๙. นวกนิปาโต

๔๒๗. คิชฺฌชาตกํ (๑)

๑. ปริสงฺกุปโถ นาม, คิชฺฌปนฺโถ สนนฺตโน;

ตตฺราสิ มาตาปิตโร, คิชฺโฌ โปเสสิ ชิณฺณเก;

เตสํ อชครเมทํ, อจฺจหาสิ พหุตฺตโส [ปหุตฺตโต (ก. สี.), ปหูตโส (สฺยา. ปี.), พหุธโส (ก.)].

๒. ปิตา จ ปุตฺตํ อวจ, ชานํ อุจฺจํ ปปาตินํ;

สุปตฺตํ ถามสมฺปนฺนํ [ปกฺขสมฺปนฺนํ (สี. สฺยา. ปี.)], เตชสฺสึ ทูรคามินํ.

๓. ปริปฺลวนฺตํ ปถวึ, ยทา ตาต วิชานหิ;

สาคเรน ปริกฺขิตฺตํ, จกฺกํว ปริมณฺฑลํ;

ตโต ตาต นิวตฺตสฺสุ, มาสฺสุ เอตฺโต ปรํ คมิ.

๔. อุทปตฺโตสิ [อุทฺธํ ปตฺโตสิ (ก. สี.)] เวเคน, พลี ปกฺขี ทิชุตฺตโม;

โอโลกยนฺโต วกฺกงฺโค, ปพฺพตานิ วนานิ จ.

๕. อทฺทสฺส ปถวึ คิชฺโฌ, ยถาสาสิ [ยถาสฺสาสิ (สฺยา. อฏฺฐ. ปาฐนฺตรํ)] ปิตุสฺสุตํ;

สาคเรน ปริกฺขิตฺตํ, จกฺกํว ปริมณฺฑลํ.

๖. ตญฺจ โส สมติกฺกมฺม, ปรเมวจฺจวตฺตถ [ปรเมว ปวตฺตถ (สี. สฺยา.)];

ตญฺจ วาตสิขา ติกฺขา, อจฺจหาสิ พลึ ทิชํ.

๗. นาสกฺขาติคโต โปโส, ปุนเทว นิวตฺติตุํ;

ทิโช พฺยสนมาปาทิ, เวรมฺภานํ [เวรมฺพานํ (สี. ปี.)] วสํ คโต.

๘. ตสฺส ปุตฺตา จ ทารา จ, เย จญฺเญ อนุชีวิโน;

สพฺเพ พฺยสนมาปาทุํ, อโนวาทกเร ทิเช.

๙. เอวมฺปิ อิธ วุฑฺฒานํ, โย วากฺยํ นาวพุชฺฌติ;

อติสีมจโร ทิตฺโต, คิชฺโฌวาตีตสาสโน;

ส เว พฺยสนํ ปปฺโปติ, อกตฺวา วุฑฺฒสาสนนฺติ.

คิชฺฌชาตกํ ปฐมํ.

๔๒๘. โกสมฺพิยชาตกํ (๒)

๑๐. ปุถุสทฺโท สมชโน, น พาโล โกจิ มญฺญถ;

สงฺฆสฺมึ ภิชฺชมานสฺมึ, นาญฺญํ ภิยฺโย อมญฺญรุํ.

๑๑. ปริมุฏฺฐา ปณฺฑิตาภาสา, วาจาโคจรภาณิโน;

ยาวิจฺฉนฺติ มุขายามํ, เยน นีตา น ตํ วิทู.

๑๒. อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ, อชินิ มํ อหาสิ เม;

เย จ ตํ อุปนยฺหนฺติ, เวรํ เตสํ น สมฺมติ.

๑๓. อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ, อชินิ มํ อหาสิ เม;

เย จ ตํ นุปนยฺหนฺติ, เวรํ เตสูปสมฺมติ.

๑๔. น หิ เวเรน เวรานิ, สมฺมนฺตีธ กุทาจนํ;

อเวเรน จ สมฺมนฺติ, เอส ธมฺโม สนนฺตโน.

๑๕. ปเร จ น วิชานนฺติ, มยเมตฺถ ยมามเส;

เย จ ตตฺถ วิชานนฺติ, ตโต สมฺมนฺติ เมธคา.

๑๖. อฏฺฐิจฺฉินฺนา ปาณหรา, ควสฺส [ควาสฺส (สี. สฺยา. ปี.)] ธนหาริโน;

รฏฺฐํ วิลุมฺปมานานํ, เตสมฺปิ โหติ สงฺคติ;

กสฺมา ตุมฺหาก โน สิยา.

๑๗. สเจ ลเภถ นิปกํ สหายํ, สทฺธึจรํ สาธุวิหาริธีรํ;

อภิภุยฺย สพฺพานิ ปริสฺสยานิ, จเรยฺย เตนตฺตมโน สตีมา.

๑๘. โน เจ ลเภถ นิปกํ สหายํ, สทฺธึจรํ สาธุวิหาริธีรํ;

ราชาว รฏฺฐํ วิชิตํ ปหาย, เอโก จเร มาตงฺครญฺเญว นาโค.

๑๙. เอกสฺส จริตํ เสยฺโย, นตฺถิ พาเล สหายตา;

เอโก จเร น ปาปานิ กยิรา, อปฺโปสฺสุกฺโก มาตงฺครญฺเญว นาโคติ.

โกสมฺพิยชาตกํ ทุติยํ.

๔๒๙. มหาสุวชาตกํ (๓)

๒๐. ทุโม ยทา โหติ ผลูปปนฺโน, ภุญฺชนฺติ นํ วิหงฺคมา [วิหคา (สี. ปี.)] สมฺปตนฺตา;

ขีณนฺติ ญตฺวาน ทุมํ ผลจฺจเย [ญตฺวา ทุมปฺผลจฺจเยน (ก.)], ทิโสทิสํ ยนฺติ ตโต วิหงฺคมา.

๒๑. จร จาริกํ โลหิตตุณฺฑ มามริ, กึ ตฺวํ สุว สุกฺขทุมมฺหิ ฌายสิ;

ตทิงฺฆ มํ พฺรูหิ วสนฺตสนฺนิภ, กสฺมา สุว สุกฺขทุมํ น ริญฺจสิ.

๒๒. เย เว สขีนํ สขาโร ภวนฺติ, ปาณจฺจเย [ปาณํ จเช (ก.), ปาณจฺจเย มรณกาเล จ สุขทุกฺเขสุ จ น ชหนฺตีติ สมฺพนฺโธ] ทุกฺขสุเขสุ หํส;

ขีณํ อขีณนฺติ น ตํ ชหนฺติ, สนฺโต สตํ ธมฺมมนุสฺสรนฺตา.

๒๓. โสหํ สตํ อญฺญตโรสฺมิ หํส, ญาตี จ เม โหติ สขา จ รุกฺโข;

ตํ นุสฺสเห ชีวิกตฺโถ ปหาตุํ, ขีณนฺติ ญตฺวาน น เหส ธมฺโม [น โสส (ก.), น เอส (สฺยา.)].

๒๔. สาธุ สกฺขิ กตํ โหติ, เมตฺติ สํสติ สนฺถโว [มิตฺตํ สงฺคติ สนฺธโว (ก.)];

สเจตํ ธมฺมํ โรเจสิ, ปาสํโสสิ วิชานตํ.

๒๕. โส เต สุว วรํ ทมฺมิ, ปตฺตยาน วิหงฺคม;

วรํ วรสฺสุ วกฺกงฺค, ยํ กิญฺจิ มนสิจฺฉสิ.

๒๖. วรญฺจ เม หํส ภวํ ทเทยฺย, อยญฺจ รุกฺโข ปุนรายุํ ลเภถ;

โส สาขวา ผลิมา สํวิรูโฬฺห, มธุตฺถิโก ติฏฺฐตุ โสภมาโน.

๒๗. ตํ ปสฺส สมฺม ผลิมํ อุฬารํ, สหาว เต โหตุ อุทุมฺพเรน;

โส สาขวา ผลิมา สํวิรูโฬฺห, มธุตฺถิโก ติฏฺฐตุ โสภมาโน.

๒๘. เอวํ สกฺก สุขี โหหิ, สห สพฺเพหิ ญาติภิ;

ยถาหมชฺช สุขิโต, ทิสฺวาน สผลํ ทุมํ.

๒๙. สุวสฺส จ วรํ ทตฺวา, กตฺวาน สผลํ ทุมํ;

ปกฺกามิ สห ภริยาย, เทวานํ นนฺทนํ วนนฺติ.

มหาสุวชาตกํ ตติยํ.

๔๓๐. จูฬสุวชาตกํ (๔)

๓๐. สนฺติ รุกฺขา หริปตฺตา [หริตปตฺตา (สี. สฺยา. ปี.)], ทุมา เนกผลา พหู;

กสฺมา นุ สุกฺเข [สุกฺข (ก.)] โกฬาเป, สุวสฺส นิรโต มโน.

๓๑. ผลสฺส อุปภุญฺชิมฺหา, เนกวสฺสคเณ พหู;

อผลมฺปิ วิทิตฺวาน, สาว เมตฺติ ยถา ปุเร.

๓๒. สุขญฺจ รุกฺขํ โกฬาปํ, โอปตฺตมผลํ ทุมํ;

โอหาย สกุณา ยนฺติ, กึ โทสํ ปสฺสเส ทิช.

๓๓. เย ผลตฺถา สมฺภชนฺติ, อผโลติ ชหนฺติ นํ;

อตฺตตฺถปญฺญา ทุมฺเมธา, เต โหนฺติ ปกฺขปาติโน.

๓๔. สาธุ สกฺขิ กตํ โหติ, เมตฺติ สํสติ สนฺถโว;

สเจตํ ธมฺมํ โรเจสิ, ปาสํโสสิ วิชานตํ.

๓๕. โส เต สุว วรํ ทมฺมิ, ปตฺตยาน วิหงฺคม;

วรํ วรสฺสุ วกฺกงฺค, ยํ กิญฺจิ มนสิจฺฉสิ.

๓๖. อปิ นาม นํ ปสฺเสยฺยํ [อปิ นาม นํ ปุน ปสฺเส (สี. สฺยา.)], สปตฺตํ สผลํ ทุมํ;

ทลิทฺโทว นิธิ ลทฺธา, นนฺเทยฺยาหํ ปุนปฺปุนํ.

๓๗. ตโต อมตมาทาย, อภิสิญฺจิ มหีรุหํ;

ตสฺส สาขา วิรูหึสุ [วิรูฬฺหสฺส (ก.)], สีตจฺฉายา มโนรมา.

๓๘. เอวํ สกฺก สุขี โหหิ, สห สพฺเพหิ ญาติภิ;

ยถาหมชฺช สุขิโต, ทิสฺวาน สผลํ ทุมํ.

๓๙. สุวสฺส จ วรํ ทตฺวา, กตฺวาน สผลํ ทุมํ;

ปกฺกามิ สห ภริยาย, เทวานํ นนฺทนํ วนนฺติ.

จูฬสุวชาตกํ จตุตฺถํ.

๔๓๑. หริตจชาตกํ (๕)

๔๐. สุตํ เมตํ มหาพฺรเหฺม, กาเม ภุญฺชติ หาริโต;

กจฺเจตํ วจนํ ตุจฺฉํ, กจฺจิ สุทฺโธ อิริยฺยสิ.

๔๑. เอวเมตํ มหาราช, ยถา เต วจนํ สุตํ;

กุมฺมคฺคํ ปฏิปนฺโนสฺมิ, โมหเนยฺเยสุ มุจฺฉิโต.

๔๒. อทุ [อาทุ (สี. ปี.)] ปญฺญา กิมตฺถิยา, นิปุณา สาธุจินฺตินี [จินฺตนี (สี. ปี.)];

ยาย อุปฺปติตํ ราคํ, กึ มโน น วิโนทเย.

๔๓. จตฺตาโรเม มหาราช, โลเก อติพลา ภุสา;

ราโค โทโส มโท โมโห, ยตฺถ ปญฺญา น คาธติ.

๔๔. อรหา สีลสมฺปนฺโน, สุทฺโธ จรติ หาริโต;

เมธาวี ปณฺฑิโต เจว, อิติ โน สมฺมโต ภวํ.

๔๕. เมธาวีนมฺปิ หึสนฺติ, อิสึ ธมฺมคุเณ รตํ;

วิตกฺกา ปาปกา ราช, สุภา ราคูปสํหิตา.

๔๖. อุปฺปนฺนายํ สรีรโช, ราโค วณฺณวิทูสโน ตว;

ตํ ปชห ภทฺทมตฺถุ เต, พหุนฺนาสิ เมธาวิสมฺมโต.

๔๗. เต อนฺธการเก [กรเณ (สี. สฺยา. ปี.)] กาเม, พหุทุกฺเข มหาวิเส;

เตสํ มูลํ คเวสิสฺสํ, เฉจฺฉํ ราคํ สพนฺธนํ.

๔๘. อิทํ วตฺวาน หาริโต, อิสิ สจฺจปรกฺกโม;

กามราคํ วิราเชตฺวา, พฺรหฺมโลกูปโค อหูติ.

หริตจชาตกํ [หาริตชาตกํ (สี. ปี.)] ปญฺจมํ.

๔๓๒. ปทกุสลมาณวชาตกํ (๖)

๔๙. พหุสฺสุตํ จิตฺตกถึ [จิตฺตกถํ (สฺยา. ก.)], คงฺคา วหติ ปาฏลึ [ปาฏลํ (สี. ปี.)];

วุยฺหมานก ภทฺทนฺเต, เอกํ เม เทหิ คาถกํ [คีตกํ (ก. อฏฺฐ.)].

๕๐. เยน สิญฺจนฺติ ทุกฺขิตํ, เยน สิญฺจนฺติ อาตุรํ;

ตสฺส มชฺเฌ มริสฺสามิ, ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๑. ยตฺถ พีชานิ รูหนฺติ, สตฺตา ยตฺถ ปติฏฺฐิตา;

สา เม สีสํ นิปีเฬติ, ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๒. เยน ภตฺตานิ ปจฺจนฺติ, สีตํ เยน วิหญฺญติ;

โส มํ ฑหติ [ทยฺหติ (ก.)] คตฺตานิ, ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๓. เยน ภุตฺเตน [ภตฺเตน (สฺยา. ก.)] ยาเปนฺติ, ปุถู พฺราหฺมณขตฺติยา;

โส มํ ภุตฺโต พฺยาปาเทติ, ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๔. คิมฺหานํ ปจฺฉิเม มาเส, วาตมิจฺฉนฺติ ปณฺฑิตา;

โส มํ [โส เม (สี. ปี.)] ภญฺชติ คตฺตานิ, ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๕. ยํ นิสฺสิตา ชคติรุหํ, สฺวายํ อคฺคึ ปมุญฺจติ;

ทิสา ภชถ วกฺกงฺคา, ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๖. ยมานยึ โสมนสฺสํ, มาลินึ จนฺทนุสฺสทํ;

สา มํ ฆรา นิจฺฉุภติ [นีหรติ (สี. สฺยา.)], ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๗. เยน ชาเตน นนฺทิสฺสํ, ยสฺส จ ภวมิจฺฉิสํ;

โส มํ ฆรา นิจฺฉุภติ [นีหรติ (สี. สฺยา.)], ชาตํ สรณโต ภยํ.

๕๘. สุณนฺตุ เม ชานปทา, เนคมา จ สมาคตา;

ยโตทกํ ตทาทิตฺตํ, ยโต เขมํ ตโต ภยํ.

๕๙. ราชา วิลุมฺปเต รฏฺฐํ, พฺราหฺมโณ จ ปุโรหิโต;

อตฺตคุตฺตา วิหรถ, ชาตํ สรณโต ภยนฺติ.

ปทกุสลมาณวชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๔๓๓. โลมสกสฺสปชาตกํ (๗)

๖๐. อสฺส อินฺทสโม ราช, อจฺจนฺตํ อชรามโร;

สเจ ตฺวํ ยญฺญํ ยาเชยฺย, อิสึ โลมสกสฺสปํ.

๖๑. สสมุทฺทปริยายํ, มหึ สาครกุณฺฑลํ;

น อิจฺเฉ สห นินฺทาย, เอวํ เสยฺย [สยฺห (สี. สฺยา. ปี.)] วิชานหิ.

๖๒. ธิรตฺถุ ตํ ยสลาภํ, ธนลาภญฺจ พฺราหฺมณ;

ยา วุตฺติ วินิปาเตน, อธมฺมจรเณน วา.

๖๓. อปิ เจ ปตฺตมาทาย, อนคาโร ปริพฺพเช;

สาเยว ชีวิกา เสยฺโย, ยา จาธมฺเมน เอสนา.

๖๔. อปิ เจ ปตฺตมาทาย, อนคาโร ปริพฺพเช;

อญฺญํ อหึสยํ โลเก, อปิ รชฺเชน ตํ วรํ.

๖๕. พลํ จนฺโท พลํ สุริโย, พลํ สมณพฺราหฺมณา;

พลํ เวลา สมุทฺทสฺส, พลาติพลมิตฺถิโย.

๖๖. ยถา อุคฺคตปํ สนฺตํ, อิสึ โลมสกสฺสปํ;

ปิตุ อตฺถา จนฺทวตี, วาชเปยฺยํ [วาจเปยฺยํ (ปี. ก.)] อยาชยิ.