๑๔. ปจฺจเวกฺขณญาณนิทฺเทโส

๖๕. กถํ ตทา สมุทาคเต ธมฺเม ปสฺสเน ปญฺญา ปจฺจเวกฺขเณ ญาณํ? โสตาปตฺติมคฺคกฺขเณ ทสฺสนฏฺเฐน สมฺมาทิฏฺฐิ ตทา สมุทาคตา. อภินิโรปนฏฺเฐน สมฺมาสงฺกปฺโป ตทา สมุทาคโต. ปริคฺคหฏฺเฐน สมฺมาวาจา ตทา สมุทาคตา. สมุฏฺฐานฏฺเฐน สมฺมากมฺมนฺโต ตทา สมุทาคโต. โวทานฏฺเฐน สมฺมาอาชีโว ตทา สมุทาคโต. ปคฺคหฏฺเฐน สมฺมาวายาโม ตทา สมุทาคโต. อุปฏฺฐานฏฺเฐน สมฺมาสติ ตทา สมุทาคตา. อวิกฺเขปฏฺเฐน สมฺมาสมาธิ ตทา สมุทาคโต.

อุปฏฺฐานฏฺเฐน สติสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต. ปวิจยฏฺเฐน ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต. ปคฺคหฏฺเฐน วีริยสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต. ผรณฏฺเฐน ปีติสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต. อุปสมฏฺเฐน ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต. อวิกฺเขปฏฺเฐน สมาธิสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต. ปฏิสงฺขานฏฺเฐน อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺโค ตทา สมุทาคโต.

อสฺสทฺธิเย อกมฺปิยฏฺเฐน สทฺธาพลํ ตทา สมุทาคตํ. โกสชฺเช อกมฺปิยฏฺเฐน วีริยพลํ ตทา สมุทาคตํ. ปมาเท อกมฺปิยฏฺเฐน สติพลํ ตทา สมุทาคตํ. อุทฺธจฺเจ อกมฺปิยฏฺเฐน สมาธิพลํ ตทา สมุทาคตํ. อวิชฺชาย อกมฺปิยฏฺเฐน ปญฺญาพลํ ตทา สมุทาคตํ.

อธิโมกฺขฏฺเฐน สทฺธินฺทฺริยํ ตทา สมุทาคตํ. ปคฺคหฏฺเฐน วีริยินฺทฺริยํ ตทา สมุทาคตํ. อุปฏฺฐานฏฺเฐน สตินฺทฺริยํ ตทา สมุทาคตํ. อวิกฺเขปฏฺเฐน สมาธินฺทฺริยํ ตทา สมุทาคตํ. ทสฺสนฏฺเฐน ปญฺญินฺทฺริยํ ตทา สมุทาคตํ.

อาธิปเตยฺยฏฺเฐน อินฺทฺริยา ตทา สมุทาคตา. อกมฺปิยฏฺเฐน พลา ตทา สมุทาคตา. นิยฺยานฏฺเฐน สมฺโพชฺฌงฺคา ตทา สมุทาคตา. เหตุฏฺเฐน มคฺโค ตทา สมุทาคโต. อุปฏฺฐานฏฺเฐน สติปฏฺฐานา ตทา สมุทาคตา. ปทหนฏฺเฐน สมฺมปฺปธานา ตทา สมุทาคตา. อิชฺฌนฏฺเฐน อิทฺธิปาทา ตทา สมุทาคตา. ตถฏฺเฐน สจฺจา ตทา สมุทาคตา. อวิกฺเขปฏฺเฐน สมโถ ตทา สมุทาคโต. อนุปสฺสนฏฺเฐน วิปสฺสนา ตทา สมุทาคตา. เอกรสฏฺเฐน สมถวิปสฺสนา ตทา สมุทาคตา. อนติวตฺตนฏฺเฐน ยุคนทฺธํ ตทา สมุทาคตํ. สํวรฏฺเฐน สีลวิสุทฺธิ ตทา สมุทาคตา. อวิกฺเขปฏฺเฐน จิตฺตวิสุทฺธิ ตทา สมุทาคตา. ทสฺสนฏฺเฐน ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ ตทา สมุทาคตา. วิมุตฺตฏฺเฐน วิโมกฺโข ตทา สมุทาคโต. ปฏิเวธฏฺเฐน วิชฺชา ตทา สมุทาคตา. ปริจฺจาคฏฺเฐน วิมุตฺติ ตทา สมุทาคตา. สมุจฺเฉทฏฺเฐน ขเย ญาณํ ตทา สมุทาคตํ.

ฉนฺโท มูลฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. มนสิกาโร สมุฏฺฐานฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. ผสฺโส สโมธานฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. เวทนา สโมสรณฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. สมาธิ ปมุขฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. สติ อาธิปเตยฺยฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. ปญฺญา ตทุตฺตรฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. วิมุตฺติ สารฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. อมโตคธํ นิพฺพานํ ปริโยสานฏฺเฐน ตทา สมุทาคตํ. วุฏฺฐหิตฺวา ปจฺจเวกฺขติ, อิเม ธมฺมา ตทา สมุทาคตา.

โสตาปตฺติผลกฺขเณ ทสฺสนฏฺเฐน สมฺมาทิฏฺฐิ ตทา สมุทาคตา. อภินิโรปนฏฺเฐน สมฺมาสงฺกปฺโป ตทา สมุทาคโต…เป… ปฏิปฺปสฺสทฺธฏฺเฐน อนุปฺปาเท ญาณํ ตทา สมุทาคตํ. ฉนฺโท มูลฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. มนสิกาโร สมุฏฺฐานฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. ผสฺโส สโมธานฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. เวทนา สโมสรณฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. สมาธิ ปมุขฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต. สติ อาธิปเตยฺยฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. ปญฺญา ตทุตฺตรฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. วิมุตฺติ สารฏฺเฐน ตทา สมุทาคตา. อมโตคธํ นิพฺพานํ ปริโยสานฏฺเฐน ตทา สมุทาคตํ. วุฏฺฐหิตฺวา ปจฺจเวกฺขติ, อิเม ธมฺมา ตทา สมุทาคตา.

สกทาคามิมคฺคกฺขเณ…เป… สกทาคามิผลกฺขเณ…เป… อนาคามิมคฺคกฺขเณ…เป… อนาคามิผลกฺขเณ…เป… อรหตฺตมคฺคกฺขเณ ทสฺสนฏฺเฐน สมฺมาทิฏฺฐิ ตทา สมุทาคตา…เป… สมุจฺเฉทฏฺเฐน ขเย ญาณํ ตทา สมุทาคตํ. ฉนฺโท มูลฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต…เป… อมโตคธํ นิพฺพานํ ปริโยสานฏฺเฐน ตทา สมุทาคตํ. วุฏฺฐหิตฺวา ปจฺจเวกฺขติ, อิเม ธมฺมา ตทา สมุทาคตา.

อรหตฺตผลกฺขเณ ทสฺสนฏฺเฐน สมฺมาทิฏฺฐิ ตทา สมุทาคตา …เป… ปฏิปฺปสฺสทฺธฏฺเฐน อนุปฺปาเท ญาณํ ตทา สมุทาคตํ. ฉนฺโท มูลฏฺเฐน ตทา สมุทาคโต …เป… อมโตคธํ นิพฺพานํ ปริโยสานฏฺเฐน ตทา สมุทาคตํ. วุฏฺฐหิตฺวา ปจฺจเวกฺขติ, อิเม ธมฺมา ตทา สมุทาคตา. ตํ ญาตฏฺเฐน ญาณํ, ปชานนฏฺเฐน ปญฺญา. เตน วุจฺจติ – ‘‘ตทา สมุทาคเต ธมฺเม ปสฺสเน ปญฺญา ปจฺจเวกฺขเณ ญาณํ’’.

ปจฺจเวกฺขณญาณนิทฺเทโส จุทฺทสโม.