๑๙. เอกูนวีสติโม ปริจฺเฉโท

กงฺขาวิตรณวิสุทฺธินิทฺเทสวณฺณนา

๑๒๓๑. อิจฺเจวมาทิพาตฺตึสโกฏฺฐาสานํ ปจฺจยสฺส เหตุปจฺจเย ตาว โยคี มนสา ปริคฺคณฺหาติ.

๑๒๓๓. เหตฺวงฺกุรสฺส พีชํ ตุ พีชํ องฺกุรสฺส เหตุชนกํ, ปถวาทโย องฺกุรสฺส ปจฺจยา.

๑๒๓๔. ปญฺจ ธมฺมาติ อวิชฺชาตณฺหุปาทานกมฺมาหารา เหตุปจฺจยา ธมฺมา.

๑๒๓๕. กมฺมํ ปุตฺตสฺส ชนโก ปิตา วิย นามรูปสฺส ชนกํ.

๑๒๓๘. ปจฺจยาติ ปจฺจเยน.

๑๒๔๐. ยา สาติ ยา สา กงฺขา. ปุพฺพนฺเต ปุพฺพโกฏฺฐาเส.

๑๒๔๑. สพฺพถา สพฺพโกฏฺฐาสโต อนวเสสาว ตสฺส โยคิโน สา กงฺขา ปหิยฺยติ นาสียเต.

๑๒๔๓. อตฺถสาธิกาติ กุสลปกฺเข ทานาทิอตฺถสาธิกา, อกุสลปกฺเข ปาณาติปาตาทิอตฺถสาธิกา.

ตํ วิปากนฺติ อุปฆาตกกมฺมสฺส ตํ วิปากํ อุปฺปนฺนํ นาม โหติ. เอวํ เอโก โยคี กมฺมวิปากวเสน นามรูปสฺส ปจฺจยปริคฺคหํ กโรติ.

๑๒๔๖. เหตุผลสฺส สมฺพนฺธวเสนาติ เหตุผลสมฺพนฺธวเสน อิทํ นามรูปํ เกวลํ เอกนฺเตน ปวตฺตติ, อิติ สมฺมา อวิปรีตากาเรน สํ อนุปสฺสติ.

๑๒๔๗. ปากปฺปวตฺติโต อุทฺธํ ปากปฏิเวทกํ น ปสฺสติ น ชานิยเต.

๑๒๕๐-๑. อปฺปวตฺติ นาม น ทิสฺสติ, อุปปนฺนํ ทิสฺสติ. ติตฺถิยา เอตมตฺถํ อนญฺญาย อชานิตฺวา อสยํวสี สตฺตสญฺญนฺติ ‘‘สตฺโต’’ติ สญฺญํ คเหตฺวาน สสฺสตอุจฺเฉททสฺสิโน อญฺญมญฺญํ วิโรธิโน หุตฺวา ทฺวาสฏฺฐิทิฏฺฐึ คณฺหนฺติ.

๑๒๕๔. อุโภติ อุโภ กมฺมวิปากา อญฺญมญฺญโต สุญฺญา. น จ กมฺมํ วินา ผลนฺติ กมฺมํ วินา ผลํ น จ โหติ.

๑๒๕๕. สมฺภาเรหีติ สูริยาทิสมฺภาเรหิ.

๑๒๕๗. สุญฺญํ ตํ นามรูปธมฺมํ.

๑๒๕๘. เหตุสมฺภารปจฺจยาติ เหตุนา จ สมฺภารปจฺจเยหิ จ.

อิติ อภิธมฺมาวตารฏีกาย

กงฺขาวิตรณวิสุทฺธินิทฺเทสวณฺณนา นิฏฺฐิตา.

เอกูนวีสติโม ปริจฺเฉโท.