๑๐. ตติยโกฏฺฐิกสุตฺตํ

๑๓๕. ตญฺเญว นิทานํ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ – ‘‘‘อวิชฺชา, อวิชฺชา’ติ, อาวุโส โกฏฺฐิก, วุจฺจติ. กตมา นุ โข, อาวุโส, อวิชฺชา, กิตฺตาวตา จ อวิชฺชาคโต โหตี’’ติ?

‘‘อิธาวุโส, อสฺสุตวา ปุถุชฺชโน รูปํ นปฺปชานาติ, รูปสมุทยํ นปฺปชานาติ, รูปนิโรธํ นปฺปชานาติ, รูปนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานาติ. เวทนํ นปฺปชานาติ…เป… สญฺญํ… สงฺขาเร… วิญฺญาณํ นปฺปชานาติ, วิญฺญาณสมุทยํ นปฺปชานาติ, วิญฺญาณนิโรธํ นปฺปชานาติ, วิญฺญาณนิโรธคามินึ ปฏิปทํ นปฺปชานาติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, อวิชฺชา; เอตฺตาวตา จ อวิชฺชาคโต โหตี’’ติ.

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ มหาโกฏฺฐิกํ เอตทโวจ – ‘‘‘วิชฺชา, วิชฺชา’ติ, อาวุโส โกฏฺฐิก, วุจฺจติ. กตมา นุ โข, อาวุโส, วิชฺชา, กิตฺตาวตา จ วิชฺชาคโต โหตี’’ติ? ‘‘อิธาวุโส, สุตวา อริยสาวโก รูปํ ปชานาติ, รูปสมุทยํ ปชานาติ, รูปนิโรธํ ปชานาติ, รูปนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ. เวทนํ… สญฺญํ… สงฺขาเร… วิญฺญาณํ ปชานาติ, วิญฺญาณสมุทยํ ปชานาติ, วิญฺญาณนิโรธํ ปชานาติ, วิญฺญาณนิโรธคามินึ ปฏิปทํ ปชานาติ. อยํ วุจฺจตาวุโส, วิชฺชา; เอตฺตาวตา จ วิชฺชาคโต โหตี’’ติ. ทสมํ.

อวิชฺชาวคฺโค เตรสโม.

ตสฺสุทฺทานํ –

สมุทยธมฺเม ตีณิ, อสฺสาโท อปเร ทุเว;

สมุทเย จ เทฺว วุตฺตา, โกฏฺฐิเก อปเร ตโยติ.