๕. ปญฺจกนิทฺเทสวณฺณนา

๘๐๔. ตเมว ปญฺญํ ‘‘ทฺวีสุ ฌาเนสุ ปญฺญา ปีติผรเณนา’’ติอาทินา วิภชติ. อภิสนฺทนปริสนฺทนปริปูรณานิปิ ปริปฺผรณํ วิย ผรณาปีติยา, ตํสหคตสุขสฺส จ กิจฺจวิเสสภูตานิ อธิปฺเปตานีติ อาห ‘‘อภิสนฺเทตีติ…เป… เวทิตพฺพ’’นฺติ. อาทินา นเยนาติ ‘‘อภิสนฺเทตี’’ติอาทินา (ที. นิ. ๑.๒๒๖; ม. นิ. ๑.๔๒๗) สุตฺเต อาคตนเยน. ผรณญฺเจตฺถ ปีติสุขสมุฏฺฐิตปณีตรูเปหิ กายสฺส อภิพฺยาปนํ ทฏฺฐพฺพํ. อารมฺมเณติ ปีติผรณตาสุขผรณตาสีเสน วุตฺตานํ ติกทุกฌานานํ อารมฺมเณ. ตาติ ปีติผรณตาสุขผรณตา.

สมาธิมุเขนาติ สมาธึ มุขํ ปมุขํ กตฺวา, สมาธิสีเสนาติ อตฺโถ, สมาธิปมุเขน วา อุทฺเทสนิทฺเทเสน. อญฺเญ กิเลสา ทิฏฺฐิมานาทโย. อปฺปโยเคนาติ ฌานวิโมกฺขาทีนํ วิย อุปฺปาทนียปริกมฺมปโยเคน วินา. อาวชฺชนาสทิโส หิ ผลสมาปตฺติอตฺโถ สมฺมสนจาโร. ฐปิตตฺตาติ ปวตฺติตตฺตา. สติพหุลตายาติ สติยา อภิณฺหุปฺปตฺติยา. ปริจฺฉินฺทนสติยา กาลสฺส สโตติ ทสฺเสตีติ โยชนา.

ปญฺจกนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.