๗. มหาโกฏฺฐิกตฺเถรอปทานํ

๒๒๑. ‘‘ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, สพฺพโลกวิทู มุนิ;

อิโต สตสหสฺสมฺหิ, กปฺเป อุปฺปชฺชิ จกฺขุมา.

๒๒๒. ‘‘โอวาทโก วิญฺญาปโก, ตารโก สพฺพปาณินํ;

เทสนากุสโล พุทฺโธ, ตาเรสิ ชนตํ พหุํ.

๒๒๓. ‘‘อนุกมฺปโก การุณิโก, หิเตสี สพฺพปาณินํ;

สมฺปตฺเต ติตฺถิเย สพฺเพ, ปญฺจสีเล ปติฏฺฐปิ.

๒๒๔. ‘‘เอวํ นิรากุลํ อาสิ, สุญฺญตํ ติตฺถิเยหิ จ;

วิจิตฺตํ อรหนฺเตหิ, วสีภูเตหิ ตาทิภิ.

๒๒๕. ‘‘รตนานฏฺฐปญฺญาสํ, อุคฺคโต โส มหามุนิ;

กญฺจนคฺฆิยสงฺกาโส, พาตฺตึสวรลกฺขโณ.

๒๒๖. ‘‘วสฺสสตสหสฺสานิ, อายุ วิชฺชติ ตาวเท;

ตาวตา ติฏฺฐมาโน โส, ตาเรสิ ชนตํ พหุํ.

๒๒๗. ‘‘ตทาหํ หํสวติยํ, พฺราหฺมโณ เวทปารคู;

อุเปจฺจ สพฺพโลกคฺคํ [สพฺพสารคฺคํ (สี.), สตฺตปารคํ (ปี.)], อสฺโสสึ ธมฺมเทสนํ.

๒๒๘. ‘‘ตทา โส สาวกํ วีโร, ปภินฺนมติโคจรํ;

อตฺเถ ธมฺเม นิรุตฺเต จ, ปฏิภาเน จ โกวิทํ.

๒๒๙. ‘‘ฐเปสิ เอตทคฺคมฺหิ, ตํ สุตฺวา มุทิโต อหํ;

สสาวกํ ชินวรํ, สตฺตาหํ โภชยึ ตทา.

๒๓๐. ‘‘ทุสฺเสหจฺฉาทยิตฺวาน, สสิสฺสํ พุทฺธิสาครํ [พุทฺธสาครํ (ก.)];

นิปจฺจ ปาทมูลมฺหิ, ตํ ฐานํ ปตฺถยึ อหํ.

๒๓๑. ‘‘ตโต อโวจ โลกคฺโค, ‘ปสฺสเถตํ ทิชุตฺตมํ;

วินตํ ปาทมูเล เม, กมโลทรสปฺปภํ.

๒๓๒. ‘‘‘พุทฺธเสฏฺฐสฺส [เสฏฺฐํ พุทฺธสฺส (สฺยา. ก.)] ภิกฺขุสฺส, ฐานํ ปตฺถยเต อยํ;

ตาย สทฺธาย จาเคน, สทฺธมฺมสฺสวเนน [เตน ธมฺมสฺสเวน (สี. ปี. ก.)] จ.

๒๓๓. ‘‘‘สพฺพตฺถ สุขิโต หุตฺวา, สํสริตฺวา ภวาภเว;

อนาคตมฺหิ อทฺธาเน, ลจฺฉเส ตํ มโนรถํ.

๒๓๔. ‘‘‘สตสหสฺสิโต กปฺเป, โอกฺกากกุลสมฺภโว;

โคตโม นาม โคตฺเตน, สตฺถา โลเก ภวิสฺสติ.

๒๓๕. ‘‘‘ตสฺส ธมฺเมสุ ทายาโท, โอรโส ธมฺมนิมฺมิโต;

โกฏฺฐิโก นาม นาเมน, เหสฺสติ สตฺถุ สาวโก’.

๒๓๖. ‘‘ตํ สุตฺวา มุทิโต หุตฺวา, ยาวชีวํ ตทา ชินํ;

เมตฺตจิตฺโต ปริจรึ, สโต ปญฺญาสมาหิโต.

๒๓๗. ‘‘เตน กมฺมวิปาเกน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๒๓๘. ‘‘สตานํ ตีณิกฺขตฺตุญฺจ, เทวรชฺชมการยึ;

สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ.

๒๓๙. ‘‘ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํ;

สพฺพตฺถ สุขิโต อาสึ, ตสฺส กมฺมสฺส วาหสา.

๒๔๐. ‘‘ทุเว ภเว สํสรามิ, เทวตฺเต อถ มานุเส;

อญฺญํ คตึ น คจฺฉามิ, สุจิณฺณสฺส อิทํ ผลํ.

๒๔๑. ‘‘ทุเว กุเล ปชายามิ, ขตฺติเย อถ พฺราหฺมเณ;

‘‘นีเจ กุเล น ชายามิ, สุจิณฺณสฺส อิทํ ผลํ.

๒๔๒. ‘‘ปจฺฉิเม ภเว สมฺปตฺเต, พฺรหฺมพนฺธุ อโหสหํ;

สาวตฺถิยํ วิปฺปกุเล, ปจฺจาชาโต มหทฺธเน.

๒๔๓. ‘‘มาตา จนฺทวตี นาม, ปิตา เม อสฺสลายโน;

ยทา เม ปิตรํ พุทฺโธ, วินยี สพฺพสุทฺธิยา.

๒๔๔. ‘‘ตทา ปสนฺโน สุคเต, ปพฺพชึ อนคาริยํ;

โมคฺคลฺลาโน อาจริโย, อุปชฺฌา สาริสมฺภโว.

๒๔๕. ‘‘เกเสสุ ฉิชฺชมาเนสุ, ทิฏฺฐิ ฉินฺนา สมูลิกา;

นิวาเสนฺโต จ กาสาวํ, อรหตฺตมปาปุณึ.

๒๔๖. ‘‘อตฺถธมฺมนิรุตฺตีสุ, ปฏิภาเน จ เม มติ;

ปภินฺนา เตน โลกคฺโค, เอตทคฺเค ฐเปสิ มํ.

๒๔๗. ‘‘อสนฺทิฏฺฐํ วิยากาสึ, อุปติสฺเสน ปุจฺฉิโต;

ปฏิสมฺภิทาสุ เตนาหํ, อคฺโค สมฺพุทฺธสาสเน.

๒๔๘. ‘‘กิเลสา ฌาปิตา มยฺหํ…เป… วิหรามิ อนาสโว.

๒๔๙. ‘‘สฺวาคตํ วต เม อาสิ…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ.

๒๕๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เถโร อิมา คาถาโย

อภาสิตฺถาติ.

มหาโกฏฺฐิกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.