๒๗. ปทุมุกฺขิปวคฺโค

๑. อากาสุกฺขิปิยตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘สุวณฺณวณฺณํ สิทฺธตฺถํ, คจฺฉนฺตํ อนฺตราปเณ;

ชลชคฺเค ทุเว คยฺห, อุปาคจฺฉึ นราสภํ.

๒. ‘‘เอกญฺจ ปุปฺผํ ปาเทสุ, พุทฺธเสฏฺฐสฺส นิกฺขิปึ;

เอกญฺจ ปุปฺผํ ปคฺคยฺห, อากาเส อุกฺขิปึ อหํ.

๓. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ปุปฺผทานสฺสิทํ ผลํ.

๔. ‘‘อิโต ฉตฺตึสกปฺปมฺหิ, เอโก อาสึ มหีปติ;

อนฺตลิกฺขกโร นาม, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อากาสุกฺขิปิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อากาสุกฺขิปิยตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. เตลมกฺขิยตฺเถรอปทานํ

๖. ‘‘สิทฺธตฺถมฺหิ ภควติ, นิพฺพุตมฺหิ นราสเภ;

โพธิยา เวทิกายาหํ, เตลํ มกฺเขสิ ตาวเท.

๗. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ เตลํ มกฺขยึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, มกฺขนาย อิทํ ผลํ.

๘. ‘‘จตุวีเส อิโต กปฺเป, สุจฺฉวิ นาม ขตฺติโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เตลมกฺขิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เตลมกฺขิยตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. อฑฺฒจนฺทิยตฺเถรอปทานํ

๑๐. ‘‘ติสฺสสฺส โข ภควโต, โพธิยา ปาทปุตฺตเม;

อฑฺฒจนฺทํ มยา ทินฺนํ, ธรณีรุหปาทเป.

๑๑. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ จนฺท [ยํ ปุปฺผ (ก.)] มภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, โพธิปูชายิทํ ผลํ.

๑๒. ‘‘ปญฺจวีเส อิโต กปฺเป, เทวโล นาม ขตฺติโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อฑฺฒจนฺทิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อฑฺฒจนฺทิยตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. ปทีปทายกตฺเถรอปทานํ

๑๔. ‘‘เทวภูโต อหํ สนฺโต, โอรุยฺห ปถวึ ตทา;

ปทีเป ปญฺจ ปาทาสึ, ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

๑๕. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปทีปมทํ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ทีปทานสฺสิทํ ผลํ.

๑๖. ‘‘ปญฺจปญฺญาสเก กปฺเป, เอโก อาสึ มหีปติ;

สมนฺตจกฺขุนาเมน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปทีปทายโก [อปณฺณทีปิโย (สี. ก.)] เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปทีปทายกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. พิฬาลิทายกตฺเถรอปทานํ

๑๘. ‘‘หิมวนฺตสฺสาวิทูเร, โรมโส นาม ปพฺพโต;

ตมฺหิ ปพฺพตปาทมฺหิ, สมโณ ภาวิตินฺทฺริโย.

๑๙. ‘‘พิฬาลิโย คเหตฺวาน, สมณสฺส อทาสหํ;

อนุโมทิ มหาวีโร, สยมฺภู อปราชิโต.

๒๐. ‘‘พิฬาลี เต มม ทินฺนา, วิปฺปสนฺเนน เจตสา;

ภเว นิพฺพตฺตมานมฺหิ, ผลํ นิพฺพตฺตตํ ตว.

๒๑. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ พิฬาลิมทาสหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พิฬาลิยา อิทํ ผลํ.

๒๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา พิฬาลิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

พิฬาลิทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. มจฺฉทายกตฺเถรอปทานํ

๒๓. ‘‘จนฺทภาคานทีตีเร, อุกฺกุโส อาสหํ ตทา;

มหนฺตํ มจฺฉํ ปคฺคยฺห, สิทฺธตฺถมุนิโน อทํ.

๒๔. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ มจฺฉมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, มจฺฉทานสฺสิทํ ผลํ.

๒๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มจฺฉทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

มจฺฉทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. ชวหํสกตฺเถรอปทานํ

๒๖. ‘‘จนฺทภาคานทีตีเร, อาสึ วนจโร ตทา;

สิทฺธตฺถํ อทฺทสํ พุทฺธํ, คจฺฉนฺตํ อนิลญฺชเส.

๒๗. ‘‘อญฺชลึ ปคฺคเหตฺวาน, อุลฺโลเกนฺโต มหามุนึ;

สกํ จิตฺตํ ปสาเทตฺวา, อวนฺทึ นายกํ อหํ.

๒๘. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยมวนฺทึ นราสภํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, วนฺทนาย อิทํ ผลํ.

๒๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ชวหํสโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ชวหํสกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. สฬลปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๓๐. ‘‘จนฺทภาคานทีตีเร, อโหสึ กินฺนโร ตทา;

วิปสฺสึ อทฺทสํ พุทฺธํ, รํสิชาลสมากุลํ.

๓๑. ‘‘ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, ปรมาย จ ปีติยา;

ปคฺคยฺห สฬลํ ปุปฺผํ, วิปสฺสึ โอกิรึ อหํ.

๓๒. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๓๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สฬลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สฬลปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. อุปาคตาสยตฺเถรอปทานํ

๓๔. ‘‘หิมวนฺตสฺส เวมชฺเฌ, สโร อาสิ สุนิมฺมิโต;

ตตฺถาหํ รกฺขโส อาสึ, เหฐสีโล ภยานโก.

๓๕. ‘‘อนุกมฺปโก การุณิโก, วิปสฺสี โลกนายโก;

มมุทฺธริตุกาโม โส, อาคจฺฉิ มม สนฺติกํ.

๓๖. ‘‘อุปาคตํ มหาวีรํ, เทวเทวํ นราสภํ;

อาสยา อภินิกฺขมฺม, อวนฺทึ สตฺถุโน อหํ.

๓๗. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ วนฺทึ ปุริสุตฺตมํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, วนฺทนาย อิทํ ผลํ.

๓๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุปาคตาสโย [อุปาคตหาสนิโย (สฺยา.), อุปาคตาหาสนิโย (ก.)] เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อุปาคตาสยตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. ตรณิยตฺเถรอปทานํ

๓๙. ‘‘สุวณฺณวณฺโณ สมฺพุทฺโธ, วิปสฺสี ทกฺขิณารโห;

นทีตีเร ฐิโต สตฺถา, ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต.

๔๐. ‘‘นาวา น วิชฺชเต ตตฺถ, สนฺตารณี มหณฺณเว;

นทิยา อภินิกฺขมฺม, ตาเรสึ โลกนายกํ.

๔๑. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ตาเรสึ นรุตฺตมํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ตรณาย อิทํ ผลํ.

๔๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตรณิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ตรณิยตฺเถรสฺสาปทานํ ทสมํ.

ปทุมุกฺขิปวคฺโค สตฺตวีสติโม.