๕. ปญฺจกนิปาโต

๑. อญฺญตราเถรีคาถา

๖๗. ‘‘ปณฺณวีสติวสฺสานิ, ยโต ปพฺพชิตา อหํ;

นาจฺฉราสงฺฆาตมตฺตมฺปิ, จิตฺตสฺสูปสมชฺฌคํ.

๖๘. ‘‘อลทฺธา เจตโส สนฺตึ, กามราเคนวสฺสุตา;

พาหา ปคฺคยฺห กนฺทนฺตี, วิหารํ ปาวิสึ อหํ.

๖๙. ‘‘สา ภิกฺขุนึ อุปาคจฺฉึ, ยา เม สทฺธายิกา อหุ;

สา เม ธมฺมมเทเสสิ, ขนฺธายตนธาตุโย.

๗๐. ‘‘ตสฺสา ธมฺมํ สุณิตฺวาน, เอกมนฺเต อุปาวิสึ;

ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ, ทิพฺพจกฺขุ วิโสธิตํ.

๗๑. ‘‘เจโตปริจฺจญาณญฺจ [เจโตปริยญาณญฺจ (ก.)], โสตธาตุ วิโสธิตา;

อิทฺธีปิ เม สจฺฉิกตา, ปตฺโต เม อาสวกฺขโย;

ฉฬภิญฺญา [ฉ เมภิญฺญา (สฺยา. ก.)] สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสน’’นฺติ.

… อญฺญตรา เถรี ….

๒. วิมลาเถรีคาถา

๗๒. ‘‘มตฺตา วณฺเณน รูเปน, โสภคฺเคน ยเสน จ;

โยพฺพเนน จุปตฺถทฺธา, อญฺญาสมติมญฺญิหํ.

๗๓. ‘‘วิภูเสตฺวา อิมํ กายํ, สุจิตฺตํ พาลลาปนํ;

อฏฺฐาสึ เวสิทฺวารมฺหิ, ลุทฺโท ปาสมิโวฑฺฑิย.

๗๔. ‘‘ปิลนฺธนํ วิทํเสนฺตี, คุยฺหํ ปกาสิกํ พหุํ;

อกาสึ วิวิธํ มายํ, อุชฺชคฺฆนฺตี พหุํ ชนํ.

๗๕. ‘‘สาชฺช ปิณฺฑํ จริตฺวาน, มุณฺฑา สงฺฆาฏิปารุตา;

นิสินฺนา รุกฺขมูลมฺหิ, อวิตกฺกสฺส ลาภินี.

๗๖. ‘‘สพฺเพ โยคา สมุจฺฉินฺนา, เย ทิพฺพา เย จ มานุสา;

เขเปตฺวา อาสเว สพฺเพ, สีติภูตามฺหิ นิพฺพุตา’’ติ.

… วิมลา ปุราณคณิกา เถรี….

๓. สีหาเถรีคาถา

๗๗. ‘‘อโยนิโส มนสิการา, กามราเคน อฏฺฏิตา;

อโหสึ อุทฺธตา ปุพฺเพ, จิตฺเต อวสวตฺตินี.

๗๘. ‘‘ปริยุฏฺฐิตา เกฺลเสหิ, สุภสญฺญานุวตฺตินี;

สมํ จิตฺตสฺส น ลภึ, ราคจิตฺตวสานุคา.

๗๙. ‘‘กิสา ปณฺฑุ วิวณฺณา จ, สตฺต วสฺสานิ จาริหํ;

นาหํ ทิวา วา รตฺตึ วา, สุขํ วินฺทึ สุทุกฺขิตา.

๘๐. ‘‘ตโต รชฺชุํ คเหตฺวาน, ปาวิสึ วนมนฺตรํ;

วรํ เม อิธ อุพฺพนฺธํ, ยญฺจ หีนํ ปุนาจเร.

๘๑. ‘‘ทฬฺหปาสํ [ทฬฺหํ ปาสํ (สี.)] กริตฺวาน, รุกฺขสาขาย พนฺธิย;

ปกฺขิปึ ปาสํ คีวายํ, อถ จิตฺตํ วิมุจฺจิ เม’’ติ.

… สีหา เถรี….

๔. สุนฺทรีนนฺทาเถรีคาถา

๘๒. ‘‘อาตุรํ อสุจึ ปูตึ, ปสฺส นนฺเท สมุสฺสยํ;

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

๘๓. ‘‘ยถา อิทํ ตถา เอตํ, ยถา เอตํ ตถา อิทํ;

ทุคฺคนฺธํ ปูติกํ วาติ, พาลานํ อภินนฺทิตํ.

๘๔. ‘‘เอวเมตํ อเวกฺขนฺตี, รตฺตินฺทิวมตนฺทิตา;

ตโต สกาย ปญฺญาย, อภินิพฺพิชฺฌ [อภินิพฺพิชฺช (สี. สฺยา.)] ทกฺขิสํ.

๘๕. ‘‘ตสฺสา เม อปฺปมตฺตาย, วิจินนฺติยา โยนิโส;

ยถาภูตํ อยํ กาโย, ทิฏฺโฐ สนฺตรพาหิโร.

๘๖. ‘‘อถ นิพฺพินฺทหํ กาเย, อชฺฌตฺตญฺจ วิรชฺชหํ;

อปฺปมตฺตา วิสํยุตฺตา, อุปสนฺตามฺหิ นิพฺพุตา’’ติ.

… สุนฺทรีนนฺทา เถรี….

๕. นนฺทุตฺตราเถรีคาถา

๘๗. ‘‘อคฺคึ จนฺทญฺจ สูริยญฺจ, เทวตา จ นมสฺสิหํ;

นทีติตฺถานิ คนฺตฺวาน, อุทกํ โอรุหามิหํ.

๘๘. ‘‘พหูวตสมาทานา, อฑฺฒํ สีสสฺส โอลิขึ;

ฉมาย เสยฺยํ กปฺเปมิ, รตฺตึ ภตฺตํ น ภุญฺชหํ.

๘๙. ‘‘วิภูสามณฺฑนรตา, นฺหาปนุจฺฉาทเนหิ จ;

อุปกาสึ อิมํ กายํ, กามราเคน อฏฺฏิตา.

๙๐. ‘‘ตโต สทฺธํ ลภิตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

ทิสฺวา กายํ ยถาภูตํ, กามราโค สมูหโต.

๙๑. ‘‘สพฺเพ ภวา สมุจฺฉินฺนา, อิจฺฉา จ ปตฺถนาปิ จ;

สพฺพโยควิสํยุตฺตา, สนฺตึ ปาปุณิ เจตโส’’ติ.

… นนฺทุตฺตรา เถรี….

๖. มิตฺตากาฬีเถรีคาถา

๙๒. ‘‘สทฺธาย ปพฺพชิตฺวาน, อคารสฺมานคาริยํ;

วิจรึหํ เตน เตน, ลาภสกฺการอุสฺสุกา.

๙๓. ‘‘ริญฺจิตฺวา ปรมํ อตฺถํ, หีนมตฺถํ อเสวิหํ;

กิเลสานํ วสํ คนฺตฺวา, สามญฺญตฺถํ น พุชฺฌิหํ.

๙๔. ‘‘ตสฺสา เม อหุ สํเวโค, นิสินฺนาย วิหารเก;

อุมฺมคฺคปฏิปนฺนามฺหิ, ตณฺหาย วสมาคตา.

๙๕. ‘‘อปฺปกํ ชีวิตํ มยฺหํ, ชรา พฺยาธิ จ มทฺทติ;

ปุรายํ ภิชฺชติ [ชราย ภิชฺชเต (สี.)] กาโย, น เม กาโล ปมชฺชิตุํ.

๙๖. ‘‘ยถาภูตมเวกฺขนฺตี, ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ;

วิมุตฺตจิตฺตา อุฏฺฐาสึ, กตํ พุทฺธสฺส สาสน’’นฺติ.

… มิตฺตา กาฬี เถรี….

๗. สกุลาเถรีคาถา

๙๗. ‘‘อคารสฺมึ วสนฺตีหํ, ธมฺมํ สุตฺวาน ภิกฺขุโน;

อทฺทสํ วิรชํ ธมฺมํ, นิพฺพานํ ปทมจฺจุตํ.

๙๘. ‘‘สาหํ ปุตฺตํ ธีตรญฺจ, ธนธญฺญญฺจ ฉฑฺฑิย;

เกเส เฉทาปยิตฺวาน, ปพฺพชึ อนคาริยํ.

๙๙. ‘‘สิกฺขมานา อหํ สนฺตี, ภาเวนฺตี มคฺคมญฺชสํ;

ปหาสึ ราคโทสญฺจ, ตเทกฏฺเฐ จ อาสเว.

๑๐๐. ‘‘ภิกฺขุนี อุปสมฺปชฺช, ปุพฺพชาติมนุสฺสรึ;

ทิพฺพจกฺขุ วิโสธิตํ [วิโสธิตํ ทิพฺพจกฺขุ (สี.)], วิมลํ สาธุภาวิตํ.

๑๐๑. ‘‘สงฺขาเร ปรโต ทิสฺวา, เหตุชาเต ปโลกิเต [ปโลกิเน (ก.)];

ปหาสึ อาสเว สพฺเพ, สีติภูตามฺหิ นิพฺพุตา’’ติ.

… สกุลา เถรี….

๘. โสณาเถรีคาถา

๑๐๒. ‘‘ทส ปุตฺเต วิชายิตฺวา, อสฺมึ รูปสมุสฺสเย;

ตโตหํ ทุพฺพลา ชิณฺณา, ภิกฺขุนึ อุปสงฺกมึ.

๑๐๓. ‘‘สา เม ธมฺมมเทเสสิ, ขนฺธายตนธาตุโย;

ตสฺสา ธมฺมํ สุณิตฺวาน, เกเส เฉตฺวาน ปพฺพชึ.

๑๐๔. ‘‘ตสฺสา เม สิกฺขมานาย, ทิพฺพจกฺขุ วิโสธิตํ;

ปุพฺเพนิวาสํ ชานามิ, ยตฺถ เม วุสิตํ ปุเร.

๑๐๕. ‘‘อนิมิตฺตญฺจ ภาเวมิ, เอกคฺคา สุสมาหิตา;

อนนฺตราวิโมกฺขาสึ, อนุปาทาย นิพฺพุตา.

๑๐๖. ‘‘ปญฺจกฺขนฺธา ปริญฺญาตา, ติฏฺฐนฺติ ฉินฺนมูลกา;

ธิ ตวตฺถุ ชเร ชมฺเม, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’ติ.

… โสณา เถรี….

๙. ภทฺทากุณฺฑลเกสาเถรีคาถา

๑๐๗. ‘‘ลูนเกสี ปงฺกธรี, เอกสาฏี ปุเร จรึ;

อวชฺเช วชฺชมตินี, วชฺเช จาวชฺชทสฺสินี.

๑๐๘. ‘‘ทิวาวิหารา นิกฺขมฺม, คิชฺฌกูฏมฺหิ ปพฺพเต;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขตํ.

๑๐๙. ‘‘นิหจฺจ ชาณุํ วนฺทิตฺวา, สมฺมุขา อญฺชลึ อกํ;

‘เอหิ ภทฺเท’ติ มํ อวจ, สา เม อาสูปสมฺปทา.

๑๑๐. ‘‘จิณฺณา องฺคา จ มคธา, วชฺชี กาสี จ โกสลา;

อนณา ปณฺณาสวสฺสานิ, รฏฺฐปิณฺฑํ อภุญฺชหํ.

๑๑๑. ‘‘ปุญฺญํ วต ปสวิ พหุํ, สปฺปญฺโญ วตายํ อุปาสโก;

โย ภทฺทาย จีวรํ อทาสิ, วิปฺปมุตฺตาย สพฺพคนฺเถหี’’ติ.

… ภทฺทา กุณฺฑลเกสา เถรี….

๑๐. ปฏาจาราเถรีคาถา

๑๑๒. ‘‘นงฺคเลหิ กสํ เขตฺตํ, พีชานิ ปวปํ ฉมา;

ปุตฺตทารานิ โปเสนฺตา, ธนํ วินฺทนฺติ มาณวา.

๑๑๓. ‘‘กิมหํ สีลสมฺปนฺนา, สตฺถุสาสนการิกา;

นิพฺพานํ นาธิคจฺฉามิ, อกุสีตา อนุทฺธตา.

๑๑๔. ‘‘ปาเท ปกฺขาลยิตฺวาน, อุทเกสุ กโรมหํ;

ปาโททกญฺจ ทิสฺวาน, ถลโต นินฺนมาคตํ.

๑๑๕. ‘‘ตโต จิตฺตํ สมาเธสึ, อสฺสํ ภทฺรํวชานิยํ;

ตโต ทีปํ คเหตฺวาน, วิหารํ ปาวิสึ อหํ;

เสยฺยํ โอโลกยิตฺวาน, มญฺจกมฺหิ อุปาวิสึ.

๑๑๖. ‘‘ตโต สูจึ คเหตฺวาน, วฏฺฏึ โอกสฺสยามหํ;

ปทีปสฺเสว นิพฺพานํ, วิโมกฺโข อหุ เจตโส’’ติ.

… ปฏาจารา เถรี….

๑๑. ตึสมตฺตาเถรีคาถา

๑๑๗. ‘‘‘มุสลานิ คเหตฺวาน, ธญฺญํ โกฏฺเฏนฺติ มาณวา [มานวา (สี.)];

ปุตฺตทารานิ โปเสนฺตา, ธนํ วินฺทนฺติ มาณวา.

๑๑๘. ‘‘‘กโรถ พุทฺธสาสนํ, ยํ กตฺวา นานุตปฺปติ;

ขิปฺปํ ปาทานิ โธวิตฺวา, เอกมนฺเต นิสีทถ;

เจโตสมถมนุยุตฺตา, กโรถ พุทฺธสาสนํ’.

๑๑๙. ‘‘ตสฺสา ตา [ตํ (สี.)] วจนํ สุตฺวา, ปฏาจาราย สาสนํ;

ปาเท ปกฺขาลยิตฺวาน, เอกมนฺตํ อุปาวิสุํ;

เจโตสมถมนุยุตฺตา, อกํสุ พุทฺธสาสนํ.

๑๒๐. ‘‘รตฺติยา ปุริเม ยาเม, ปุพฺพชาติมนุสฺสรุํ;

รตฺติยา มชฺฌิเม ยาเม, ทิพฺพจกฺขุํ วิโสธยุํ;

รตฺติยา ปจฺฉิเม ยาเม, ตโมขนฺธํ ปทาลยุํ.

๑๒๑. ‘‘อุฏฺฐาย ปาเท วนฺทึสุ, ‘กตา เต อนุสาสนี;

อินฺทํว เทวา ติทสา, สงฺคาเม อปราชิตํ;

ปุรกฺขตฺวา วิหสฺสาม [วิหราม (สี.), วิหริสฺสาม (สฺยา.)], เตวิชฺชามฺห อนาสวา’’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ ตึสมตฺตา เถรี ภิกฺขุนิโย ปฏาจาราย สนฺติเก อญฺญํ พฺยากรึสูติ.

๑๒. จนฺทาเถรีคาถา

๑๒๒. ‘‘ทุคฺคตาหํ ปุเร อาสึ, วิธวา จ อปุตฺติกา;

วินา มิตฺเตหิ ญาตีหิ, ภตฺตโจฬสฺส นาธิคํ.

๑๒๓. ‘‘ปตฺตํ ทณฺฑญฺจ คณฺหิตฺวา, ภิกฺขมานา กุลา กุลํ;

สีตุเณฺหน จ ฑยฺหนฺตี, สตฺต วสฺสานิ จาริหํ.

๑๒๔. ‘‘ภิกฺขุนึ ปุน ทิสฺวาน, อนฺนปานสฺส ลาภินึ;

อุปสงฺกมฺม อโวจํ [อโวจึ (ก.)], ‘ปพฺพชฺชํ อนคาริยํ’.

๑๒๕. ‘‘สา จ มํ อนุกมฺปาย, ปพฺพาเชสิ ปฏาจารา;

ตโต มํ โอวทิตฺวาน, ปรมตฺเถ นิโยชยิ.

๑๒๖. ‘‘ตสฺสาหํ วจนํ สุตฺวา, อกาสึ อนุสาสนึ;

อโมโฆ อยฺยาโยวาโท, เตวิชฺชามฺหิ อนาสวา’’ติ.