๒๘. สุวณฺณพิพฺโพหนวคฺโค

๑. สุวณฺณพิพฺโพหนิยตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘เอกาสนํ อหมทํ, ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ;

พิพฺโพหนญฺจ [พิมฺโพหนญฺจ (สี. ปี.)] ปาทาสึ, อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา.

๒. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, พิพฺโพหนมทาสหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พิพฺโพหนสฺสิทํ ผลํ.

๓. ‘‘อิโต เตสฏฺฐิเม กปฺเป, อสโม นาม ขตฺติโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุวณฺณพิพฺโพหนิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สุวณฺณพิพฺโพหนิยตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. ติลมุฏฺฐิทายกตฺเถรอปทานํ

๕. ‘‘มม สงฺกปฺปมญฺญาย, สตฺถา โลกคฺคนายโก;

มโนมเยน กาเยน, อิทฺธิยา อุปสงฺกมิ.

๖. ‘‘สตฺถารํ อุปสงฺกนฺตํ, วนฺทิตฺวา ปุริสุตฺตมํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, ติลมุฏฺฐิมทาสหํ.

๗. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ทานมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ติลมุฏฺฐิยิทํ ผลํ.

๘. ‘‘อิโต โสฬสกปฺปมฺหิ, ตนฺติโส [ขนฺติโย (สฺยา.)] นาม ขตฺติโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติลมุฏฺฐิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ติลมุฏฺฐิทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. จงฺโกฏกิยตฺเถรอปทานํ

๑๐. ‘‘มหาสมุทฺทํ นิสฺสาย, วสตี ปพฺพตนฺตเร;

ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน กตฺวาน [ปจฺจุคฺคนฺตฺวาน’กาสหํ (อฏฺฐ.), ปจฺจุคฺคมนํ กตฺวาน (?)], จงฺโกฏก [จงฺโคฏก (สี.)] มทาสหํ.

๑๑. ‘‘สิทฺธตฺถสฺส มเหสิโน, สพฺพสตฺตานุกมฺปิโน [สยมฺภุสฺสานุกมฺปิโน (สฺยา.)];

ปุปฺผจงฺโกฏกํ ทตฺวา, กปฺปํ สคฺคมฺหิ โมทหํ.

๑๒. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, จงฺโกฏกมทํ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, จงฺโกฏกสฺสิทํ ผลํ.

๑๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จงฺโกฏกิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

จงฺโกฏกิยตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. อพฺภญฺชนทายกตฺเถรอปทานํ

๑๔. ‘‘โกณฺฑญฺญสฺส ภควโต, วีตราคสฺส ตาทิโน;

อากาสสมจิตฺตสฺส [อกกฺกสจิตฺตสฺสาถ (อฏฺฐ.)], นิปฺปปญฺจสฺส ฌายิโน.

๑๕. ‘‘สพฺพโมหาติวตฺตสฺส, สพฺพโลกหิเตสิโน;

อพฺภญฺชนํ มยา ทินฺนํ, ทฺวิปทินฺทสฺส ตาทิโน.

๑๖. ‘‘อปริเมยฺเย อิโต กปฺเป, อพฺภญฺชนมทํ ตทา [อมฺภญฺชนมทาสหํ (สฺยา.)];

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, อพฺภญฺชนสฺสิทํ ผลํ.

๑๗. ‘‘อิโต ปนฺนรเส กปฺเป, จิรปฺโป นาม ขตฺติโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อพฺภญฺชนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อพฺภญฺชนทายกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. เอกญฺชลิกตฺเถรอปทานํ

๑๙. ‘‘อุทุมฺพเร วสนฺตสฺส, นิยเต ปณฺณสนฺถเร;

วุตฺโถกาโส มยา ทินฺโน, สมณสฺส มเหสิโน.

๒๐. ‘‘ติสฺสสฺส ทฺวิปทินฺทสฺส, โลกนาถสฺส ตาทิโน;

อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน, สนฺถรึ ปุปฺผสนฺถรํ.

๒๑. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ กรึ ปุปฺผสนฺถรํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, สนฺถรสฺส อิทํ ผลํ.

๒๒. ‘‘อิโต จุทฺทสกปฺปมฺหิ, อโหสึ มนุชาธิโป;

เอกอญฺชลิโก นาม, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๒๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกญฺชลิโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เอกญฺชลิกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. โปตฺถกทายกตฺเถรอปทานํ

๒๔. ‘‘สตฺถารํ ธมฺมมารพฺภ, สงฺฆญฺจาปิ มเหสินํ;

โปตฺถทานํ มยา ทินฺนํ, ทกฺขิเณยฺเย อนุตฺตเร.

๒๕. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, โปตฺถทานสฺสิทํ ผลํ.

๒๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา โปตฺถกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

โปตฺถกทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. จิตกปูชกตฺเถรอปทานํ

๒๗. ‘‘จนฺทภาคานทีตีเร, อนุโสตํ วชามหํ;

สตฺต มาลุวปุปฺผานิ, จิตมาโรปยึ อหํ.

๒๘. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, จิตกํ ยมปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, จิตปูชายิทํ ผลํ.

๒๙. ‘‘สตฺตสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป, ปฏิชคฺคสนามกา;

สตฺตรตนสมฺปนฺนา, สตฺตาสุํ จกฺกวตฺติโน [ปฏิชคฺคสนามโก; สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล (สฺยา.)].

๓๐. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา จิตกปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

จิตกปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. อาลุวทายกตฺเถรอปทานํ

๓๑. ‘‘ปพฺพเต หิมวนฺตมฺหิ, มหาสินฺธุ สุทสฺสนา;

ตตฺถทฺทสํ วีตราคํ, สุปฺปภาสํ สุทสฺสนํ.

๓๒. ‘‘ปรโมปสเม ยุตฺตํ, ทิสฺวา วิมฺหิตมานโส;

อาลุวํ ตสฺส ปาทาสึ, ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

๓๓. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ผลมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, อาลุวสฺส อิทํ ผลํ.

๓๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อาลุวทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อาลุวทายกตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. เอกปุณฺฑรีกตฺเถรอปทานํ

๓๕. ‘‘โรมโส นาม นาเมน, สยมฺภู สุพฺพโต [สปฺปโภ (สฺยา.)] ตทา;

ปุณฺฑรีกํ มยา ทินฺนํ, วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

๓๖. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ปุณฺฑรีกมทํ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ปุณฺฑรีกสฺสิทํ ผลํ.

๓๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เอกปุณฺฑรีโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เอกปุณฺฑรีกตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. ตรณียตฺเถรอปทานํ

๓๘. ‘‘มหาปถมฺหิ วิสเม, เสตุ การาปิโต มยา;

ตรณตฺถาย โลกสฺส, ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

๓๙. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, โย เสตุ การิโต มยา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, เสตุทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๐. ‘‘ปญฺจปญฺญาสิโต กปฺเป, เอโก อาสึ สโมคโธ;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๔๑. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณีโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ตรณียตฺเถรสฺสาปทานํ ทสมํ.

สุวณฺณพิพฺโพหนวคฺโค อฏฺฐวีสติโม.