๙. อฏฺฐเม อจฺฉนฺนตลตฺตา อุปริ เวหาโส เอติสฺสาติ อุปริเวหาสา, สา จ สา กุฏิ เจติ อุปริเวหาสกุฏีติ ทสฺเสนฺโต อาห ‘‘อุปริอจฺฉนฺนตลายา’’ติ. ตสฺสา กุฏิยา สรูปํ ทสฺเสตุํ วุตฺตํ ‘‘ทฺวิภูมิกกุฏิยา วา’’ติอาทิ. ‘‘มญฺจ’’นฺติ ปทํ ‘‘อภี’’ติอุปสคฺเคน สมฺพนฺธิตพฺพนฺติ อาห ‘‘อภิภวิตฺวา’’ติ. ‘‘นิสีทตี’’ติ กิริยาปเทน วา โยเชตพฺโพติ อาห ‘‘ภุมฺมตฺเถ วา’’ติอาทิ. เอตนฺติ ‘‘มญฺจ’’นฺติปเท เอตํ วจนํ อุปโยควจนํ. อถ วา เอตนฺติ ‘‘มญฺจ’’นฺติปทํ อุปโยควจนวนฺตํ. เอตฺถ จ ปจฺฉิมสมฺพนฺเธ อภีตฺยูปสคฺโค ปทาลงฺการมตฺโต ปทวิภูสนมตฺโตติ อาห ‘‘อภีติ อิทํ ปนา’’ติอาทิ. ปทโสภณตฺถนฺติ ปทสฺส อลงฺการตฺถํ วิภูสนตฺถํ ปทสฺส ผุลฺลิตตฺถนฺติ อธิปฺปาโย. นิปติตฺวาติ เอตฺถ นีตฺยูปสคฺโค ธาตฺวตฺถานุวตฺตโกติ อาห ‘‘ปติตฺวา’’ติ. อถ วา นิกฺขนฺตตฺถวาจโกติ อาห ‘‘นิกฺขมิตฺวา วา’’ติ. อิมินา นีตฺยูปสคฺคสฺส ธาตฺวตฺถวิเสสกตํ ทีเปติ, นิกฺขนฺโต หุตฺวา ปติตฺวาติ อตฺโถ. หีติ ยสฺมา. อาณีติ อคฺคขีลา.

๑๓๑. ยา กุฏิ สีสํ น ฆฏฺเฏติ, สา อสีสฆฏฺฏา นามาติ โยชนา. ‘‘ปมาณมชฺฌิมสฺสา’’ติอิมินา ถามมชฺฌิมํ นิวตฺเตติ. สพฺพเหฏฺฐิมาหีติ สพฺเพสํ ทพฺพสมฺภารานํ เหฏฺฐา ฐิตาหิ. ตุลาหีติ เคหถมฺภานมุปริ วิตฺถารวเสน ฐิเตหิ กฏฺฐวิเสเสหิ. อิมินา อฏฺฐกถาวจเนน จ ตุลาย สรูปํ ปากฏํ. เกจิ ปน ตุลาย สรูปํ อญฺญถา วทนฺติ. เอเตนาติ ‘‘มชฺฌิมสฺส ปุริสสฺส อสีสฆฏฺฏา’’ติวจเนน ทสฺสิตา โหตีติ สมฺพนฺโธ. หีติ สจฺจํ. ยา กาจิ กุฏิ วุจฺจตีติ โยชนา. อุปรีติ ทฺวิภูมิกกุฏิยํ ภูมิโต อุปริ ภูมิยํ. อจฺฉนฺนตลาติ อนุลฺโลจตลา, อวิตานตลาติ อตฺโถ. อิธ ปนาติ อิมสฺมึ ปน สิกฺขาปเท.

๑๓๓. หีติ สจฺจํ, ยสฺมา วา. ยายนฺติ ยา อยํ กุฏิ. ตตฺถาติ ตสฺสํ สีสฆฏฺฏกุฏิยํ. อโนณเตน ภิกฺขุนาติ โยชนา. ยสฺสาติ กุฏิยา. อปริโภคนฺติ น ปริภุญฺชิตพฺพํ, น ปริภุญฺชนารหนฺติ อตฺโถ. ปตาณีติ ปตนสฺส นิวารณา อาณิ อคฺคขีลา. สา หิ อาพนฺธํ นยติ ปวตฺเตตีติ อาณีติ วุจฺจติ. ยตฺถาติ ยสฺมึ มญฺจปีเฐ. น นิปฺปตนฺตีติ นิกฺขนฺโต หุตฺวา น ปตนฺติ. อาหจฺจปาทเกติ องฺเค อาหนิตฺวา วิชฺฌิตฺวา ตตฺถ ปเวสิตปาทเก. นาคทนฺตกาทีสูติ นาคสฺส ทนฺโต วิยาติ นาคทนฺตโก, สทิสตฺเถ โก, โส อาทิ เยสํ เตติ นาคทนฺตกาทโย, เตสุ. อาทิสทฺเทน ภิตฺติขีลาทโย สงฺคณฺหาตีติ. อฏฺฐมํ.