๓. นนฺทกเปตวตฺถุ

๖๕๘. ราชา ปิงฺคลโก นาม, สุรฏฺฐานํ อธิปติ อหุ;

โมริยานํ อุปฏฺฐานํ คนฺตฺวา, สุรฏฺฐํ ปุนราคมา.

๖๕๙. อุเณฺห มชฺฌนฺหิเก [มชฺฌนฺติเก (สพฺพตฺถ)] กาเล, ราชา ปงฺกํ [วงฺกํ (ก.)] อุปาคมิ;

อทฺทส มคฺคํ รมณียํ, เปตานํ ตํ วณฺณุปถํ [วณฺณนาปถํ (สี. สฺยา.)].

๖๖๐. สารถึ อามนฺตยี ราชา –

‘‘อยํ มคฺโค รมณีโย, เขโม โสวตฺถิโก สิโว;

อิมินา สารถิ ยาม, สุรฏฺฐานํ สนฺติเก อิโต’’.

๖๖๑. เตน ปายาสิ โสรฏฺโฐ, เสนาย จตุรงฺคินิยา;

อุพฺพิคฺครูโป ปุริโส, โสรฏฺฐํ เอตทพฺรวิ.

๖๖๒. ‘‘กุมฺมคฺคํ ปฏิปนฺนมฺหา, ภึสนํ โลมหํสนํ;

ปุรโต ทิสฺสติ มคฺโค, ปจฺฉโต จ น ทิสฺสติ.

๖๖๓. ‘‘กุมฺมคฺคํ ปฏิปนฺนมฺหา, ยมปุริสาน สนฺติเก;

อมานุโส วายติ คนฺโธ, โฆโส สุยฺยติ [สูยติ (สี. สฺยา.)] ทารุโณ’’.

๖๖๔. สํวิคฺโค ราชา โสรฏฺโฐ, สารถึ เอตทพฺรวิ;

‘‘กุมฺมคฺคํ ปฏิปนฺนมฺหา, ภึสนํ โลมหํสนํ;

ปุรโต ทิสฺสติ มคฺโค, ปจฺฉโต จ น ทิสฺสติ.

๖๖๕. ‘‘กุมฺมคฺคํ ปฏิปนฺนมฺหา, ยมปุริสาน สนฺติเก;

อมานุโส วายติ คนฺโธ, โฆโส สุยฺยติ ทารุโณ’’.

๖๖๖. หตฺถิกฺขนฺธํ สมารุยฺห, โอโลเกนฺโต จตุทฺทิสํ [จตุทฺทิสฺสา (ก.)];

อทฺทส นิโคฺรธํ รมณียํ [รุกฺขํ นิโคฺรธํ (สฺยา. ก.)], ปาทปํ ฉายาสมฺปนฺนํ;

นีลพฺภวณฺณสทิสํ, เมฆวณฺณสิรีนิภํ.

๖๖๗. สารถึ อามนฺตยี ราชา, ‘‘กึ เอโส ทิสฺสติ พฺรหา;

นีลพฺภวณฺณสทิโส, เมฆวณฺณสิรีนิโภ’’.

๖๖๘. ‘‘นิโคฺรโธ โส มหาราช, ปาทโป ฉายาสมฺปนฺโน;

นีลพฺภวณฺณสทิโส, เมฆวณฺณสิรีนิโภ’’.

๖๖๙. เตน ปายาสิ โสรฏฺโฐ, เยน โส ทิสฺสเต พฺรหา;

นีลพฺภวณฺณสทิโส, เมฆวณฺณสิรีนิโภ.

๖๗๐. หตฺถิกฺขนฺธโต โอรุยฺห, ราชา รุกฺขํ อุปาคมิ;

นิสีทิ รุกฺขมูลสฺมึ, สามจฺโจ สปริชฺชโน;

ปูรํ ปานียสรกํ, ปูเว วิตฺเต จ อทฺทส.

๖๗๑. ปุริโส จ เทววณฺณี, สพฺพาภรณภูสิโต;

อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ, โสรฏฺฐํ เอตทพฺรวิ.

๖๗๒. ‘‘สฺวาคตํ เต มหาราช, อโถ เต อทุราคตํ;

ปิวตุ เทโว ปานียํ, ปูเว ขาท อรินฺทม’’.

๖๗๓. ปิวิตฺวา ราชา ปานียํ, สามจฺโจ สปริชฺชโน;

ปูเว ขาทิตฺวา ปิตฺวา จ, โสรฏฺโฐ เอตทพฺรวิ.

๖๗๔. ‘‘เทวตา นุสิ คนฺธพฺโพ, อทุ สกฺโก ปุรินฺทโท;

อชานนฺตา ตํ ปุจฺฉาม, กถํ ชาเนมุ ตํ มย’’นฺติ.

๖๗๕. ‘‘นามฺหิ เทโว น คนฺธพฺโพ, นาปิ [นมฺหิ (ก.)] สกฺโก ปุรินฺทโท;

เปโต อหํ มหาราช, สุรฏฺฐา อิธ มาคโต’’ติ.

๖๗๖. ‘‘กึสีโล กึสมาจาโร, สุรฏฺฐสฺมึ ปุเร ตุวํ;

เกน เต พฺรหฺมจริเยน, อานุภาโว อยํ ตวา’’ติ.

๖๗๗. ‘‘ตํ สุโณหิ มหาราช, อรินฺทม รฏฺฐวฑฺฒน;

อมจฺจา ปาริสชฺชา จ, พฺราหฺมโณ จ ปุโรหิโต.

๖๗๘. ‘‘สุรฏฺฐสฺมึ อหํ เทว, ปุริโส ปาปเจตโส;

มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ ทุสฺสีโล, กทริโย ปริภาสโก.

๖๗๙. ‘‘‘ททนฺตานํ กโรนฺตานํ, วารยิสฺสํ พหุชฺชนํ;

อญฺเญสํ ททมานานํ, อนฺตรายกโร อหํ.

๖๘๐. ‘‘‘วิปาโก นตฺถิ ทานสฺส, สํยมสฺส กุโต ผลํ;

นตฺถิ อาจริโย นาม, อทนฺตํ โก ทเมสฺสติ.

๖๘๑. ‘‘‘สมตุลฺยานิ ภูตานิ, กุโต [กุเล (สฺยา. ก.)] เชฏฺฐาปจายิโก;

นตฺถิ พลํ วีริยํ วา, กุโต อุฏฺฐานโปริสํ.

๖๘๒. ‘‘‘นตฺถิ ทานผลํ นาม, น วิโสเธติ เวรินํ;

ลทฺเธยฺยํ ลภเต มจฺโจ, นิยติปริณามชํ [ปริณามชา (สี. ก.)].

๖๘๓. ‘‘‘นตฺถิ มาตา ปิตา ภาตา, โลโก นตฺถิ อิโต ปรํ;

นตฺถิ ทินฺนํ นตฺถิ หุตํ, สุนิหิตํ น วิชฺชติ.

๖๘๔. ‘‘‘โยปิ หเนยฺย ปุริสํ, ปรสฺส ฉินฺทเต [ปุริสสฺส ฉินฺเท (สฺยา. ก.)] สิรํ;

น โกจิ กญฺจิ หนติ, สตฺตนฺนํ วิวรมนฺตเร.

๖๘๕. ‘‘‘อจฺเฉชฺชาเภชฺโช หิ [เภชฺโช (สี.), อเภชฺโช (สฺยา.), เภชฺชาสิ (ก.)] ชีโว, อฏฺฐํโส คุฬปริมณฺฑโล;

โยชนานํ สตํ ปญฺจ, โก ชีวํ เฉตฺตุมรหติ.

๖๘๖. ‘‘‘ยถา สุตฺตคุเฬ ขิตฺเต, นิพฺเพเฐนฺตํ ปลายติ;

เอวเมว จ โส ชีโว, นิพฺเพเฐนฺโต ปลายติ.

๖๘๗. ‘‘‘ยถา คามโต นิกฺขมฺม, อญฺญํ คามํ ปวิสติ;

เอวเมว จ โส ชีโว, อญฺญํ โพนฺทึ ปวิสติ.

๖๘๘. ‘‘‘ยถา เคหโต นิกฺขมฺม, อญฺญํ เคหํ ปวิสติ;

เอวเมว จ โส ชีโว, อญฺญํ โพนฺทึ ปวิสติ.

๖๘๙. ‘‘‘จุลฺลาสีติ [จุฬาสีติ (สี. สฺยา. ก.)] มหากปฺปิโน [มหากปฺปุโน (สี.)], สตสหสฺสานิ หิ;

เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา, สํสารํ เขปยิตฺวาน;

ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสเร.

๖๙๐. ‘‘‘มิตานิ สุขทุกฺขานิ, โทเณหิ ปิฏเกหิ จ;

ชิโน สพฺพํ ปชานาติ’, สมฺมูฬฺหา อิตรา ปชา.

๖๙๑. ‘‘เอวํทิฏฺฐิ ปุเร อาสึ, สมฺมูโฬฺห โมหปารุโต;

มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ ทุสฺสีโล, กทริโย ปริภาสโก.

๖๙๒. ‘‘โอรํ เม ฉหิ มาเสหิ, กาลงฺกิริยา ภวิสฺสติ;

เอกนฺตกฏุกํ โฆรํ, นิรยํ ปปติสฺสหํ.

๖๙๓. [เป. ว. ๗๐] ‘‘จตุกฺกณฺณํ จตุทฺวารํ, วิภตฺตํ ภาคโส มิตํ;

อโยปาการปริยนฺตํ, อยสา ปฏิกุชฺชิตํ.

๖๙๔. [เป. ว. ๗๑] ‘‘ตสฺส อโยมยา ภูมิ, ชลิตา เตชสา ยุตา;

สมนฺตา โยชนสตํ, ผริตฺวา ติฏฺฐติ สพฺพทา.

๖๙๕. ‘‘วสฺสานิ สตสหสฺสานิ, โฆโส สุยฺยติ ตาวเท;

ลกฺโข เอโส มหาราช, สตภาควสฺสโกฏิโย.

๖๙๖. ‘‘โกฏิสตสหสฺสานิ, นิรเย ปจฺจเร ชนา;

มิจฺฉาทิฏฺฐี จ ทุสฺสีลา, เย จ อริยูปวาทิโน.

๖๙๗. ‘‘ตตฺถาหํ ทีฆมทฺธานํ, ทุกฺขํ เวทิสฺส เวทนํ;

ผลํ ปาปสฺส กมฺมสฺส, ตสฺมา โสจามหํ ภุสํ.

๖๙๘. ‘‘ตํ สุโณหิ มหาราช, อรินฺทม รฏฺฐวฑฺฒน;

ธีตา มยฺหํ มหาราช, อุตฺตรา ภทฺทมตฺถุ เต.

๖๙๙. ‘‘กโรติ ภทฺทกํ กมฺมํ, สีเลสุโปสเถ รตา;

สญฺญตา สํวิภาคี จ, วทญฺญู วีตมจฺฉรา.

๗๐๐. ‘‘อขณฺฑการี สิกฺขาย, สุณฺหา ปรกุเลสุ จ;

อุปาสิกา สกฺยมุนิโน, สมฺพุทฺธสฺส สิรีมโต.

๗๐๑. ‘‘ภิกฺขุ จ สีลสมฺปนฺโน, คามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ;

โอกฺขิตฺตจกฺขุ สติมา, คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต.

๗๐๒. ‘‘สปทานํ จรมาโน, อคมา ตํ นิเวสนํ;

‘ตมทฺทส มหาราช, อุตฺตรา ภทฺทมตฺถุ เต’.

๗๐๓. ‘‘ปูรํ ปานียสรกํ, ปูเว วิตฺเต จ สา อทา;

‘ปิตา เม กาลงฺกโต, ภนฺเต ตสฺเสตํ อุปกปฺปตุ’.

๗๐๔. ‘‘สมนนฺตรานุทฺทิฏฺเฐ, วิปาโก อุทปชฺชถ;

ภุญฺชามิ กามกามีหํ, ราชา เวสฺสวโณ ยถา.

๗๐๕. ‘‘ตํ สุโณหิ มหาราช, อรินฺทม รฏฺฐวฑฺฒน;

สเทวกสฺส โลกสฺส, พุทฺโธ อคฺโค ปวุจฺจติ;

ตํ พุทฺธํ สรณํ คจฺฉ, สปุตฺตทาโร อรินฺทม.

๗๐๖. ‘‘อฏฺฐงฺคิเกน มคฺเคน, ผุสนฺติ อมตํ ปทํ;

ตํ ธมฺมํ สรณํ คจฺฉ, สปุตฺตทาโร อรินฺทม.

๗๐๗. ‘‘จตฺตาโร จ ปฏิปนฺนา [มคฺคปฏิปนฺนา (สี. สฺยา.)], จตฺตาโร จ ผเล ฐิตา;

เอส สงฺโฆ อุชุภูโต, ปญฺญาสีลสมาหิโต;

ตํ สงฺฆํ สรณํ คจฺฉ, สปุตฺตทาโร อรินฺทม.

๗๐๘. ‘‘ปาณาติปาตา วิรมสฺสุ ขิปฺปํ, โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยสฺสุ;

อมชฺชโป มา จ มุสา อภาณี, สเกน ทาเรน จ โหหิ ตุฏฺโฐ’’ติ.

๗๐๙. ‘‘อตฺถกาโมสิ เม ยกฺข, หิตกาโมสิ เทวเต;

กโรมิ ตุยฺหํ วจนํ, ตฺวํสิ อาจริโย มม.

๗๑๐. ‘‘อุเปมิ สรณํ พุทฺธํ, ธมฺมญฺจาปิ อนุตฺตรํ;

สงฺฆญฺจ นรเทวสฺส, คจฺฉามิ สรณํ อหํ.

๗๑๑. ‘‘ปาณาติปาตา วิรมามิ ขิปฺปํ, โลเก อทินฺนํ ปริวชฺชยามิ;

อมชฺชโป โน จ มุสา ภณามิ, สเกน ทาเรน จ โหมิ ตุฏฺโฐ.

๗๑๒. ‘‘โอผุณามิ [โอปุณามิ (สี.), โอผุนามิ (สฺยา. ก.), โอปุนามิ (?)] มหาวาเต, นทิยา สีฆคามิยา;

วมามิ ปาปิกํ ทิฏฺฐึ, พุทฺธานํ สาสเน รโต’’.

๗๑๓. อิทํ วตฺวาน โสรฏฺโฐ, วิรมิตฺวา ปาปทสฺสนา [ปาปทสฺสนํ (สฺยา. ก.)];

นโม ภควโต กตฺวา, ปาโมกฺโข รถมารุหีติ.

นนฺทกเปตวตฺถุ ตติยํ.