๗. วสฺสการสุตฺตวณฺณนา

๑๘๗. สตฺตเม วสฺสกาโร พฺราหฺมโณ มคธมหามตฺโตติ เอตฺถ วสฺสกาโรติ ตสฺส พฺราหฺมณสฺส นามํ. มหติยา อิสฺสริยมตฺตาย สมนฺนาคโต มหามตฺโต. อิสฺสริยมตฺตายาติ จ อิสฺสริยปฺปมาเณนาติ อตฺโถ, อิสฺสริเยน เจว วิตฺตูปกรเณน จาติ เอวํ วา เอตฺถ อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพ, อุปโภคูปกรณานิปิ หิ โลเก ‘‘มตฺตา’’ติ วุจฺจนฺติ. มคธรญฺโญ, มคธรฏฺเฐ วา มหามตฺโตติ มคธมหามตฺโต. ตุทิสญฺญิโต คาโม นิวาโส เอตสฺสาติ โตเทยฺโย. เตเนวาห ‘‘ตุทิคามวาสิกสฺสา’’ติ. ตุทิคามวาสิตา จสฺส ตตฺถ อธิปติภาเวนาติ ทฏฺฐพฺพา. โส หิ ตํ คามํ โสณทณฺโฑ วิย, จมฺปํ กูฏทนฺโต วิย, ขาณุมตํ อธิปติภาเวน อชฺฌาวสติ. มหทฺธโน โหติ ปญฺจจตฺตาลีสโกฏิวิภโว. ปริสตีติ ปริสายํ, ชนสมูเหติ อตฺโถ. เตนาห ‘‘สนฺนิปติตาย ปริสายา’’ติ. อภิปฺปสนฺโนติ เอตฺถ อภิกฺกมนตฺโถ อภิ-สทฺโทติ อาห ‘‘อติกฺกมฺม ปสนฺโน’’ติ, ปสาทนียํ ฐานํ อติกฺกมิตฺวา อปฺปสาทนียฏฺฐาเน ปสนฺโนติ อธิปฺปาโย. ตํ ตํ กิจฺจํ อตฺถํ ปสฺสตีติ อตฺถทสา, อลํ สมตฺถา ปฏิพลา อตฺถทสา อลมตฺถทสา, อลมตฺถทเส อติสยนฺตีติ อลมตฺถทสตรา. เตนาห ‘‘อตฺเถ ปสฺสิตุํ สมตฺถา’’ติอาทิ. เนว สปฺปุริสํ น อสปฺปุริสํ ชานาติ สปฺปุริสธมฺมานํ อสปฺปุริสธมฺมานญฺจ ยาถาวโต อชานนโต. เสสเมตฺถ อุตฺตานเมว.

วสฺสการสุตฺตวณฺณนา นิฏฺฐิตา.