๖. อิสิคิลิสุตฺตํ

๑๓๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

‘‘ปสฺสถ โน ตุเมฺห, ภิกฺขเว, เอตํ เวภารํ ปพฺพต’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอตสฺสปิ โข, ภิกฺขเว, เวภารสฺส ปพฺพตสฺส อญฺญาว สมญฺญา อโหสิ อญฺญา ปญฺญตฺติ’’.

‘‘ปสฺสถ โน ตุเมฺห, ภิกฺขเว, เอตํ ปณฺฑวํ ปพฺพต’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอตสฺสปิ โข, ภิกฺขเว, ปณฺฑวสฺส ปพฺพตสฺส อญฺญาว สมญฺญา อโหสิ อญฺญา ปญฺญตฺติ’’.

‘‘ปสฺสถ โน ตุเมฺห, ภิกฺขเว, เอตํ เวปุลฺลํ ปพฺพต’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอตสฺสปิ โข, ภิกฺขเว, เวปุลฺลสฺส ปพฺพตสฺส อญฺญาว สมญฺญา อโหสิ อญฺญา ปญฺญตฺติ’’.

‘‘ปสฺสถ โน ตุเมฺห, ภิกฺขเว, เอตํ คิชฺฌกูฏํ ปพฺพต’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘เอตสฺสปิ โข, ภิกฺขเว, คิชฺฌกูฏสฺส ปพฺพตสฺส อญฺญาว สมญฺญา อโหสิ อญฺญา ปญฺญตฺติ’’.

‘‘ปสฺสถ โน ตุเมฺห, ภิกฺขเว, อิมํ อิสิคิลึ ปพฺพต’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’. ‘‘อิมสฺส โข ปน, ภิกฺขเว, อิสิคิลิสฺส ปพฺพตสฺส เอสาว สมญฺญา อโหสิ เอสา ปญฺญตฺติ’’.

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, ปญฺจ ปจฺเจกพุทฺธสตานิ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสิโน อเหสุํ. เต อิมํ ปพฺพตํ ปวิสนฺตา ทิสฺสนฺติ, ปวิฏฺฐา น ทิสฺสนฺติ. ตเมนํ มนุสฺสา ทิสฺวา เอวมาหํสุ – ‘อยํ ปพฺพโต อิเม อิสี [อิสโย (ก.)] คิลตี’ติ; ‘อิสิคิลิ อิสิคิลิ’ เตฺวว สมญฺญา อุทปาทิ. อาจิกฺขิสฺสามิ [อจิกฺขิสฺสามิ โว (ก.)], ภิกฺขเว, ปจฺเจกพุทฺธานํ นามานิ; กิตฺตยิสฺสามิ, ภิกฺขเว, ปจฺเจกพุทฺธานํ นามานิ; เทเสสฺสามิ, ภิกฺขเว, ปจฺเจกพุทฺธานํ นามานิ. ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

๑๓๔. ‘‘อริฏฺโฐ นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ [ปจฺเจกพุทฺโธ (ก. สี. ปี.)] อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; อุปริฏฺโฐ นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; ตครสิขี [ตคฺครสิขี (ก.)] นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; ยสสฺสี นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; สุทสฺสโน นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; ปิยทสฺสี นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; คนฺธาโร นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; ปิณฺโฑโล นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; อุปาสโภ นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; นีโต นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; ตโถ นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ, สุตวา นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ; ภาวิตตฺโต นาม, ภิกฺขเว, ปจฺเจกสมฺพุทฺโธ อิมสฺมึ อิสิคิลิสฺมึ ปพฺพเต จิรนิวาสี อโหสิ.

๑๓๕. ‘‘เย สตฺตสารา อนีฆา นิราสา,

ปจฺเจกเมวชฺฌคมํสุ โพธึ [ปจฺเจกเมวชฺฌคมุํ สุโพธึ (สี. สฺยา. กํ. ปี.)];

เตสํ วิสลฺลาน นรุตฺตมานํ,

นามานิ เม กิตฺตยโต สุณาถ.

‘‘อริฏฺโฐ อุปริฏฺโฐ ตครสิขี ยสสฺสี,

สุทสฺสโน ปิยทสฺสี จ สุสมฺพุทฺโธ [พุทฺโธ (สี. สฺยา. กํ. ปี.)];

คนฺธาโร ปิณฺโฑโล อุปาสโภ จ,

นีโต ตโถ สุตวา ภาวิตตฺโต.

‘‘สุมฺโภ สุโภ มตุโล [เมถุโล (สี. สฺยา. กํ. ปี.)] อฏฺฐโม จ,

อถสฺสุเมโฆ [อฏฺฐสุเมโธ (ก.)] อนีโฆ สุทาโฐ;

ปจฺเจกพุทฺธา ภวเนตฺติขีณา,

หิงฺคู จ หิงฺโค จ มหานุภาวา.

‘‘เทฺว ชาลิโน มุนิโน อฏฺฐโก จ,

อถ โกสลฺโล พุทฺโธ อโถ สุพาหุ;

อุปเนมิโส เนมิโส สนฺตจิตฺโต,

สจฺโจ ตโถ วิรโช ปณฺฑิโต จ.

‘‘กาฬูปกาฬา วิชิโต ชิโต จ,

องฺโค จ ปงฺโค จ คุตฺติชิโต จ;

ปสฺสิ ชหิ อุปธิทุกฺขมูลํ [ปสฺสี ชหี อุปธึ ทุกฺขมูลํ (สี. สฺยา. กํ. ปี.)],

อปราชิโต มารพลํ อเชสิ.

‘‘สตฺถา ปวตฺตา สรภงฺโค โลมหํโส,

อุจฺจงฺคมาโย อสิโต อนาสโว;

มโนมโย มานจฺฉิโท จ พนฺธุมา,

ตทาธิมุตฺโต วิมโล จ เกตุมา.

‘‘เกตุมฺภราโค จ มาตงฺโค อริโย,

อถจฺจุโต อจฺจุตคามพฺยามโก;

สุมงฺคโล ทพฺพิโล สุปติฏฺฐิโต,

อสโยฺห เขมาภิรโต จ โสรโต.

‘‘ทุรนฺนโย สงฺโฆ อโถปิ อุชฺชโย,

อปโร มุนิ สโยฺห อโนมนิกฺกโม;

อานนฺโท นนฺโท อุปนนฺโท ทฺวาทส,

ภารทฺวาโช อนฺติมเทหธารี [อนฺติมเทหธาริ (สี.)].

‘‘โพธิ มหานาโม อโถปิ อุตฺตโร,

เกสี สิขี สุนฺทโร ทฺวารภาโช;

ติสฺสูปติสฺสา ภวพนฺธนจฺฉิทา,

อุปสิขิ ตณฺหจฺฉิโท จ สิขริ [อุปสีทรี ตณฺหจฺฉิโท จ สีทรี (สี. สฺยา. กํ. ปี.)].

‘‘พุทฺโธ อหุ มงฺคโล วีตราโค,

อุสภจฺฉิทา ชาลินึ ทุกฺขมูลํ;

สนฺตํ ปทํ อชฺฌคโมปนีโต,

อุโปสโถ สุนฺทโร สจฺจนาโม.

‘‘เชโต ชยนฺโต ปทุโม อุปฺปโล จ,

ปทุมุตฺตโร รกฺขิโต ปพฺพโต จ;

มานตฺถทฺโธ โสภิโต วีตราโค,

กโณฺห จ พุทฺโธ สุวิมุตฺตจิตฺโต.

‘‘เอเต จ อญฺเญ จ มหานุภาวา,

ปจฺเจกพุทฺธา ภวเนตฺติขีณา;

เต สพฺพสงฺคาติคเต มเหสี,

ปรินิพฺพุเต วนฺทถ อปฺปเมยฺเย’’ติ.

อิสิคิลิสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ ฉฏฺฐํ.