๓๐. จิตกปูชกวคฺโค

๑. จิตกปูชกตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘อชิโต นาม นาเมน, อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา;

อาหุตึ ยิฏฺฐุกาโมหํ, นานาปุปฺผํ สมานยึ.

๒. ‘‘ชลนฺตํ จิตกํ ทิสฺวา, สิขิโน โลกพนฺธุโน;

ตญฺจ ปุปฺผํ สมาเนตฺวา, จิตเก โอกิรึ อหํ.

๓. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๔. ‘‘สตฺตวีเส [สตฺตตึเส (ก.)] อิโต กปฺเป, สตฺตาสุํ มนุชาธิปา;

สุปชฺชลิตนามา เต, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จิตกปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

จิตกปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. ปุปฺผธารกตฺเถรอปทานํ

๖. ‘‘วากจีรธโร อาสึ, อชินุตฺตรวาสโน;

อภิญฺญา ปญฺจ นิพฺพตฺตา, จนฺทสฺส ปริมชฺชโก.

๗. ‘‘วิปสฺสึ โลกปชฺโชตํ, ทิสฺวา อภิคตํ มมํ;

ปาริจฺฉตฺตกปุปฺผานิ, ธาเรสึ สตฺถุโน อหํ.

๘. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ธารณาย อิทํ ผลํ.

๙. ‘‘สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป, เอโก อาสึ มหีปติ;

สมนฺตธารโณ นาม, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปุปฺผธารโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปุปฺผธารกตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. ฉตฺตทายกตฺเถรอปทานํ

๑๑. ‘‘ปุตฺโต มม ปพฺพชิโต, กาสายวสโน ตทา;

โส จ พุทฺธตฺตํ สมฺปตฺโต, นิพฺพุโต โลกปูชิโต.

๑๒. ‘‘วิจินนฺโต สกํ ปุตฺตํ, อคมํ ปจฺฉโต อหํ;

นิพฺพุตสฺส มหนฺตสฺส, จิตกํ อคมาสหํ.

๑๓. ‘‘ปคฺคยฺห อญฺชลึ ตตฺถ, วนฺทิตฺวา จิตกํ อหํ;

เสตจฺฉตฺตญฺจ ปคฺคยฺห, อาโรเปสึ อหํ ตทา.

๑๔. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ฉตฺตมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ฉตฺตทานสฺสิทํ ผลํ.

๑๕. ‘‘ปญฺจวีเส อิโต กปฺเป, สตฺต อาสุํ ชนาธิปา;

มหารหสนามา เต, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๑๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ฉตฺตทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ฉตฺตทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. สทฺทสญฺญกตฺเถรอปทานํ

๑๗. ‘‘อนุคฺคตมฺหิ อาทิจฺเจ, ปนาโท [ปสาโท (สฺยา. อฏฺฐ.)] วิปุโล อหุ;

พุทฺธเสฏฺฐสฺส โลกมฺหิ, ปาตุภาโว มเหสิโน.

๑๘. ‘‘โฆส [สทฺท (สี. สฺยา.)] มสฺโสสหํ ตตฺถ, น จ ปสฺสามิ ตํ ชินํ;

มรณญฺจ อนุปฺปตฺโต, พุทฺธสญฺญมนุสฺสรึ.

๑๙. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ สญฺญมลภึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๒๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สทฺทสญฺญโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สทฺทสญฺญกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. โคสีสนิกฺเขปกตฺเถรอปทานํ

๒๑. ‘‘อารามทฺวารา นิกฺขมฺม, โคสีสํ สนฺถตํ มยา;

อนุโภมิ สกํ กมฺมํ, ปุพฺพกมฺมสฺสิทํ ผลํ.

๒๒. ‘‘อาชานิยา วาตชวา, สินฺธวา สีฆวาหนา;

อนุโภมิ สพฺพเมตํ, โคสีสสฺส อิทํ ผลํ.

๒๓. ‘‘อโห การํ ปรมการํ, สุขตฺเต สุกตํ มยา;

สงฺเฆ กตสฺส การสฺส, น อญฺญํ กลมคฺฆติ.

๒๔. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ สีสํ สนฺถรึ อหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, สนฺถรสฺส อิทํ ผลํ.

๒๕. ‘‘ปญฺจสตฺตติกปฺปมฺหิ, สุปฺปติฏฺฐิตนามโก;

เอโก อาสึ มหาเตโช, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๒๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โคสีสนิกฺเขปโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

โคสีสนิกฺเขปกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. ปาทปูชกตฺเถรอปทานํ

๒๗. ‘‘ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ, อโหสึ กินฺนโร ตทา;

อทฺทสํ วิรชํ พุทฺธํ, ปีตรํสึว ภาณุมํ.

๒๘. ‘‘อุเปตํ ตมหํ [อุเปโตปิ ตทา (สฺยา.), อุเปสึ ตมหํ (?)] พุทฺธํ, วิปสฺสึ โลกนายกํ;

จนฺทนํ ตครญฺจาปิ, ปาเท โอสิญฺจหํ ตทา.

๒๙. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ปาทํ อภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ปาทปูชายิทํ ผลํ.

๓๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปาทปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปาทปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. เทสกิตฺตกตฺเถรอปทานํ

๓๑. ‘‘อุปสาลกนาโมหํ, อโหสึ พฺราหฺมโณ ตทา;

กานนํ วนโมคาฬฺหํ, โลกเชฏฺฐํ นราสภํ.

๓๒. ‘‘ทิสฺวาน วนฺทึ ปาเทสุ, โลกาหุติปฏิคฺคหํ;

ปสนฺนจิตฺตํ มํ ญตฺวา, พุทฺโธ อนฺตรธายถ.

๓๓. ‘‘กานนา อภินิกฺขมฺม, พุทฺธเสฏฺฐมนุสฺสรึ;

ตํ เทสํ กิตฺตยิตฺวาน, กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ.

๓๔. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ เทสมภิกิตฺตยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, กิตฺตนาย อิทํ ผลํ.

๓๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เทสกิตฺตโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เทสกิตฺตกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. สรณคมนิยตฺเถรอปทานํ

๓๖. ‘‘ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ, อโหสึ ลุทฺทโก ตทา;

วิปสฺสึ อทฺทสํ พุทฺธํ, โลกเชฏฺฐํ นราสภํ.

๓๗. ‘‘อุปาสิตฺวาน สมฺพุทฺธํ, เวยฺยาวจฺจมกาสหํ;

สรณญฺจ อุปาคจฺฉึ, ทฺวิปทินฺทสฺส ตาทิโน.

๓๘. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, สรณํ อุปคจฺฉหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, สรณาคมนปฺผลํ.

๓๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สรณคมนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สรณคมนิยตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. อมฺพปิณฺฑิยตฺเถรอปทานํ

๔๐. ‘‘โรมโส นาม นาเมน, ทานโว อิติ วิสฺสุโต;

อมฺพปิณฺฑี มยา ทินฺนา [อมฺพปิณฺโฑ มยา ทินฺโน (สฺยา.)], วิปสฺสิสฺส มเหสิโน.

๔๑. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยมมฺพมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, อมฺพทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อมฺพปิณฺฑิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อมฺพปิณฺฑิยตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. อนุสํสาวกตฺเถรอปทานํ

๔๓. ‘‘ปิณฺฑาย จรมานาหํ, วิปสฺสิมทฺทสํ ชินํ;

อุฬุงฺคภิกฺขํ ปาทาสึ, ทฺวิปทินฺทสฺส ตาทิโน.

๔๔. ‘‘ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, อภิวาเทสหํ ตทา;

อนุสํสาวยึ พุทฺธํ, อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา.

๔๕. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, อนุสํสาวยึ อหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, อนุสํสาวนา ผลํ.

๔๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อนุสํสาวโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อนุสํสาวกตฺเถรสฺสาปทานํ ทสมํ.

จิตกปูชกวคฺโค ตึสติโม.

ตสฺสุทฺทานํ –

จิตกํ ปาริฉตฺโต จ, สทฺทโคสีสสนฺถรํ;

ปาโท ปเทสํ สรณํ, อมฺโพ สํสาวโกปิ จ;

อฏฺฐตาลีส คาถาโย, คณิตาโย วิภาวิภิ.

อถ วคฺคุทฺทานํ –

กณิกาโร หตฺถิทโท, อาลมฺพณุทกาสนํ;

ตุวรํ โถมโก เจว, อุกฺเขปํ สีสุปธานํ.

ปณฺณโท จิตปูชี จ, คาถาโย เจว สพฺพโส;

จตฺตาริ จ สตานีห, เอกปญฺญาสเมว จ.

ปญฺจวีสสตา สพฺพา, ทฺวาสตฺตติ ตทุตฺตริ;

ติสตํ อปทานานํ, คณิตา อตฺถทสฺสิภิ.

กณิการวคฺคทสกํ.