๓๕. เอกปทุมิยวคฺโค

๑. เอกปทุมิยตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, สพฺพธมฺมาน ปารคู;

ภวาภเว วิภาเวนฺโต, ตาเรสิ ชนตํ พหุํ.

๒. ‘‘หํสราชา ตทา โหมิ, ทิชานํ ปวโร อหํ;

ชาตสฺสรํ สโมคยฺห, กีฬามิ หํสกีฬิตํ.

๓. ‘‘ปทุมุตฺตโร โลกวิทู, อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห;

ชาตสฺสรสฺส อุปริ, อาคจฺฉิ ตาวเท ชิโน.

๔. ‘‘ทิสฺวานหํ เทวเทวํ, สยมฺภุํ โลกนายกํ;

วณฺเฏ เฉตฺวาน ปทุมํ, สตปตฺตํ มโนรมํ.

๕. ‘‘มุขตุณฺเฑน ปคฺคยฺห, ปสนฺโน โลกนายเก [วิปฺปสนฺเนน เจตสา (สฺยา.)];

อุกฺขิปิตฺวาน คคเณ [อุกฺขิปิตฺวา นลาเฏน (ก.)], พุทฺธเสฏฺฐํ อปูชยึ.

๖. ‘‘ปทุมุตฺตโร โลกวิทู, อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห;

อนฺตลิกฺเข ฐิโต สตฺถา, อกา เม อนุโมทนํ.

๗. ‘‘‘อิมินา เอกปทุเมน, เจตนาปณิธีหิ จ;

กปฺปานํ สตสหสฺสํ, วินิปาตํ น คจฺฉสิ’.

๘. ‘‘อิทํ วตฺวาน สมฺพุทฺโธ, ชลชุตฺตมนามโก;

มม กมฺมํ ปกิตฺเตตฺวา, อคมา เยน ปตฺถิตํ.

๙. ‘‘สตสหสฺสิโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๑๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกปทุมิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เอกปทุมิยตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. ตีณุปฺปลมาลิยตฺเถรอปทานํ

๑๑. ‘‘จนฺทภาคานทีตีเร, อโหสึ วานโร ตทา;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, นิสินฺนํ ปพฺพตนฺตเร.

๑๒. ‘‘โอภาเสนฺตํ ทิสา สพฺพา, สาลราชํว ผุลฺลิตํ;

ลกฺขณพฺยญฺชนูเปตํ, ทิสฺวา อตฺตมโน อหุํ.

๑๓. ‘‘อุทคฺคจิตฺโต สุมโน, ปีติยา หฏฺฐมานโส;

ตีณิ อุปฺปลปุปฺผานิ, มตฺถเก อภิโรปยึ.

๑๔. ‘‘ปุปฺผานิ อภิโรเปตฺวา, วิปสฺสิสฺส มเหสิโน;

สคารโว ภวิตฺวาน [คมิตฺวาน (สี.), นมิตฺวาน (ก.)], ปกฺกามึ อุตฺตรามุโข.

๑๕. ‘‘คจฺฉนฺโต ปฏิกุฏิโก, วิปฺปสนฺเนน เจตสา;

เสลนฺตเร ปติตฺวาน [ปปติตฺวา (สฺยา. ก.)], ปาปุณึ ชีวิตกฺขยํ.

๑๖. ‘‘เตน กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ [ปุริมํ ชาตึ (?) อุปริ ๓๘ วคฺเค ตติยาปทาเน เอวเมว ทิสฺสติ], ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๑๗. ‘‘สตานํ ตีณิกฺขตฺตุญฺจ, เทวรชฺชํ อการยึ;

สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ.

๑๘. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๑๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตีณุปฺปลมาลิโย [ติอุปฺปลมาลิโย (สี.)] เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ตีณุปฺปลมาลิยตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. ธชทายกตฺเถรอปทานํ

๒๐. ‘‘ติสฺโส นาม อหุ สตฺถา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ตโยปธิกฺขเย [ตสฺโสปธิกฺขเย (สี.)] ทิสฺวา, ธชํ อาโรปิตํ มยา.

๒๑. ‘‘เตน กมฺเมน สุกเตน, เจตนาปณิธีหิ จ;

ชหิตฺวา มานุสํ เทหํ, ตาวตึสมคจฺฉหํ.

๒๒. ‘‘สตานํ ตีณิกฺขตฺตุญฺจ, เทวรชฺชํ อการยึ;

สตานํ ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ.

๒๓. ‘‘ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํ;

อนุโภมิ สกํ กมฺมํ, ปุพฺเพ สุกตมตฺตโน.

๒๔. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ธชทานสฺสิทํ ผลํ.

๒๕. ‘‘อิจฺฉมาโน จหํ อชฺช, สกานนํ สปพฺพตํ;

โขมทุสฺเสน ฉาเทยฺยํ, ตทา มยฺหํ กเต ผลํ.

๒๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ธชทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ธชทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. ติกิงฺกณิปูชกตฺเถรอปทานํ

๒๗. ‘‘หิมวนฺตสฺสาวิทูเร, ภูตคโณ นาม ปพฺพโต;

ตตฺถทฺทสํ ปํสุกูลํ, ทุมคฺคมฺหิ วิลคฺคิตํ.

๒๘. ‘‘ตีณิ กิงฺกณิปุปฺผานิ, โอจินิตฺวานหํ ตทา;

หฏฺโฐ หฏฺเฐน จิตฺเตน, ปํสุกูลํ อปูชยึ.

๒๙. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ติณฺณํ ปุปฺผานิทํ ผลํ.

๓๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติกิงฺกณิปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ติกิงฺกณิปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. นฬาคาริกตฺเถรอปทานํ

๓๑. ‘‘หิมวนฺตสฺสาวิทูเร, หาริโต นาม ปพฺพโต;

สยมฺภู นารโท นาม, รุกฺขมูเล วสี ตทา.

๓๒. ‘‘นฬาคารํ กริตฺวาน, ติเณน ฉาทยึ อหํ;

จงฺกมํ โสธยิตฺวาน, สยมฺภุสฺส อทาสหํ.

๓๓. ‘‘จตุทฺทสสุ กปฺเปสุ, เทวโลเก รมึ อหํ;

จตุสตฺตติกฺขตฺตุญฺจ, เทวรชฺชํ อการยึ.

๓๔. ‘‘จตุสตฺตติ [สตฺตสตฺตติ (สี.)] กฺขตฺตุญฺจ, จกฺกวตฺตี อโหสหํ;

ปเทสรชฺชํ วิปุลํ, คณนาโต อสงฺขิยํ.

๓๕. ‘‘อุพฺพิทฺธํ ภวนํ มยฺหํ, อินฺทลฏฺฐีว อุคฺคตํ;

สหสฺสถมฺภํ อตุลํ, วิมานํ สปภสฺสรํ.

๓๖. ‘‘เทฺว สมฺปตฺตี อนุโภตฺวา, สุกฺกมูเลน โจทิโต;

โคตมสฺส ภควโต, สาสเน ปพฺพชึ อหํ.

๓๗. ‘‘ปธานปหิตตฺโตมฺหิ, อุปสนฺโต นิรูปธิ;

นาโคว พนฺธนํ เฉตฺวา, วิหรามิ อนาสโว.

๓๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา นฬาคาริโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

นฬาคาริกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. จมฺปกปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๓๙. ‘‘หิมวนฺตสฺสาวิทูเร, ชาปโล [จาปโล (สี.), ฉาปโล (สฺยา.)] นาม ปพฺพโต;

พุทฺโธ สุทสฺสโน นาม, วิหาสิ ปพฺพตนฺตเร.

๔๐. ‘‘ปุปฺผํ เหมวนฺตํ [เหมวตํ (สี.), เหมวณฺณํ (สฺยา.)] คยฺห, คจฺฉํ เวหายเสนหํ;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, โอฆติณฺณมนาสวํ.

๔๑. ‘‘สตฺต จมฺปกปุปฺผานิ, สีเส กตฺวานหํ ตทา;

พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ, สยมฺภุสฺส มเหสิโน.

๔๒. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๔๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จมฺปกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

จมฺปกปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. ปทุมปูชกตฺเถรอปทานํ

๔๔. ‘‘หิมวนฺตสฺสาวิทูเร, โรมโส นาม ปพฺพโต;

พุทฺโธปิ สมฺภโว นาม, อพฺโภกาเส วสี ตทา.

๔๕. ‘‘ภวนา นิกฺขมิตฺวาน, ปทุมํ ธารยึ อหํ;

เอกาหํ ธารยิตฺวาน, ปุน ภวนุปาคมึ.

๔๖. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๔๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปทุมปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปทุมปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

เตรสมํ ภาณวารํ.

๘. ติณมุฏฺฐิทายกตฺเถรอปทานํ

๔๘. ‘‘หิมวนฺตสฺสาวิทูเร, ลมฺพโก นาม ปพฺพโต;

อุปติสฺโส นาม สมฺพุทฺโธ, อพฺโภกาสมฺหิ จงฺกมิ.

๔๙. ‘‘มิคลุทฺโท ตทา อาสึ, อรญฺเญ กานเน อหํ;

ทิสฺวาน ตํ เทวเทวํ, สยมฺภุํ อปราชิตํ.

๕๐. ‘‘วิปฺปสนฺเนน จิตฺเตน, ตทา ตสฺส มเหสิโน;

นิสีทนตฺถํ พุทฺธสฺส, ติณมุฏฺฐิมทาสหํ.

๕๑. ‘‘ทตฺวาน เทวเทวสฺส, ภิยฺโย จิตฺตํ ปสาทยึ;

สมฺพุทฺธํ อภิวาเทตฺวา, ปกฺกามึ อุตฺตรามุโข.

๕๒. ‘‘อจิรํ คตมตฺตํ มํ, มิคราชา อโปถยิ [อเหฐยิ (สี. สฺยา.)];

สีเหน โปถิโต [ปาติโต (สี. สฺยา.)] สนฺโต, ตตฺถ กาลงฺกโต อหํ.

๕๓. ‘‘อาสนฺเน เม กตํ กมฺมํ, พุทฺธเสฏฺเฐ อนาสเว;

สุมุตฺโต สรเวโคว, เทวโลกํ อคญฺฉหํ.

๕๔. ‘‘ยูโป ตตฺถ สุโภ อาสิ, ปุญฺญกมฺมาภินิมฺมิโต;

สหสฺสกณฺโฑ สตเภณฺฑุ, ธชาลุ หริตามโย.

๕๕. ‘‘ปภา นิทฺธาวเต ตสฺส, สตรํสีว อุคฺคโต;

อากิณฺโณ เทวกญฺญาหิ, อาโมทึ กามกามหํ.

๕๖. ‘‘เทวโลกา จวิตฺวาน, สุกฺกมูเลน โจทิโต;

อาคนฺตฺวาน มนุสฺสตฺตํ, ปตฺโตมฺหิ อาสวกฺขยํ.

๕๗. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, นิสีทนมทาสหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ติณมุฏฺฐิยิทํ ผลํ.

๕๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติณมุฏฺฐิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ติณมุฏฺฐิทายกตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. ตินฺทุกผลทายกตฺเถรอปทานํ

๕๙. ‘‘กณิการํว โชตนฺตํ, นิสินฺนํ ปพฺพตนฺตเร;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, โอฆติณฺณมนาสวํ.

๖๐. ‘‘ตินฺทุกํ สผลํ ทิสฺวา, ภินฺทิตฺวาน สโกสกํ [สโกฏกํ (สี.), สโกฏิกํ (สฺยา.)];

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, สยมฺภุสฺส มทาสหํ [เวสฺสภุสฺส อทาสหํ (สี.)].

๖๑. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๖๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตินฺทุกผลทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ตินฺทุกผลทายกตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. เอกญฺชลิยตฺเถรอปทานํ

๖๓. ‘‘โรมโส [เรวโต (สี.)] นาม สมฺพุทฺโธ, นทีกูเล วสี ตทา;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, ปีตรํสึว ภาณุมํ.

๖๔. ‘‘อุกฺกามุขปหฏฺฐํว, ขทิรงฺคารสนฺนิภํ;

โอสธึว วิโรจนฺตํ, เอกญฺชลิมกาสหํ.