๑. เอกกนิปาโต

๑. ปฐมวคฺโค

๑. สุภูติตฺเถรคาถา

๑. ‘‘ฉนฺนา เม กุฏิกา สุขา นิวาตา, วสฺส เทว ยถาสุขํ;

จิตฺตํ เม สุสมาหิตํ วิมุตฺตํ, อาตาปี วิหรามิ วสฺส เทวา’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ [อิตฺถํ สุมํ (ก. อฏฺฐ.)] อายสฺมา สุภูติตฺเถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๒. มหาโกฏฺฐิกตฺเถรคาถา

๒. ‘‘อุปสนฺโต อุปรโต, มนฺตภาณี อนุทฺธโต;

ธุนาติ ปาปเก ธมฺเม, ทุมปตฺตํว มาลุโต’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก [มหาโกฏฺฐิโต (สี. สฺยา.)] เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๓. กงฺขาเรวตตฺเถรคาถา

๓. ‘‘ปญฺญํ อิมํ ปสฺส ตถาคตานํ, อคฺคิ ยถา ปชฺชลิโต นิสีเถ;

อาโลกทา จกฺขุททา ภวนฺติ, เย อาคตานํ วินยนฺติ กงฺข’’นฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กงฺขาเรวโต เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๔. ปุณฺณตฺเถรคาถา

๔. ‘‘สมฺภิเรว สมาเสถ, ปณฺฑิเตหตฺถทสฺสิภิ;

อตฺถํ มหนฺตํ คมฺภีรํ, ทุทฺทสํ นิปุณํ อณุํ;

ธีรา สมธิคจฺฉนฺติ, อปฺปมตฺตา วิจกฺขณา’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุณฺโณ มนฺตาณิปุตฺโต [มนฺตานิปุตฺโต (สฺยา. ก.)] เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๕. ทพฺพตฺเถรคาถา

๕. ‘‘โย ทุทฺทมิโย ทเมน ทนฺโต, ทพฺโพ สนฺตุสิโต วิติณฺณกงฺโข;

วิชิตาวี อเปตเภรโว หิ, ทพฺโพ โส ปรินิพฺพุโต ฐิตตฺโต’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ทพฺโพ เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๖. สีตวนิยตฺเถรคาถา

๖. ‘‘โย สีตวนํ อุปคา ภิกฺขุ, เอโก สนฺตุสิโต สมาหิตตฺโต;

วิชิตาวี อเปตโลมหํโส, รกฺขํ กายคตาสตึ ธิติมา’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สีตวนิโย เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๗. ภลฺลิยตฺเถรคาถา

๗. ‘‘โยปานุที มจฺจุราชสฺส เสนํ, นฬเสตุํว สุทุพฺพลํ มโหโฆ;

วิชิตาวี อเปตเภรโว หิ, ทนฺโต โส ปรินิพฺพุโต ฐิตตฺโต’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภลฺลิโย เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๘. วีรตฺเถรคาถา

๘. ‘‘โย ทุทฺทมิโย ทเมน ทนฺโต, วีโร สนฺตุสิโต วิติณฺณกงฺโข;

วิชิตาวี อเปตโลมหํโส, วีโร โส ปรินิพฺพุโต ฐิตตฺโต’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วีโร เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๙. ปิลินฺทวจฺฉตฺเถรคาถา

๙. ‘‘สฺวาคตํ น ทุราคตํ [นาปคตํ (สี. สฺยา.)], นยิทํ ทุมนฺติตํ มม;

สํวิภตฺเตสุ ธมฺเมสุ, ยํ เสฏฺฐํ ตทุปาคมิ’’นฺติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ [ปิลินฺทิวจฺโฉ (สี.)] เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

๑๐. ปุณฺณมาสตฺเถรคาถา

๑๐. ‘‘วิหริ อเปกฺขํ อิธ วา หุรํ วา, โย เวทคู สมิโต ยตตฺโต;

สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต, โลกสฺส ชญฺญา อุทยพฺพยญฺจา’’ติ.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุณฺณมาโส เถโร คาถํ อภาสิตฺถาติ.

วคฺโค ปฐโม นิฏฺฐิโต.

ตสฺสุทฺทานํ –

สุภูติ โกฏฺฐิโก เถโร, กงฺขาเรวตสมฺมโต;

มนฺตาณิปุตฺโต ทพฺโพ จ, สีตวนิโย จ ภลฺลิโย;

วีโร ปิลินฺทวจฺโฉ จ, ปุณฺณมาโส ตโมนุโทติ.

๒. ทุติยวคฺโค

๑. จูฬวจฺฉตฺเถรคาถา

๑๑. ‘‘ปาโมชฺชพหุโล ภิกฺขุ, ธมฺเม พุทฺธปฺปเวทิเต;

อธิคจฺเฉ ปทํ สนฺตํ, สงฺขารูปสมํ สุข’’นฺติ.

… จูฬวจฺโฉ [จูลควจฺโฉ (สี.)] เถโร….

๒. มหาวจฺฉตฺเถรคาถา

๑๒. ‘‘ปญฺญาพลี สีลวตูปปนฺโน, สมาหิโต ฌานรโต สตีมา;

ยทตฺถิยํ โภชนํ ภุญฺชมาโน, กงฺเขถ กาลํ อิธ วีตราโค’’ติ.

… มหาวจฺโฉ [มหาควจฺโฉ (สี.)] เถโร….

๓. วนวจฺฉตฺเถรคาถา

๑๓. ‘‘นีลพฺภวณฺณา รุจิรา, สีตวารี สุจินฺธรา;

อินฺทโคปกสญฺฉนฺนา, เต เสลา รมยนฺติ ม’’นฺติ.

… วนวจฺโฉ เถโร….

๔. สิวกสามเณรคาถา

๑๔. ‘‘อุปชฺฌาโย มํ อวจ, อิโต คจฺฉาม สีวก;

คาเม เม วสติ กาโย, อรญฺญํ เม คโต มโน;

เสมานโกปิ คจฺฉามิ, นตฺถิ สงฺโค วิชานต’’นฺติ.

… สิวโก สามเณโร….

๕. กุณฺฑธานตฺเถรคาถา

๑๕. ‘‘ปญฺจ ฉินฺเท ปญฺจ ชเห, ปญฺจ จุตฺตริ ภาวเย;

ปญฺจสงฺคาติโค ภิกฺขุ, โอฆติณฺโณติ วุจฺจตี’’ติ.

… กุณฺฑธาโน เถโร….

๖. เพลฏฺฐสีสตฺเถรคาถา

๑๖. ‘‘ยถาปิ ภทฺโท อาชญฺโญ, นงฺคลาวตฺตนี สิขี;

คจฺฉติ อปฺปกสิเรน, เอวํ รตฺตินฺทิวา มม;

คจฺฉนฺติ อปฺปกสิเรน, สุเข ลทฺเธ นิรามิเส’’ติ.

… เพลฏฺฐสีโส เถโร….

๗. ทาสกตฺเถรคาถา

๑๗. ‘‘มิทฺธี ยทา โหติ มหคฺฆโส จ, นิทฺทายิตา สมฺปริวตฺตสายี;

มหาวราโหว นิวาปปุฏฺโฐ, ปุนปฺปุนํ คพฺภมุเปติ มนฺโท’’ติ.

… ทาสโก เถโร….

๘. สิงฺคาลปิตุตฺเถรคาถา

๑๘. ‘‘อหุ พุทฺธสฺส ทายาโท, ภิกฺขุ เภสกฬาวเน;

เกวลํ อฏฺฐิสญฺญาย, อผรี ปถวึ [ปฐวึ (สี. สฺยา.)] อิมํ;

มญฺเญหํ กามราคํ โส, ขิปฺปเมว ปหิสฺสตี’’ติ [ปหียภิ (สพฺพตฺถ ปาฬิยํ)].

… สิงฺคาลปิตา [สีคาลปิตา (สี.)] เถโร….

๙. กุลตฺเถรคาถา

๑๙. [ธ. ป. ๘๐, ๑๔๕ ธมฺมปเทปิ] ‘‘อุทกํ หิ นยนฺติ เนตฺติกา, อุสุการา นมยนฺติ [ทมยนฺติ (ก.)] เตชนํ;

ทารุํ นมยนฺติ ตจฺฉกา, อตฺตานํ ทมยนฺติ สุพฺพตา’’ติ.

… กุโล [กุณฺฑโล (สี.), กุโฬ (สฺยา. ก.)] เถโร….

๑๐. อชิตตฺเถรคาถา

๒๐. ‘‘มรเณ เม ภยํ นตฺถิ, นิกนฺติ นตฺถิ ชีวิเต;

สนฺเทหํ นิกฺขิปิสฺสามิ, สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต’’ติ [ปติสฺสโตติ (สี. สฺยา.)].

… อชิโต เถโร ….

วคฺโค ทุติโย นิฏฺฐิโต.

ตสฺสุทฺทานํ –

จูฬวจฺโฉ มหาวจฺโฉ, วนวจฺโฉ จ สีวโก;

กุณฺฑธาโน จ เพลฏฺฐิ, ทาสโก จ ตโตปริ;

สิงฺคาลปิติโก เถโร, กุโล จ อชิโต ทสาติ.

๓. ตติยวคฺโค

๑. นิโคฺรธตฺเถรคาถา

๒๑. ‘‘นาหํ ภยสฺส ภายามิ, สตฺถา โน อมตสฺส โกวิโท;

ยตฺถ ภยํ นาวติฏฺฐติ, เตน มคฺเคน วชนฺติ ภิกฺขโว’’ติ.

… นิโคฺรโธ เถโร….

๒. จิตฺตกตฺเถรคาถา

๒๒. ‘‘นีลา สุคีวา สิขิโน, โมรา การมฺภิยํ [การํวิยํ (สี.), การวิยํ (สฺยา.)] อภินทนฺติ;

เต สีตวาตกีฬิตา [สีตวาตกทฺทิตกลิตา (สี.), สีตวาตกลิตา (สฺยา.)], สุตฺตํ ฌายํ [ฌานํ (สฺยา.), ฌายึ (?)] นิโพเธนฺตี’’ติ.

… จิตฺตโก เถโร….

๓. โคสาลตฺเถรคาถา

๒๓. ‘‘อหํ โข เวฬุคุมฺพสฺมึ, ภุตฺวาน มธุปายสํ;

ปทกฺขิณํ สมฺมสนฺโต, ขนฺธานํ อุทยพฺพยํ;

สานุํ ปฏิคมิสฺสามิ, วิเวกมนุพฺรูหย’’นฺติ.

… โคสาโล เถโร….

๔. สุคนฺธตฺเถรคาถา

๒๔. ‘‘อนุวสฺสิโก ปพฺพชิโต, ปสฺส ธมฺมสุธมฺมตํ;

ติสฺโส วิชฺชา อนุปฺปตฺตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสน’’นฺติ.

… สุคนฺโธ เถโร….

๕. นนฺทิยตฺเถรคาถา

๒๕. ‘‘โอภาสชาตํ ผลคํ, จิตฺตํ ยสฺส อภิณฺหโส;

ตาทิสํ ภิกฺขุมาสชฺช, กณฺห ทุกฺขํ นิคจฺฉสี’’ติ.

… นนฺทิโย เถโร….

๖. อภยตฺเถรคาถา

๒๖. ‘‘สุตฺวา สุภาสิตํ วาจํ, พุทฺธสฺสาทิจฺจพนฺธุโน;

ปจฺจพฺยธึ หิ นิปุณํ, วาลคฺคํ อุสุนา ยถา’’ติ.

… อภโย เถโร….

๗. โลมสกงฺคิยตฺเถรคาถา

๒๗. ‘‘ทพฺพํ กุสํ โปฏกิลํ, อุสีรํ มุญฺชปพฺพชํ;

อุรสา ปนุทิสฺสามิ, วิเวกมนุพฺรูหย’’นฺติ.

… โลมสกงฺคิโย เถโร….

๘. ชมฺพุคามิกปุตฺตตฺเถรคาถา

๒๘. ‘‘กจฺจิ โน วตฺถปสุโต, กจฺจิ โน ภูสนารโต;

กจฺจิ สีลมยํ คนฺธํ, กึ ตฺวํ วายสิ [กจฺจิ สีลมยํ คนฺธํ, ตฺวํ วาสิ (สฺยา.)] เนตรา ปชา’’ติ.

… ชมฺพุคามิกปุตฺโต เถโร….

๙. หาริตตฺเถรคาถา

๒๙. ‘‘สมุนฺนมยมตฺตานํ, อุสุกาโรว เตชนํ;

จิตฺตํ อุชุํ กริตฺวาน, อวิชฺชํ ภินฺท หาริตา’’ติ.

… หาริโต เถโร….

๑๐. อุตฺติยตฺเถรคาถา

๓๐. ‘‘อาพาเธ เม สมุปฺปนฺเน, สติ เม อุทปชฺชถ;

อาพาโธ เม สมุปฺปนฺโน, กาโล เม นปฺปมชฺชิตุ’’นฺติ.

… อุตฺติโย เถโร….

วคฺโค ตติโย นิฏฺฐิโต.

ตสฺสุทฺทานํ –

นิโคฺรโธ จิตฺตโก เถโร, โคสาลเถโร สุคนฺโธ;

นนฺทิโย อภโย เถโร, เถโร โลมสกงฺคิโย;

ชมฺพุคามิกปุตฺโต จ, หาริโต อุตฺติโย อิสีติ.

๔. จตุตฺถวคฺโค

๑. คหฺวรตีริยตฺเถรคาถา

๓๑. ‘‘ผุฏฺโฐ ฑํเสหิ มกเสหิ, อรญฺญสฺมึ พฺรหาวเน;

นาโค สํคามสีเสว, สโต ตตฺราธิวาสเย’’ติ.

… คหฺวรตีริโย เถโร….

๒. สุปฺปิยตฺเถรคาถา