๙. รตนวคฺโค

๑. อนฺเตปุรสิกฺขาปทวณฺณนา

อสยนิฆเรติ ปริกฺขิตฺตสฺส พหิภูเตสุ รุกฺขมูลาทีสุ. ‘‘สเจ ขตฺติโยว โหติ, นาภิสิตฺโต, อภิสิตฺโตว โหติ, น ขตฺติโย, รกฺขตี’’ติ อาจริโย ‘‘ขตฺติยตา, อภิสิตฺตตา’’ติ อาปตฺติยา องฺคภาเวน วุตฺตตฺตา. สมุฏฺฐานาทีนิ ปฐมกถินสทิสานิ, อิทํ ปน กิริยากิริย’’นฺติ ปาโฐ.

อนฺเตปุรสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๒. รตนสิกฺขาปทวณฺณนา

สพฺโพปิ กถามคฺโค ภณฺฑาคาริกสีเสน นิกฺขิปนํ, โคปนญฺจ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปวตฺโต.

รตนสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๓. วิกาลคามปฺปเวสนสิกฺขาปทวณฺณนา

‘‘สนฺตํ ภิกฺขุ’’นฺติ จ ‘‘อนาปุจฺฉา’’ติ จ ‘‘ตถารูปา อจฺจายิกาติ จ อิมาติ เอตฺถ ติสฺโส’’ติ ปาโฐ. ‘‘สมุฏฺฐานาทีนิ กถินสทิสานิ, อิทํ ปน กิริยากิริย’’นฺติ ปาโฐ.

วิกาลคามปฺปเวสนสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๔. สูจิฆรสิกฺขาปทวณฺณนา

ตํ อสฺสาติ ตํ เภทนกํ อสฺส ปาจิตฺติยสฺส อตฺถิ ปฐมํ เภทนํ กตฺวา ปจฺฉา เทเสตพฺพตฺตา. เอส นโย อิตเรสุปิ. วาสิชเฏติ วาสิทณฺฑเก.

สูจิฆรสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๕. มญฺจปีฐสิกฺขาปทวณฺณนา

อฏฺฐงฺคุลปาทกนฺติ ภาวนปุํสกํ. ตุลาสงฺฆาเต ฐปนเมว อฏฺฏกรณํ.

มญฺจปีฐสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๖. ตูโลนทฺธสิกฺขาปทวณฺณนา

กิญฺจาปิ ปฏิลาเภเยว ปาจิตฺติยํ วิย ทิสฺสติ, ปริโภเค เอว ปน อาปตฺติ ทฏฺฐพฺพา. ‘‘อญฺเญน กตํ ปฏิลภิตฺวา ปริภุญฺชติ, อาปตฺติ ทุกฺกฏสฺสา’’ติ (ปาจิ. ๕๒๙) วจนํ เอตฺถ สาธกํ.

ตูโลนทฺธสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

๗. นิสีทนสิกฺขาปทวณฺณนา

กิญฺจาปิ นิสีทนสฺส ชาติ น ทิสฺสติ เอตฺถ, ตถาปิ จีวรกฺขนฺธเก อนุญฺญาตตฺตา, ‘‘นว จีวรานิ อธิฏฺฐาตพฺพานี’’ติ เอตฺถ จ ปริยาปนฺนตฺตา จีวรชาติ เอวสฺส ชาตีติ เวทิตพฺพํ. ‘‘ลาเภ สทสํ, อลาเภ อทสมฺปิ วฏฺฏตี’’ติ เอเก, ตํ น ยุตฺตํ ‘‘นิสีทนํ นาม สทสํ วุจฺจตี’’ติ (ปาจิ. ๕๓๑-๕๓๒) ตสฺส สณฺฐานนิยมนโต.

นิสีทนสิกฺขาปทวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

รตนวคฺโค นวโม.

สุทฺธปาจิตฺติยวณฺณนา นิฏฺฐิตา.