(๘.) อฏฺฐกนิทฺเทสวณฺณนา

๙๕๒. ‘‘กมฺมํ โข เม กตฺตพฺพํ ภวิสฺสตี’’ติอาทินา โอสีทนากาเรน ปวตฺตจิตฺตุปฺปาทา โกสชฺชการณานิ, โกสชฺชเมว วา โกสชฺชนฺตรการณตาย โกสชฺชการณานีติ ทฏฺฐพฺพานิ. มาสาจิตํ มญฺเญติ เอตฺถ อาจิต-สทฺโท ตินฺต-สทฺทสฺส, มญฺเญ-สทฺโท จ วิย-สทฺทสฺส อตฺถํ วทตีติ อธิปฺปาเยน ‘‘ตินฺตมาโส วิยา’’ติ อยมตฺโถ วิภาวิโต, มาสจโย วิยาติ วา อตฺโถ.

๙๕๗. ผรตีติ ผุสติ, ฆฏฺเฏตีติ อตฺโถ. อญฺเญน การเณนาติ ‘‘อชฺช ตยา วิกาเล ภุตฺตํ, เตน ตฺวํ อาปตฺตึ อาปนฺโนสี’’ติ วุตฺโต ‘‘หิยฺโย มยา กาเล ภุตฺตํ, เตนาหํ อนาปนฺโน’’ติอาทินา อญฺเญน อยุตฺเตน การเณน อญฺญํ ยุตฺตํ การณํ ปฏิจฺฉาเทตีติ อตฺโถ. ปุจฺฉิตตฺถโต พหิทฺธา ยถา ตํ น อลฺลียติ, ตถา กถาย อปนยนํ วิกฺขิปนํ พหิทฺธา อปนามนา.

๙๕๘. อสญฺญีวาทาติ ปุคฺคเลหิ ทิฏฺฐิโย ทสฺเสติ. เยหิ วา อภินิเวเสหิ อสญฺญี อตฺตานํ วทนฺติ, เต อสญฺญีวาทา. อรูปสมาปตฺตินิมิตฺตนฺติ อากาสาทึ.

อฏฺฐกนิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.