๔-๖. ติกณฺฑกีสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๔๔-๖. จตุตฺเถ ปฏิกูเลติ อมนุญฺเญ อนิฏฺเฐ. อปฺปฏิกูลสญฺญีติ อิฏฺฐากาเรเนว ปวตฺตจิตฺโต. อิฏฺฐสฺมึ วตฺถุสฺมึ อสุภาย วา ผรติ, อนิจฺจโต วา อุปสํหรติ อุปเนติ ปวตฺเตติ. อนิฏฺฐสฺมึ วตฺถุสฺมินฺติ อนิฏฺเฐ สตฺตสญฺญิเต อารมฺมเณ. เมตฺตาย วา ผรตีติ เมตฺตํ หิเตสิตํ อุปสํหรนฺโต สพฺพตฺถกเมว วา ตตฺถ ผรติ. ธาตุโต วา อุปสํหรตีติ ธมฺมสภาวจินฺตเนน ธาตุโต ปจฺจเวกฺขณาย ธาตุมนสิการํ วา ตตฺถ ปวตฺเตติ. ตทุภยํ อภินิวชฺเชตฺวาติ สภาวโต อานุภาวโต จ อุปติฏฺฐนฺตํ อารมฺมเณ ปฏิกูลภาวํ อปฺปฏิกูลภาวญฺจาติ ตํ อุภยํ ปหาย อคฺคเหตฺวา, สพฺพสฺมึ ปน ตสฺมึ มชฺฌตฺโต หุตฺวาติ วุตฺตํ โหติ. มชฺฌตฺโต หุตฺวา วิหริตุกาโม ปน กึ กโรตีติ? อิฏฺฐานิฏฺเฐสุ อาปาถํ คเตสุ เนว โสมนสฺสิโต โหติ, น โทมนสฺสิโต โหติ. อุเปกฺขโก วิหเรยฺยาติ อิฏฺเฐ อรชฺชนฺโต อนิฏฺเฐ อทุสฺสนฺโต ยถา อญฺเญ อสมเปกฺขเนน โมหํ อุปฺปาเทนฺติ, เอวํ อนุปฺปาเทนฺโต ฉสุ อารมฺมเณสุ ฉฬงฺคุเปกฺขาย อุเปกฺขโก วิหเรยฺย. เตเนวาห ‘‘ฉฬงฺคุเปกฺขาวเสน ปญฺจโม’’ติ. อิฏฺฐานิฏฺฐฉฬารมฺมณาปาเถ ปริสุทฺธปกติภาวาวิชหนลกฺขณาย ฉสุ ทฺวาเรสุ ปวตฺตนโต ‘‘ฉฬงฺคุเปกฺขา’’ติ ลทฺธนามาย ตตฺรมชฺฌตฺตุเปกฺขาย วเสน ปญฺจโม วาโร วุตฺโตติ อตฺโถ. ปญฺจมํ ฉฏฺฐญฺจ อุตฺตานเมว.

ติกณฺฑกีสุตฺตาทิวณฺณนา นิฏฺฐิตา.