๓. ติกนิทฺเทสวณฺณนา

๙๐๙. อวิชฺชาภวตณฺหาหิ วิย อิสฺสามจฺฉริยโทมนสฺสาทิสหายภูเตน โทเสนปิ ภวาภิสงฺขรณํ โหตีติ ‘‘อกุสลมูลาเนว วฏฺฏมูลานี’’ติ. เตนาห ‘‘ตีหิ…เป… กถิโต’’ติ.

๙๑๙. รูปารูปาวจรวิปากานํ สนฺตปณีตภาเวน อุฬารตมตฺตา ตตฺถ สาติสโย ภวราโค วุตฺโต.

๙๒๐. มาเนน ฐปนาติ มาเนน เสยฺยาทิวเสน อตฺตโน ฐปนา. ฐปนาติ จ ทหนา, ปคฺคณฺหนา วา.

๙๒๑. ตํสมฺปยุตฺตาติ โทสสมฺปยุตฺตา.

๙๒๒. เตสํ วณฺณเภทนฺติ เตสํ ชีวานํ วณฺณวิเสสํ, เตสํ วา ตถา กเถนฺตานํ สุตฺวา. พฺยาปีติ สกลโลกพฺยาปี, สกลสรีรพฺยาปี วา. ปริมณฺฑโลติ ปรมาณุปฺปมาโณ หุตฺวา ปริมณฺฑโล. อาทิ-สทฺเทน องฺคุฏฺฐปฺปมาโณ วยปฺปมาโณติอาทิกํ สงฺคณฺหาติ.

๙๒๓. อุตุวิปริณามโช สีตาทิอุตุวิปริวตฺตชาโต. โอปกฺกมิโก อตฺตโน, ปรสฺส วา ตาทิสอุปกฺกมนิพฺพตฺโต. วิสมปริหารโช จิราสนจิรฏฺฐานาทินา กายสฺส วิสมปริหรณโต ชาโต. สนฺนิปาตโช สญฺจยโต ปฏฺฐาย ปจฺเจกํ วิสมาการโต โทสตฺตยสโมธานโต ชาโต. กมฺมสมุฏฺฐาโน อุตุวิปริณามาทีหิ วินา กมฺมโต สมุฏฺฐิโต. ปิตฺตเสมฺหวาตสมุฏฺฐานา ปน ปิตฺตาทีนํ อธิกภาเวเนว วุตฺตา. สพฺพสฺสาปิ หิ โรคสฺส โทสตฺตยํ อาสนฺนการณํ โทสปฺปโกเปน วินา อภาวโต. กมฺมํ ปธานการณํ กโตกาเส เอว ตสฺมึ อุปฺปชฺชนโต, อิตรํ ปน ตสฺส สหการิการณํ ทฏฺฐพฺพํ. ตยิทํ ปุพฺเพกตเหตุวาทิโน ปฏิกฺขิปนฺติ. อุปปชฺชเวทนียผลมฺปิ ปุพฺเพกตเหตุกปกฺขิกเมว อตีตทฺธิกตฺตา กมฺมสฺสาติ อรุจิสูจนตฺถํ กิร-สทฺทคฺคหณํ กโรติ ‘‘อุปปชฺชเวทนียญฺจ กิร ปฏิกฺขิปนฺตี’’ติ.

๙๒๔. ทาหการณตายาติ ราคาทิทสวิธคฺคิทาหสฺส, นรกคฺคิทาหสฺส จ การณตาย.

๙๒๖. ปุถุนิมิตฺตสภาเวสูติ ปุถุ นานากิเลสาทีนํ การณสภาเวสุ.

๙๓๑. อทฺทนํ อทฺทา มทฺทโว, อเนกตฺถตฺตา ธาตูนํ ตปฺปฏิกฺเขเปน อนทฺทาติ อาห ‘‘อมุทุตา วา อนทฺทา’’ติ.

๙๓๖. อโยนิโสมนสิการเหตุกตฺตา อาวชฺชนาย อกุสลานุกูลกิจฺจตา ทฏฺฐพฺพา.

ติกนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.