นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ขุทฺทกนิกาเย

ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ

๑. มหาวคฺโค

มาติกา

๑. โสตาวธาเน ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

๒. สุตฺวาน สํวเร ปญฺญา สีลมเย ญาณํ.

๓. สํวริตฺวา สมาทหเน ปญฺญา สมาธิภาวนามเย ญาณํ.

๔. ปจฺจยปริคฺคเห ปญฺญา ธมฺมฏฺฐิติญาณํ.

๕. อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนานํ ธมฺมานํ สงฺขิปิตฺวา ววตฺถาเน ปญฺญา สมฺมสเน ญาณํ.

๖. ปจฺจุปฺปนฺนานํ ธมฺมานํ วิปริณามานุปสฺสเน ปญฺญา อุทยพฺพยานุปสฺสเน ญาณํ.

๗. อารมฺมณํ ปฏิสงฺขา ภงฺคานุปสฺสเน ปญฺญา วิปสฺสเน ญาณํ.

๘. ภยตุปฏฺฐาเน ปญฺญา อาทีนเว ญาณํ.

๙. มุญฺจิตุกมฺยตาปฏิสงฺขาสนฺติฏฺฐนา ปญฺญา สงฺขารุเปกฺขาสุ ญาณํ.

๑๐. พหิทฺธา วุฏฺฐานวิวฏฺฏเน ปญฺญา โคตฺรภุญาณํ.

๑๑. ทุภโต วุฏฺฐานวิวฏฺฏเน ปญฺญา มคฺเค ญาณํ.

๑๒. ปโยคปฺปฏิปฺปสฺสทฺธิ ปญฺญา ผเล ญาณํ.

๑๓. ฉินฺนวฏุมานุปสฺสเน [ฉินฺนมนุปสฺสเน (สฺยา.), ฉินฺนวฏฺฏมนุปสฺสเน (สี. อฏฺฐ.)] ปญฺญา วิมุตฺติญาณํ.

๑๔. ตทา สมุทาคเต [สมุปาคเต (สฺยา.)] ธมฺเม ปสฺสเน ปญฺญา ปจฺจเวกฺขเณ ญาณํ.

๑๕. อชฺฌตฺตววตฺถาเน ปญฺญา วตฺถุนานตฺเต ญาณํ.

๑๖. พหิทฺธาววตฺถาเน ปญฺญา โคจรนานตฺเต ญาณํ.

๑๗. จริยาววตฺถาเน ปญฺญา จริยานานตฺเต ญาณํ.

๑๘. จตุธมฺมววตฺถาเน ปญฺญา ภูมินานตฺเต ญาณํ.

๑๙. นวธมฺมววตฺถาเน ปญฺญา ธมฺมนานตฺเต ญาณํ.

๒๐. อภิญฺญาปญฺญา ญาตฏฺเฐ ญาณํ.

๒๑. ปริญฺญาปญฺญา ตีรณฏฺเฐ ญาณํ.

๒๒. ปหาเน ปญฺญา ปริจฺจาคฏฺเฐ ญาณํ.

๒๓. ภาวนาปญฺญา เอกรสฏฺเฐ ญาณํ.

๒๔. สจฺฉิกิริยาปญฺญา ผสฺสนฏฺเฐ [ผุสนฏฺเฐ (ก.)] ญาณํ.

๒๕. อตฺถนานตฺเต ปญฺญา อตฺถปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๒๖. ธมฺมนานตฺเต ปญฺญา ธมฺมปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๒๗. นิรุตฺตินานตฺเต ปญฺญา นิรุตฺติปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๒๘. ปฏิภานนานตฺเต ปญฺญา [ปฏิภาณนานตฺเต (สฺยา.)] ปฏิภานปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๒๙. วิหารนานตฺเต ปญฺญา วิหารฏฺเฐ ญาณํ.

๓๐. สมาปตฺตินานตฺเต ปญฺญา สมาปตฺตฏฺเฐ ญาณํ.

๓๑. วิหารสมาปตฺตินานตฺเต ปญฺญา วิหารสมาปตฺตฏฺเฐ ญาณํ.

๓๒. อวิกฺเขปปริสุทฺธตฺตา อาสวสมุจฺเฉเท ปญฺญา อานนฺตริกสมาธิมฺหิ ญาณํ.

๓๓. ทสฺสนาธิปเตยฺยํ สนฺโต จ วิหาราธิคโม ปณีตาธิมุตฺตตา ปญฺญา อรณวิหาเร ญาณํ.

๓๔. ทฺวีหิ พเลหิ สมนฺนาคตตฺตา ตโย จ สงฺขารานํ ปฏิปฺปสฺสทฺธิยา โสฬสหิ ญาณจริยาหิ นวหิ สมาธิจริยาหิ วสิภาวตา ปญฺญา นิโรธสมาปตฺติยา ญาณํ.

๓๕. สมฺปชานสฺส ปวตฺตปริยาทาเน ปญฺญา ปรินิพฺพาเน ญาณํ.

๓๖. สพฺพธมฺมานํ สมฺมา สมุจฺเฉเท นิโรเธ จ อนุปฏฺฐานตา ปญฺญา สมสีสฏฺเฐ ญาณํ.

๓๗. ปุถุนานตฺตเตชปริยาทาเน ปญฺญา สลฺเลขฏฺเฐ ญาณํ.

๓๘. อสลฺลีนตฺตปหิตตฺตปคฺคหฏฺเฐ ปญฺญา วีริยารมฺเภ ญาณํ.

๓๙. นานาธมฺมปฺปกาสนตา ปญฺญา อตฺถสนฺทสฺสเน ญาณํ.

๔๐. สพฺพธมฺมานํ เอกสงฺคหตานานตฺเตกตฺตปฏิเวเธ ปญฺญา ทสฺสนวิสุทฺธิญาณํ.

๔๑. วิทิตตฺตา ปญฺญา ขนฺติญาณํ.

๔๒. ผุฏฺฐตฺตา ปญฺญา ปริโยคาหเณ [ปริโยคาหเน (สฺยา.)] ญาณํ.

๔๓. สโมทหเน ปญฺญา ปเทสวิหาเร ญาณํ.

๔๔. อธิปตตฺตา ปญฺญา สญฺญาวิวฏฺเฏ ญาณํ.

๔๕. นานตฺเต ปญฺญา เจโตวิวฏฺเฏ ญาณํ.

๔๖. อธิฏฺฐาเน ปญฺญา จิตฺตวิวฏฺเฏ ญาณํ.

๔๗. สุญฺญเต ปญฺญา ญาณวิวฏฺเฏ ญาณํ.

๔๘. โวสคฺเค [โวสฺสคฺเค (พหูสุ)] ปญฺญา วิโมกฺขวิวฏฺเฏ ญาณํ.

๔๙. ตถฏฺเฐ ปญฺญา สจฺจวิวฏฺเฏ ญาณํ.

๕๐. กายมฺปิ จิตฺตมฺปิ เอกววตฺถานตา สุขสญฺญญฺจ ลหุสญฺญญฺจ อธิฏฺฐานวเสน อิชฺฌนฏฺเฐ ปญฺญา อิทฺธิวิเธ ญาณํ.

๕๑. วิตกฺกวิปฺผารวเสน นานตฺเตกตฺตสทฺทนิมิตฺตานํ ปริโยคาหเณ ปญฺญา โสตธาตุวิสุทฺธิญาณํ.

๕๒. ติณฺณนฺนํ จิตฺตานํ วิปฺผารตฺตา อินฺทฺริยานํ ปสาทวเสน นานตฺเตกตฺตวิญฺญาณจริยา ปริโยคาหเณ ปญฺญา เจโตปริยญาณํ.

๕๓. ปจฺจยปฺปวตฺตานํ ธมฺมานํ นานตฺเตกตฺตกมฺมวิปฺผารวเสน ปริโยคาหเณ ปญฺญา ปุพฺเพนิวาสานุสฺสติญาณํ.

๕๔. โอภาสวเสน นานตฺเตกตฺตรูปนิมิตฺตานํ ทสฺสนฏฺเฐ ปญฺญา ทิพฺพจกฺขุญาณํ.

๕๕. จตุสฏฺฐิยา อากาเรหิ ติณฺณนฺนํ อินฺทฺริยานํ วสีภาวตา ปญฺญา อาสวานํ ขเย ญาณํ.

๕๖. ปริญฺญฏฺเฐ ปญฺญา ทุกฺเข ญาณํ.

๕๗. ปหานฏฺเฐ ปญฺญา สมุทเย ญาณํ.

๕๘. สจฺฉิกิริยฏฺเฐ ปญฺญา นิโรเธ ญาณํ.

๕๙. ภาวนฏฺเฐ ปญฺญา มคฺเค ญาณํ.

๖๐. ทุกฺเข ญาณํ.

๖๑. ทุกฺขสมุทเย ญาณํ.

๖๒. ทุกฺขนิโรเธ ญาณํ.

๖๓. ทุกฺขนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ญาณํ.

๖๔. อตฺถปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๖๕. ธมฺมปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๖๖. นิรุตฺติปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๖๗. ปฏิภานปฏิสมฺภิเท ญาณํ.

๖๘. อินฺทฺริยปโรปริยตฺเต ญาณํ.

๖๙. สตฺตานํ อาสยานุสเย ญาณํ.

๗๐. ยมกปาฏิหีเร ญาณํ.

๗๑. มหากรุณาสมาปตฺติยา ญาณํ.

๗๒. สพฺพญฺญุตญาณํ.

๗๓. อนาวรณญาณํ.

อิมานิ เตสตฺตติ ญาณานิ. อิเมสํ เตสตฺตติยา ญาณานํ สตฺตสฏฺฐิ ญาณานิ สาวกสาธารณานิ; ฉ ญาณานิ อสาธารณานิ สาวเกหิ.

มาติกา นิฏฺฐิตา.

๑. ญาณกถา

๑. สุตมยญาณนิทฺเทโส

๑. กถํ โสตาวธาเน ปญฺญา สุตมเย ญาณํ?

‘‘อิเม ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา ปริญฺเญยฺยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา ปหาตพฺพา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา สจฺฉิกาตพฺพา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา หานภาคิยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา ฐิติภาคิยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา วิเสสภาคิยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิเม ธมฺมา นิพฺเพธภาคิยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘สพฺเพ สงฺขารา อนิจฺจา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘สพฺเพ สงฺขารา ทุกฺขา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘สพฺเพ ธมฺมา อนตฺตา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิทํ ทุกฺขํ อริยสจฺจ’’นฺติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิทํ ทุกฺขสมุทยํ [ทุกฺขสมุทโย (สฺยา.)] อริยสจฺจ’’นฺติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิทํ ทุกฺขนิโรธํ [ทุกฺขนิโรโธ (สฺยา.) อฏฺฐกถา โอโลเกตพฺพา] อริยสจฺจ’’นฺติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

‘‘อิทํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อริยสจฺจ’’นฺติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ.

๒. กถํ ‘‘อิเม ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา’’ติ โสตาวธานํ, ตํปชานนา ปญฺญา สุตมเย ญาณํ?

เอโก ธมฺโม อภิญฺเญยฺโย – สพฺเพ สตฺตา อาหารฏฺฐิติกา. เทฺว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – เทฺว ธาตุโย. ตโย ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – ติสฺโส ธาตุโย. จตฺตาโร ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – จตฺตาริ อริยสจฺจานิ. ปญฺจ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – ปญฺจ วิมุตฺตายตนานิ. ฉ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – ฉ อนุตฺตริยานิ. สตฺต ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – สตฺต นิทฺทสวตฺถูนิ. อฏฺฐ ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – อฏฺฐ อภิภายตนานิ. นว ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – นว อนุปุพฺพวิหารา. ทส ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา – ทส นิชฺชรวตฺถูนิ.

๓. ‘‘สพฺพํ, ภิกฺขเว, อภิญฺเญยฺยํ. กิญฺจ, ภิกฺขเว, สพฺพํ อภิญฺเญยฺยํ? จกฺขุ [จกฺขุํ (สฺยา. ก.)], ภิกฺขเว, อภิญฺเญยฺยํ; รูปา อภิญฺเญยฺยา; จกฺขุวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; จกฺขุสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; ยมฺปิทํ [ยมิทํ (ก.) สํ. นิ. ๔.๕๒ ปสฺสิตพฺโพ] จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา, ตมฺปิ อภิญฺเญยฺยํ. โสตํ อภิญฺเญยฺยํ; สทฺทา อภิญฺเญยฺยา…เป… ฆานํ อภิญฺเญยฺยํ; คนฺธา อภิญฺเญยฺยา… ชิวฺหา อภิญฺเญยฺยา; รสา อภิญฺเญยฺยา… กาโย อภิญฺเญยฺโย; โผฏฺฐพฺพา อภิญฺเญยฺยา… มโน อภิญฺเญยฺโย; ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา; มโนวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ, มโนสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; ยมฺปิทํ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทยิตํ สุขํ วา ทุกฺขํ วา อทุกฺขมสุขํ วา, ตมฺปิ อภิญฺเญยฺยํ.’’

รูปํ อภิญฺเญยฺยํ; เวทนา อภิญฺเญยฺยา; สญฺญา อภิญฺเญยฺยา; สงฺขารา อภิญฺเญยฺยา; วิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ.

จกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ; โสตํ อภิญฺเญยฺยํ; ฆานํ อภิญฺเญยฺยํ; ชิวฺหา อภิญฺเญยฺยา; กาโย อภิญฺเญยฺโย; มโน อภิญฺเญยฺโย. รูปา อภิญฺเญยฺยา; สทฺทา อภิญฺเญยฺยา; คนฺธา อภิญฺเญยฺยา; รสา อภิญฺเญยฺยา; โผฏฺฐพฺพา อภิญฺเญยฺยา; ธมฺมา อภิญฺเญยฺยา. จกฺขุวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; โสตวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; ฆานวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; ชิวฺหาวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; กายวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; มโนวิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ. จกฺขุสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; โสตสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; ฆานสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; ชิวฺหาสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; กายสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; มโนสมฺผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; จกฺขุสมฺผสฺสชา เวทนา อภิญฺเญยฺยา; โสตสมฺผสฺสชา เวทนา อภิญฺเญยฺยา; ฆานสมฺผสฺสชา เวทนา อภิญฺเญยฺยา; ชิวฺหาสมฺผสฺสชา เวทนา อภิญฺเญยฺยา; กายสมฺผสฺสชา เวทนา อภิญฺเญยฺยา; มโนสมฺผสฺสชา เวทนา อภิญฺเญยฺยา. รูปสญฺญา อภิญฺเญยฺยา; สทฺทสญฺญา อภิญฺเญยฺยา; คนฺธสญฺญา อภิญฺเญยฺยา; รสสญฺญา อภิญฺเญยฺยา; โผฏฺฐพฺพสญฺญา อภิญฺเญยฺยา; ธมฺมสญฺญา อภิญฺเญยฺยา. รูปสญฺเจตนา อภิญฺเญยฺยา; สทฺทสญฺเจตนา อภิญฺเญยฺยา; คนฺธสญฺเจตนา อภิญฺเญยฺยา; รสสญฺเจตนา อภิญฺเญยฺยา; โผฏฺฐพฺพสญฺเจตนา อภิญฺเญยฺยา; ธมฺมสญฺเจตนา อภิญฺเญยฺยา. รูปตณฺหา อภิญฺเญยฺยา; สทฺทตณฺหา อภิญฺเญยฺยา; คนฺธตณฺหา อภิญฺเญยฺยา; รสตณฺหา อภิญฺเญยฺยา; โผฏฺฐพฺพตณฺหา อภิญฺเญยฺยา; ธมฺมตณฺหา อภิญฺเญยฺยา. รูปวิตกฺโก อภิญฺเญยฺโย; สทฺทวิตกฺโก อภิญฺเญยฺโย; คนฺธวิตกฺโก อภิญฺเญยฺโย; รสวิตกฺโก อภิญฺเญยฺโย; โผฏฺฐพฺพวิตกฺโก อภิญฺเญยฺโย; ธมฺมวิตกฺโก อภิญฺเญยฺโย. รูปวิจาโร อภิญฺเญยฺโย; สทฺทวิจาโร อภิญฺเญยฺโย; คนฺธวิจาโร อภิญฺเญยฺโย; รสวิจาโร อภิญฺเญยฺโย; โผฏฺฐพฺพวิจาโร อภิญฺเญยฺโย; ธมฺมวิจาโร อภิญฺเญยฺโย.

๔. ปถวีธาตุ อภิญฺเญยฺยา; อาโปธาตุ อภิญฺเญยฺยา; เตโชธาตุ อภิญฺเญยฺยา; วาโยธาตุ อภิญฺเญยฺยา; อากาสธาตุ อภิญฺเญยฺยา; วิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา.

ปถวีกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; อาโปกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; เตโชกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; วาโยกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; นีลกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; ปีตกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; โลหิตกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; โอทาตกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; อากาสกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ; วิญฺญาณกสิณํ อภิญฺเญยฺยํ.

เกสา อภิญฺเญยฺยา; โลมา อภิญฺเญยฺยา; นขา อภิญฺเญยฺยา; ทนฺตา อภิญฺเญยฺยา; ตโจ อภิญฺเญยฺโย, มํสํ อภิญฺเญยฺยํ; นฺหารู [นหารู (สฺยา.)] อภิญฺเญยฺยา; อฏฺฐี อภิญฺเญยฺยา; อฏฺฐิมิญฺชา อภิญฺเญยฺยา [อฏฺฐิมญฺชํ อภิญฺเญยฺยํ (สฺยา. ก.)]; วกฺกํ อภิญฺเญยฺยํ; หทยํ อภิญฺเญยฺยํ; ยกนํ อภิญฺเญยฺยํ; กิโลมกํ อภิญฺเญยฺยํ; ปิหกํ อภิญฺเญยฺยํ; ปปฺผาสํ อภิญฺเญยฺยํ; อนฺตํ อภิญฺเญยฺยํ อนฺตคุณํ อภิญฺเญยฺยํ; อุทริยํ อภิญฺเญยฺยํ; กรีสํ อภิญฺเญยฺยํ; ปิตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; เสมฺหํ อภิญฺเญยฺยํ; ปุพฺโพ อภิญฺเญยฺโย; โลหิตํ อภิญฺเญยฺยํ; เสโท อภิญฺเญยฺโย; เมโท อภิญฺเญยฺโย; อสฺสุ อภิญฺเญยฺยํ; วสา อภิญฺเญยฺยา; เขโฬ อภิญฺเญยฺโย; สิงฺฆาณิกา อภิญฺเญยฺยา; ลสิกา อภิญฺเญยฺยา; มุตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; มตฺถลุงฺคํ อภิญฺเญยฺยํ.

จกฺขายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; รูปายตนํ อภิญฺเญยฺยํ. โสตายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; สทฺทายตนํ อภิญฺเญยฺยํ. ฆานายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; คนฺธายตนํ อภิญฺเญยฺยํ. ชิวฺหายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; รสายตนํ อภิญฺเญยฺยํ. กายายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; โผฏฺฐพฺพายตนํ อภิญฺเญยฺยํ. มนายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; ธมฺมายตนํ อภิญฺเญยฺยํ.

จกฺขุธาตุ อภิญฺเญยฺยา; รูปธาตุ อภิญฺเญยฺยา; จกฺขุวิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา. โสตธาตุ อภิญฺเญยฺยา; สทฺทธาตุ อภิญฺเญยฺยา; โสตวิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา. ฆานธาตุ อภิญฺเญยฺยา; คนฺธธาตุ อภิญฺเญยฺยา; ฆานวิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา. ชิวฺหาธาตุ อภิญฺเญยฺยา; รสธาตุ อภิญฺเญยฺยา; ชิวฺหาวิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา. กายธาตุ อภิญฺเญยฺยา; โผฏฺฐพฺพธาตุ อภิญฺเญยฺยา; กายวิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา. มโนธาตุ อภิญฺเญยฺยา; ธมฺมธาตุ อภิญฺเญยฺยา; มโนวิญฺญาณธาตุ อภิญฺเญยฺยา.

จกฺขุนฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; โสตินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; ฆานินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; ชิวฺหินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; กายินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; มนินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; ชีวิตินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; อิตฺถินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; ปุริสินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; สุขินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; ทุกฺขินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; โสมนสฺสินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; โทมนสฺสินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; อุเปกฺขินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; สทฺธินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; วีริยินฺทฺริยํ [วิริยินฺทฺริยํ (สฺยา.)] อภิญฺเญยฺยํ; สตินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; สมาธินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; ปญฺญินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; อนญฺญาตญฺญสฺสามีตินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; อญฺญินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ; อญฺญาตาวินฺทฺริยํ อภิญฺเญยฺยํ.

๕. กามธาตุ อภิญฺเญยฺยา; รูปธาตุ อภิญฺเญยฺยา; อรูปธาตุ อภิญฺเญยฺยา. กามภโว อภิญฺเญยฺโย; รูปภโว อภิญฺเญยฺโย; อรูปภโว อภิญฺเญยฺโย. สญฺญาภโว อภิญฺเญยฺโย; อสญฺญาภโว อภิญฺเญยฺโย; เนวสญฺญานาสญฺญาภโว อภิญฺเญยฺโย. เอกโวการภโว อภิญฺเญยฺโย; จตุโวการภโว อภิญฺเญยฺโย; ปญฺจโวการภโว อภิญฺเญยฺโย.

๖. ปฐมํ ฌานํ [ปฐมชฺฌานํ (สฺยา.) เอวมีทิเสสุ ฐาเนสุ] อภิญฺเญยฺยํ; ทุติยํ ฌานํ อภิญฺเญยฺยํ; ตติยํ ฌานํ อภิญฺเญยฺยํ; จตุตฺถํ ฌานํ อภิญฺเญยฺยํ. เมตฺตาเจโตวิมุตฺติ อภิญฺเญยฺยา; กรุณาเจโตวิมุตฺติ อภิญฺเญยฺยา; มุทิตาเจโตวิมุตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อุเปกฺขาเจโตวิมุตฺติ อภิญฺเญยฺยา. อากาสานญฺจายตนสมาปตฺติ อภิญฺเญยฺยา; วิญฺญาณญฺจายตนสมาปตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อากิญฺจญฺญายตนสมาปตฺติ อภิญฺเญยฺยา; เนวสญฺญานาสญฺญายตนสมาปตฺติ อภิญฺเญยฺยา.

อวิชฺชา อภิญฺเญยฺยา; สงฺขารา อภิญฺเญยฺยา; วิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ; นามรูปํ อภิญฺเญยฺยํ; สฬายตนํ อภิญฺเญยฺยํ; ผสฺโส อภิญฺเญยฺโย; เวทนา อภิญฺเญยฺยา; ตณฺหา อภิญฺเญยฺยา; อุปาทานํ อภิญฺเญยฺยํ; ภโว อภิญฺเญยฺโย; ชาติ อภิญฺเญยฺยา; ชรามรณํ อภิญฺเญยฺยํ.

๗. ทุกฺขํ อภิญฺเญยฺยํ; ทุกฺขสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อภิญฺเญยฺยา. รูปํ อภิญฺเญยฺยํ; รูปสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรธคามินี ปฏิปทา อภิญฺเญยฺยา. เวทนา อภิญฺเญยฺยา…เป… สญฺญา อภิญฺเญยฺยา…เป… สงฺขารา อภิญฺเญยฺยา…เป… วิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ. จกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ…เป… ชรามรณํ อภิญฺเญยฺยํ; ชรามรณสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรธคามินี ปฏิปทา อภิญฺเญยฺยา.

ทุกฺขสฺส ปริญฺญฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสมุทยสฺส ปหานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรธสฺส สจฺฉิกิริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ภาวนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. รูปสฺส ปริญฺญฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; รูปสมุทยสฺส ปหานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรธสฺส สจฺฉิกิริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ภาวนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. เวทนาย…เป… สญฺญาย… สงฺขารานํ… วิญฺญาณสฺส… จกฺขุสฺส…เป… ชรามรณสฺส ปริญฺญฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสมุทยสฺส ปหานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรธสฺส สจฺฉิกิริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ภาวนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

ทุกฺขสฺส ปริญฺญาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสมุทยสฺส ปหานปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรธสฺส สจฺฉิกิริยาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ภาวนาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. รูปสฺส ปริญฺญาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; รูปสมุทยสฺส ปหานปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรธสฺส สจฺฉิกิริยาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ภาวนาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. เวทนาย…เป… สญฺญาย… สงฺขารานํ… วิญฺญาณสฺส… จกฺขุสฺส…เป… ชรามรณสฺส ปริญฺญาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสมุทยสฺส ปหานปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรธสฺส สจฺฉิกิริยาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรธคามินิยา ปฏิปทาย ภาวนาปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

๘. ทุกฺขํ อภิญฺเญยฺยํ; ทุกฺขสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส สมุทยนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส ฉนฺทราคนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส อสฺสาโท อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส อาทีนโว อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺเญยฺยํ. รูปํ อภิญฺเญยฺยํ; รูปสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส สมุทยนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส ฉนฺทราคนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส อสฺสาโท อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส อาทีนโว อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺเญยฺยํ. เวทนา อภิญฺเญยฺยา…เป… สญฺญา อภิญฺเญยฺยา… สงฺขารา อภิญฺเญยฺยา… วิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ… จกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ…เป… ชรามรณํ อภิญฺเญยฺยํ; ชรามรณสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส สมุทยนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส ฉนฺทราคนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส อสฺสาโท อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส อาทีนโว อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺเญยฺยํ.

ทุกฺขํ อภิญฺเญยฺยํ; ทุกฺขสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา อภิญฺเญยฺยา; ทุกฺขสฺส อสฺสาโท อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส อาทีนโว อภิญฺเญยฺโย; ทุกฺขสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺเญยฺยํ. รูปํ อภิญฺเญยฺยํ; รูปสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; รูปนิโรธคามินี ปฏิปทา อภิญฺเญยฺยา; รูปสฺส อสฺสาโท อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส อาทีนโว อภิญฺเญยฺโย; รูปสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺเญยฺยํ. เวทนา อภิญฺเญยฺยา…เป… สญฺญา อภิญฺเญยฺยา… สงฺขารา อภิญฺเญยฺยา… วิญฺญาณํ อภิญฺเญยฺยํ… จกฺขุ อภิญฺเญยฺยํ…เป… ชรามรณํ อภิญฺเญยฺยํ; ชรามรณสมุทโย อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรโธ อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณนิโรธคามินี ปฏิปทา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรณสฺส อสฺสาโท อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส อาทีนโว อภิญฺเญยฺโย; ชรามรณสฺส นิสฺสรณํ อภิญฺเญยฺยํ.

๙. อนิจฺจานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ทุกฺขานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; อนตฺตานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; นิพฺพิทานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; วิราคานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; นิโรธานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา. รูเป อนิจฺจานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; รูเป ทุกฺขานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; รูเป อนตฺตานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; รูเป นิพฺพิทานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; รูเป วิราคานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; รูเป นิโรธานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; รูเป ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา. เวทนาย…เป… สญฺญาย… สงฺขาเรสุ… วิญฺญาเณ… จกฺขุสฺมึ…เป… ชรามรเณ อนิจฺจานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรเณ ทุกฺขานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรเณ อนตฺตานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรเณ นิพฺพิทานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรเณ วิราคานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรเณ นิโรธานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา; ชรามรเณ ปฏินิสฺสคฺคานุปสฺสนา อภิญฺเญยฺยา.

๑๐. อุปฺปาโท อภิญฺเญยฺโย; ปวตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; นิมิตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; อายูหนา [อายุหนา (สฺยา.) เอวมุปริปิ] อภิญฺเญยฺยา; ปฏิสนฺธิ อภิญฺเญยฺยา; คติ อภิญฺเญยฺยา; นิพฺพตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อุปปตฺติ อภิญฺเญยฺยา; ชาติ อภิญฺเญยฺยา; ชรา อภิญฺเญยฺยา; พฺยาธิ อภิญฺเญยฺโย, มรณํ อภิญฺเญยฺยํ; โสโก อภิญฺเญยฺโย; ปริเทโว อภิญฺเญยฺโย; อุปายาโส อภิญฺเญยฺโย.

อนุปฺปาโท อภิญฺเญยฺโย; อปฺปวตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; อนิมิตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; อนายูหนา [อนายุหนา (สฺยา.) เอวมุปริปิ] อภิญฺเญยฺยา; อปฺปฏิสนฺธิ อภิญฺเญยฺยา; อคติ อภิญฺเญยฺยา; อนิพฺพตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อนุปปตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อชาติ อภิญฺเญยฺยา; อชรา อภิญฺเญยฺยา; อพฺยาธิ อภิญฺเญยฺโย; อมตํ อภิญฺเญยฺยํ; อโสโก อภิญฺเญยฺโย; อปริเทโว อภิญฺเญยฺโย; อนุปายาโส อภิญฺเญยฺโย.

อุปฺปาโท อภิญฺเญยฺโย; อนุปฺปาโท อภิญฺเญยฺโย; ปวตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; อปฺปวตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ; อนิมิตฺตํ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา อภิญฺเญยฺยา; อนายูหนา อภิญฺเญยฺยา. ปฏิสนฺธิ อภิญฺเญยฺยา; อปฺปฏิสนฺธิ อภิญฺเญยฺยา. คติ อภิญฺเญยฺยา; อคติ อภิญฺเญยฺยา. นิพฺพตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อนิพฺพตฺติ อภิญฺเญยฺยา. อุปปตฺติ อภิญฺเญยฺยา; อนุปปตฺติ อภิญฺเญยฺยา. ชาติ อภิญฺเญยฺยา; อชาติ อภิญฺเญยฺยา. ชรา อภิญฺเญยฺยา; อชรา อภิญฺเญยฺยา. พฺยาธิ อภิญฺเญยฺโย; อพฺยาธิ อภิญฺเญยฺโย. มรณํ อภิญฺเญยฺยํ; อมตํ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก อภิญฺเญยฺโย; อโสโก อภิญฺเญยฺโย. ปริเทโว อภิญฺเญยฺโย; อปริเทโว อภิญฺเญยฺโย. อุปายาโส อภิญฺเญยฺโย; อนุปายาโส อภิญฺเญยฺโย.

อุปฺปาโท ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส ทุกฺขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อนุปฺปาโท สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปวตฺตํ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิมิตฺตํ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนายูหนา สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปฏิสนฺธิ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อคติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิพฺพตฺติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปปตฺติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชาติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชรา สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อพฺยาธิ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อมตํ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อโสโก สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปริเทโว สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปายาโส สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท ทุกฺขํ, อนุปฺปาโท สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ ทุกฺขํ, อปฺปวตฺตํ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ ทุกฺขํ, อนิมิตฺตํ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา ทุกฺขํ, อนายูหนา สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ ทุกฺขํ, อปฺปฏิสนฺธิ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ ทุกฺขํ, อคติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ ทุกฺขํ, อนิพฺพตฺติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ ทุกฺขํ, อนุปปตฺติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ ทุกฺขํ, อชาติ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา ทุกฺขํ, อชรา สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ ทุกฺขํ, อพฺยาธิ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ ทุกฺขํ, อมตํ สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก ทุกฺขํ, อโสโก สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว ทุกฺขํ, อปริเทโว สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส ทุกฺขํ, อนุปายาโส สุขนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส ภยนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อนุปฺปาโท เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปวตฺตํ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิมิตฺตํ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนายูหนา เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปฏิสนฺธิ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อคติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิพฺพตฺติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปปตฺติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชาติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชรา เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อพฺยาธิ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อมตํ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อโสโก เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปริเทโว เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปายาโส เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท ภยํ, อนุปฺปาโท เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ ภยํ, อปฺปวตฺตํ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ ภยํ, อนิมิตฺตํ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา ภยํ, อนายูหนา เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ ภยํ, อปฺปฏิสนฺธิ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ ภยํ, อคติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ ภยํ, อนิพฺพตฺติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ ภยํ, อนุปปตฺติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ ภยํ, อชาติ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา ภยํ, อชรา เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ ภยํ, อพฺยาธิ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ ภยํ, อมตํ เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก ภยํ, อโสโก เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว ภยํ, อปริเทโว เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส ภยํ, อนุปายาโส เขมนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส สามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อนุปฺปาโท นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปวตฺตํ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิมิตฺตํ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนายูหนา นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปฏิสนฺธิ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อคติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิพฺพตฺติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปปตฺติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชาติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชรา นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อพฺยาธิ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อมตํ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อโสโก นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปริเทโว นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปายาโส นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท สามิสํ, อนุปฺปาโท นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ สามิสํ, อปฺปวตฺตํ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ สามิสํ, อนิมิตฺตํ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา สามิสํ, อนายูหนา นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ สามิสํ, อปฺปฏิสนฺธิ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ สามิสํ, อคติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ สามิสํ, อนิพฺพตฺติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ สามิสํ, อนุปปตฺติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ สามิสํ, อชาติ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา สามิสํ, อชรา นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ สามิสํ, อพฺยาธิ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ สามิสํ, อมตํ นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก สามิสํ, อโสโก นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว สามิสํ, อปริเทโว นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส สามิสํ, อนุปายาโส นิรามิสนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส สงฺขาราติ อภิญฺเญยฺยํ.

อนุปฺปาโท นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปวตฺตํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิมิตฺตํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนายูหนา นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปฺปฏิสนฺธิ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อคติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนิพฺพตฺติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปปตฺติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชาติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อชรํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อพฺยาธิ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อมตํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อโสโก นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อปริเทโว นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อนุปายาโส นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

อุปฺปาโท สงฺขารา, อนุปฺปาโท นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปวตฺตํ สงฺขารา, อปฺปวตฺตํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิมิตฺตํ สงฺขารา, อนิมิตฺตํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อายูหนา สงฺขารา, อนายูหนา นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปฏิสนฺธิ สงฺขารา, อปฺปฏิสนฺธิ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. คติ สงฺขารา, อคติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. นิพฺพตฺติ สงฺขารา, อนิพฺพตฺติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปปตฺติ สงฺขารา, อนุปปตฺติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชาติ สงฺขารา, อชาติ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ชรา สงฺขารา, อชรา นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. พฺยาธิ สงฺขารา, อพฺยาธิ นิพฺพาน’’นฺติ อภิญฺเญยฺยํ. มรณํ สงฺขารา, อมตํ นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. โสโก สงฺขารา, อโสโก นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. ปริเทโว สงฺขารา, อปริเทโว นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ. อุปายาโส สงฺขารา, อนุปายาโส นิพฺพานนฺติ อภิญฺเญยฺยํ.

ปฐมภาณวาโร.

๑๑. ปริคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปริวารฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปริปูรฏฺโฐ [ปริปูรณฏฺโฐ (ก.), ปริปูริฏฺโฐ (สี. อฏฺฐ.)] อภิญฺเญยฺโย; เอกคฺคฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อวิสารฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อนาวิลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อนิญฺชนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺตุปฏฺฐานวเสน จิตฺตสฺส ฐิตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อารมฺมณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; โคจรฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปหานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปริจฺจาคฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วุฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิวฏฺฏนฏฺโฐ [นิวตฺตนฏฺโฐ (ก.)] อภิญฺเญยฺโย; สนฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปณีตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิมุตฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อนาสวฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ตรณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อนิมิตฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อปฺปณิหิตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สุญฺญตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกรสฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อนติวตฺตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ยุคนทฺธฏฺโฐ [ยุคนนฺธนฏฺโฐ (ก.)] อภิญฺเญยฺโย; นิยฺยานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เหตุฏฺโฐ [เหตฏฺโฐ (สฺยา.)] อภิญฺเญยฺโย; ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อาธิปเตยฺยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

๑๒. สมถสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิปสฺสนาย อนุปสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมถวิปสฺสนานํ เอกรสฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ยุคนทฺธสฺส อนติวตฺตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สิกฺขาย สมาทานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อารมฺมณสฺส โคจรฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ลีนสฺส จิตฺตสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อุทฺธตสฺส จิตฺตสฺส นิคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อุโภวิสุทฺธานํ อชฺฌุเปกฺขนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิเสสาธิคมฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อุตฺตริ ปฏิเวธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สจฺจาภิสมยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; นิโรเธ ปติฏฺฐาปกฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

สทฺธินฺทฺริยสฺส อธิโมกฺขฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยินฺทฺริยสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สตินฺทฺริยสฺส อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมาธินฺทฺริยสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปญฺญินฺทฺริยสฺส ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

สทฺธาพลสฺส อสฺสทฺธิเย อกมฺปิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยพลสฺส โกสชฺเช อกมฺปิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สติพลสฺส ปมาเท อกมฺปิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมาธิพลสฺส อุทฺธจฺเจ อกมฺปิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปญฺญาพลสฺส อวิชฺชาย อกมฺปิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

สติสมฺโพชฺฌงฺคสฺส อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ธมฺมวิจยสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ปวิจยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปีติสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ผรณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปสฺสทฺธิสมฺโพชฺฌงฺคสฺส อุปสมฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมาธิสมฺโพชฺฌงฺคสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อุเปกฺขาสมฺโพชฺฌงฺคสฺส ปฏิสงฺขานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

สมฺมาทิฏฺฐิยา ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมาสงฺกปฺปสฺส อภินิโรปนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมาวาจาย ปริคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมากมฺมนฺตสฺส สมุฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมาอาชีวสฺส โวทานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมาวายามสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมาสติยา อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมาสมาธิสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

๑๓. อินฺทฺริยานํ อาธิปเตยฺยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; พลานํ อกมฺปิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; โพชฺฌงฺคานํ นิยฺยานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; มคฺคสฺส เหตุฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สติปฏฺฐานานํ อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฺมปฺปธานานํ ปทหนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อิทฺธิปาทานํ อิชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สจฺจานํ ตถฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปโยคานํ [มคฺคานํ (สพฺพตฺถ) อฏฺฐกถา ปสฺสิตพฺพา] ปฏิปฺปสฺสทฺธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ผลานํ สจฺฉิกิริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

วิตกฺกสฺส อภินิโรปนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิจารสฺส อุปวิจารฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปีติยา ผรณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สุขสฺส อภิสนฺทนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. จิตฺตสฺส เอกคฺคฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. อาวชฺชนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิชานนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปชานนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สญฺชานนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอโกทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย. อภิญฺญาย ญาตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปริญฺญาย ตีรณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ปหานสฺส ปริจฺจาคฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ภาวนาย เอกรสฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สจฺฉิกิริยาย ผสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ขนฺธานํ ขนฺธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ธาตูนํ ธาตุฏฺโฐ [ธาตฏฺโฐ (สฺยา.)] อภิญฺเญยฺโย; อายตนานํ อายตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สงฺขตานํ สงฺขตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อสงฺขตสฺส อสงฺขตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

๑๔. จิตฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตานนฺตริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส วุฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส วิวฏฺฏนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส เหตุฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส ปจฺจยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส วตฺถุฏฺโฐ [วตฺถฏฺโฐ (สฺยา.)] อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส ภูมฏฺโฐ [ภุมฺมฏฺโฐ (สฺยา. สี. อฏฺฐ.) (เอกตฺเต อุปนิพนฺธนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย) (ก.) อฏฺฐกถา ปสฺสิตพฺพา] อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส อารมฺมณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส โคจรฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส จริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส คตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส อภินีหารฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส นิยฺยานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส นิสฺสรณฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

๑๕. เอกตฺเต อาวชฺชนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต วิชานนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปชานนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สญฺชานนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต เอกทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อุปนิพนฺธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปกฺขนฺทนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปสีทนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สนฺติฏฺฐนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต วิมุจฺจนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ‘‘เอตํ สนฺต’’นฺติ ปสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ยานีกตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต วตฺถุกตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อนุฏฺฐิตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปริจิตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สุสมารทฺธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปริคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปริวารฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปริปูรฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สโมธานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อธิฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อาเสวนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ภาวนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต พหุลีกมฺมฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สุสมุคฺคตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สุวิมุตฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต พุชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อนุพุชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปฏิพุชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สมฺพุชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต โพธนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อนุโพธนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปฏิโพธนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สมฺโพธนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต โพธิปกฺขิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อนุโพธิปกฺขิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปฏิโพธิปกฺขิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สมฺโพธิปกฺขิยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต โชตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อุชฺโชตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต อนุโชตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต ปฏิโชตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; เอกตฺเต สญฺโชตนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

๑๖. ปตาปนฏฺโฐ [ปกาสนฏฺโฐ (ก.)] อภิญฺเญยฺโย; วิโรจนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; กิเลสานํ สนฺตาปนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; อมลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิมลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; นิมฺมลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; สมยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิเวกฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิเวกจริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิราคฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิราคจริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; นิโรธฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; นิโรธจริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; โวสคฺคฏฺโฐ [โวสฺสคฺคฏฺโฐ (สฺยา. ก.)] อภิญฺเญยฺโย; โวสคฺคจริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิมุตฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วิมุตฺติจริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

ฉนฺทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส มูลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส ปาทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส ปธานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส อิชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส อธิโมกฺขฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; ฉนฺทสฺส ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

วีริยฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส มูลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส ปาทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส ปธานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส อิชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส อธิโมกฺขฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีริยสฺส ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

จิตฺตฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส มูลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส ปาทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส ปธานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส อิชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส อธิโมกฺขฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; จิตฺตสฺส ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.

วีมํสฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย มูลฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย ปาทฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย ปธานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย อิชฺฌนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย อธิโมกฺขฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย ปคฺคหฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย อุปฏฺฐานฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย อวิกฺเขปฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย; วีมํสาย ทสฺสนฏฺโฐ อภิญฺเญยฺโย.