๑๐. ทสกนิทฺเทสวณฺณนา

๙๗๐. สงฺกปฺปนนฺติ ‘‘กุสลตา’’ติ วุตฺตปทสฺส อตฺถวจนํ. ตสฺสา อุปายจินฺตาย. มิจฺฉาภาโว สาวชฺชภาโว. ตทากาโร โมโหติ ยถาวุตฺตากาเรน ปวตฺเต จิตฺตุปฺปาเท โมโห. ตสฺสาปิ ยถาวุตฺตปจฺจเวกฺขณายปิ ยถากตปาเปปิ. อธิมานสมฺปยุตฺตํ สญฺชานนํ ปกติปุริสนฺตรทสฺสนาทิวเสน ปวตฺตํ ทิฏฺฐิสมฺปยุตฺตจิตฺตํ ผลํ วิย วิมุตฺตนฺติ คหิตํ ทฏฺฐพฺพํ.

ทสกนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ตณฺหาวิจริตนิทฺเทสวณฺณนา

๙๗๓. วิเสสํ อกตฺวาติ อนุปนิธานํ, สมโต จ อสมโต จ อุปนิธานนฺติ อิมํ วิภาคํ อกตฺวา, โย ‘‘อิตฺถํ, เอวํ, อญฺญถา’’ติ ปเทหิ ปกาสิโต.

วิเสสสฺสาติ ‘‘อิตฺถํ, เอวํ, อญฺญถา’’ติ ยถาวุตฺตสฺเสว วิเสสสฺส. ทิฏฺฐิยาติ ทิฏฺฐิยา คหิตาย ตทวินาภาวินี ตณฺหา ทสฺสิตา. สีสสีสมูลเกหีติ จตูหิ สีเสหิ, ทฺวาทสหิ จ สีสมูลเกหิ. สยเมว จ ตณฺหา ทสฺสิตาติ โยชนา. ยทิ ทิฏฺฐิมานคาโหปิ อิธาธิปฺเปโต, ยโต ‘‘ตณฺหามานทิฏฺฐิวเสน สมูหคาหโต’’ติ (วิภ. อฏฺฐ. ๙๗๓) อฏฺฐกถายํ วุตฺตํ, กถํ ‘‘ตณฺหาวิจริตานี’’ติ วจนนฺติ อาห ‘‘ทิฏฺฐิมาเนสู’’ติอาทิ. ตํมูลกตฺตาติ ตณฺหามูลกตฺตา.

๙๗๔. น อวกฺกรียตีติ อนวการี, ตํ อนวการึ กตฺวา, ตํ ปทนฺตเรน วิภาเวนฺโต ‘‘อนวกฺกริ, ตํ กตฺวา’’ติ อาห. วิกฺเขปนํ อวยวโต วิภาโค. อตฺตโต อวินิพฺภุชิตฺวาติ ยฺวายํ ทิฏฺฐิคติกปริกปฺปิโต อตฺตา, ตโต อวิสุํ กตฺวา.

๙๗๖. พหิกตานิ รูปาทีนิ อุปคนฺตฺวา ปวตฺตา ตณฺหา อุปาทายาติ วุตฺตาติ โยชนา.

เอกจฺจสฺส ปุคฺคลสฺส เอกสฺมึ อตฺตภาเว กสฺสจิ ตณฺหาวิจริตสฺส อสมฺภโว, กสฺสจิเทว สมฺภโวติ อาห ‘‘กสฺสจิ สมฺภวทสฺสนตฺถํ วุตฺต’’นฺติ.

ตณฺหาวิจริตนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

ขุทฺทกวตฺถุวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.