๙. ราธตฺเถรอปทานํ

๒๙๖. ‘‘ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, สพฺพโลกวิทู มุนิ;

อิโต สตสหสฺสมฺหิ, กปฺเป อุปฺปชฺชิ จกฺขุมา.

๒๙๗. ‘‘โอวาทโก วิญฺญาปโก, ตารโก สพฺพปาณินํ;

เทสนากุสโล พุทฺโธ, ตาเรสิ ชนตํ พหุํ.

๒๙๘. ‘‘อนุกมฺปโก การุณิโก, หิเตสี สพฺพปาณินํ;

สมฺปตฺเต ติตฺถิเย สพฺเพ, ปญฺจสีเล ปติฏฺฐปิ.

๒๙๙. ‘‘เอวํ นิรากุลํ อาสิ, สุญฺญตํ ติตฺถิเยหิ จ;

วิจิตฺตํ อรหนฺเตหิ, วสีภูเตหิ ตาทิภิ.

๓๐๐. ‘‘รตนานฏฺฐปญฺญาสํ, อุคฺคโต โส มหามุนิ;

กญฺจนคฺฆิยสงฺกาโส, พาตฺตึสวรลกฺขโณ.

๓๐๑. ‘‘วสฺสสตสหสฺสานิ, อายุ วิชฺชติ ตาวเท;

ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส, ตาเรสิ ชนตํ พหุํ.

๓๐๒. ‘‘ตทาหํ หํสวติยํ, พฺราหฺมโณ มนฺตปารคู;

อุเปจฺจ ตํ นรวรํ, อสฺโสสึ ธมฺมเทสนํ.

๓๐๓. ‘‘ปญฺญเปนฺตํ มหาวีรํ, ปริสาสุ วิสารทํ;

ปฏิภาเนยฺยกํ ภิกฺขุํ, เอตทคฺเค วินายกํ.

๓๐๔. ‘‘ตทาหํ การํ กตฺวาน, สสงฺเฆ โลกนายเก;

นิปจฺจ สิรสา ปาเท, ตํ ฐานํ อภิปตฺถยึ.

๓๐๕. ‘‘ตโต มํ ภควา อาห, สิงฺคีนิกฺขสมปฺปโภ;

สเรน รชนีเยน, กิเลสมลหารินา.

๓๐๖. ‘‘‘สุขี ภวสฺสุ ทีฆายุ, สิชฺฌตุ ปณิธี ตว;

สสงฺเฆ เม กตํ การํ, อตีว วิปุลํ ตยา.

๓๐๗. ‘‘‘สตสหสฺสิโต กปฺเป, โอกฺกากกุลสมฺภโว;

โคตโม นาม โคตฺเตน, สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

๓๐๘. ‘‘‘ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท, โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต;

ราโธติ นามเธยฺเยน, เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก.

๓๐๙. ‘‘‘ส เต เหตุคุเณ ตุฏฺโฐ, สกฺยปุตฺโต นราสโภ [อิทํ ปาททฺวยํ สฺยามมูเล นตฺถี];

ปฏิภาเนยฺยกานคฺคํ, ปญฺญเปสฺสติ นายโก’.

๓๑๐. ‘‘ตํ สุตฺวา มุทิโต หุตฺวา, ยาวชีวํ ตทา ชินํ;

เมตฺตจิตฺโต ปริจรึ, สโต ปญฺญาสมาหิโต.

๓๑๑. ‘‘เตน กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๓๑๒. ‘‘สตานํ ตีณิกฺขตฺตุญฺจ, เทวรชฺชมการยึ;

สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ.

๓๑๓. ‘‘ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํ;

สพฺพตฺถ สุขิโต อาสึ, ตสฺส กมฺมสฺส วาหสา.

๓๑๔. ‘‘ปจฺฉิเม ภเว สมฺปตฺเต, คิริพฺพชปุรุตฺตเม;

ชาโต วิปฺปกุเล นิทฺเธ, วิกลจฺฉาทนาสเน.

๓๑๕. ‘‘กฏจฺฉุภิกฺขํ ปาทาสึ, สาริปุตฺตสฺส ตาทิโน;

ยทา ชิณฺโณ จ วุทฺโธ จ, ตทารามมุปาคมึ.

๓๑๖. ‘‘ปพฺพชติ น มํ โกจิ [ปพฺพาเชนฺติ น มํ เกจิ (สี. สฺยา ปี.)], ชิณฺณทุพฺพลถามกํ;

เตน ทีโน วิวณฺณงฺโค [วิวณฺณโก (ก.)], โสโก จาสึ ตทา อหํ.

๓๑๗. ‘‘ทิสฺวา มหาการุณิโก, มมมาห [มมาห โส (สี.), มมาห จ (ปี.)] มหามุนิ;

‘กิมตฺถํ ปุตฺตโสกฏฺโฏ, พฺรูหิ เต จิตฺตชํ รุชํ’.

๓๑๘. ‘‘‘ปพฺพชฺชํ น ลเภ วีร, สฺวากฺขาเต ตว สาสเน;

เตน โสเกน ทีโนสฺมิ, สรณํ โหหิ นายก’.

๓๑๙. ‘‘ตทา ภิกฺขู สมาเนตฺวา, อปุจฺฉิ มุนิสตฺตโม;

‘อิมสฺส อธิการํ เย, สรนฺติ พฺยาหรนฺตุ เต’.

๓๒๐. ‘‘สาริปุตฺโต ตทาโวจ, ‘การมสฺส สรามหํ;

กฏจฺฉุภิกฺขํ ทาเปสิ, ปิณฺฑาย จรโต มม’.

๓๒๑. ‘‘‘สาธุ สาธุ กตญฺญูสิ, สาริปุตฺต อิมํ ตุวํ;

ปพฺพาเชหิ ทิชํ วุฑฺฒํ, เหสฺสตาชานิโย อยํ’.

๓๒๒. ‘‘ตโต อลตฺถํ ปพฺพชฺชํ, กมฺมวาโจปสมฺปทํ;

น จิเรเนว กาเลน, ปาปุณึ อาสวกฺขยํ.

๓๒๓. ‘‘สกฺกจฺจํ มุนิโน วากฺยํ, สุณามิ มุทิโต ยโต;

ปฏิภาเนยฺยกานคฺคํ, ตโต มํ ฐปยี ชิโน.

๓๒๔. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๓๒๕. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๓๒๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ราโธ เถโร อิมา คาถาโย

อภาสิตฺถาติ.

ราธตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.