(๙.) นวกนิทฺเทสวณฺณนา

๙๖๐. ทสมสฺส อวุตฺตตฺตา ‘‘สตฺเตสุ อุปฺปตฺติวเสเนว กถิตานี’’ติ วุตฺตํ.

๙๖๓. สุขวินิจฺฉยนฺติ เสวิตพฺพาเสวิตพฺพสุขสนฺนิฏฺฐานนฺติ อตฺโถ. อชฺฌตฺตํ สุขนฺติ เสวิตพฺพํ เนกฺขมฺมสุขํ. วินิจฺฉยาติ เทฺว วินิจฺฉยาติ อิทํ –

‘‘สาตํ อสาตนฺติ ยมาหุ โลเก,

ตมูปนิสฺสาย ปโหติ ฉนฺโท;

รูเปสุ ทิสฺวา วิภวํ ภวญฺจ,

วินิจฺฉยํ กุพฺพติ ชนฺตุ โลเก’’ติ. (สุ. นิ. ๘๗๓; มหานิ. ๑๐๒) –

เอตสฺส นิทฺเทเส วุตฺตํ.

อิธ วินิจฺฉโยติ วุตฺโตติ อิมิสฺสา วิภงฺคปาฬิยา โย ฉนฺทราคสฺส ปจฺจยสภาเวน วินิจฺฉย-สทฺเทน วุตฺโต, สกฺกปเญฺหปิ (ที. นิ. ๒.๓๕๗) ฉนฺทสฺส นิทานภาเวน วิตกฺก-สทฺเทน โส เอว อาคโตติ เอวํ วิตกฺกสฺส วินิจฺฉยภาวํ ตสฺเสว อิธ คหิตตญฺจ ทสฺเสติ. พลวสนฺนิฏฺฐานนฺติ พลวติยา ตณฺหาย อารมฺมณสฺส นิฏฺฐเปตฺวา คหณํ.

๙๖๔. สติปิ อญฺเญสญฺจ สงฺขตภาเว อหนฺติ อสฺมีติ จ สาติสยา มานสฺส สงฺขตตาติ กตฺวา ‘‘สงฺขต’’นฺติ มาโน วุตฺโต. เสยฺยาทิวเสน ‘‘อหมสฺมี’’ติ อตฺตโน สงฺขรณํ วา สงฺขตํ. เอตฺถ ‘‘ภวิสฺสนฺตี’’ติอาทิกา ปวตฺติ ตณฺหาทิฏฺฐีนํ วิเสสวตีติ ตาสมฺปิ อิญฺชิตาทิภาโว วุตฺโต.

นวกนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.