๒๔. อุทกาสนวคฺโค

๑. อุทกาสนทายกตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘อารามทฺวารา นิกฺขมฺม, ผลกํ สนฺถรึ อหํ;

อุทกญฺจ อุปฏฺฐาสึ, อุตฺตมตฺถสฺส ปตฺติยา.

๒. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, อาสเน โจทเก ผลํ.

๓. ‘‘อิโต ปนฺนรเส กปฺเป, อภิสามสมวฺหโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อุทกาสนทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อุทกาสนทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. ภาชนปาลกตฺเถรอปทานํ

๕. ‘‘นคเร พนฺธุมติยา, กุมฺภกาโร อหํ ตทา;

ภาชนํ อนุปาเลสึ, ภิกฺขุสงฺฆสฺส ตาวเท.

๖. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ภาชนํ อนุปาลยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ภาชนสฺส อิทํ ผลํ.

๗. ‘‘เตปญฺญาเส อิโต กปฺเป, อนนฺตชาลินามโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ภาชนปาลโก [ภาชนทายโก (สี. สฺยา.)] เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ภาชนปาลกตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. สาลปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๙. ‘‘อรุณวติยา นคเร, อโหสึ ปูปิโก ตทา;

มม ทฺวาเรน คจฺฉนฺตํ, สิขินํ อทฺทสํ ชินํ.

๑๐. ‘‘พุทฺธสฺส ปตฺตํ ปคฺคยฺห, สาลปุปฺผํ อทาสหํ;

สมฺมคฺคตสฺส พุทฺธสฺส, วิปฺปสนฺเนน เจตสา.

๑๑. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิทาสหํ [ยํ ขชฺชกมทาสหํ (สี.), ยํ ขชฺชมภิทาสหํ (ก.) สาลปุปฺผนามกํ ขชฺชกํ วา ภเวยฺย];

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, สาลปุปฺผสฺสิทํ ผลํ.

๑๒. ‘‘อิโต จุทฺทสกปฺปมฺหิ, อโหสึ อมิตญฺชโล;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สาลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สาลปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. กิลญฺชทายกตฺเถรอปทานํ

๑๔. ‘‘ติวรายํ ปุเร รมฺเม, นฬกาโร อหํ ตทา;

สิทฺธตฺเถ โลกปชฺโชเต, ปสนฺนา ชนตา ตหึ.

๑๕. ‘‘ปูชตฺถํ โลกนาถสฺส, กิลญฺชํ ปริเยสติ;

พุทฺธปูชํ กโรนฺตานํ, กิลญฺชํ อททึ อหํ.

๑๖. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, กิลญฺชสฺส อิทํ ผลํ.

๑๗. ‘‘สตฺตสตฺตติกปฺปมฺหิ, ราชา อาสึ ชลทฺธโร [ชุตินฺธโร (สี.)];

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กิลญฺชทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กิลญฺชทายกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. เวทิการกตฺเถรอปทานํ

๑๙. ‘‘วิปสฺสิโน ภควโต, โพธิยา ปาทปุตฺตเม;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, กาเรสึ เวทิกํ อหํ.

๒๐. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, กาเรสึ เวทิกํ อหํ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, เวทิกาย อิทํ ผลํ.

๒๑. ‘‘อิโต เอกาทเส กปฺเป, อโหสึ สูริยสฺสโม;

สตฺตรตฺตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๒๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เวทิการโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เวทิการกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. วณฺณการตฺเถรอปทานํ

๒๓. ‘‘นคเร อรุณวติยา, วณฺณกาโร อหํ ตทา;

เจติเย ทุสฺสภณฺฑานิ, นานาวณฺณํ รเชสหํ [รชึ อหํ (ก.), รเชมหํ (สฺยา.)].

๒๔. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ วณฺณํ รชยึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, วณฺณทานสฺสิทํ ผลํ.

๒๕. ‘‘อิโต เตวีสติกปฺเป, วณฺณสม [จนฺทุปม (สี.), จนฺทสม (สฺยา.)] สนามโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๒๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วณฺณกาโร เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

วณฺณการตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. ปิยาลปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๒๗. ‘‘มิคลุทฺโท ปุเร อาสึ, อรญฺเญ กานเน อหํ;

ปิยาลํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา, คตมคฺเค ขิปึ อหํ.

๒๘. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๒๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปิยาลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ปิยาลปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. อมฺพยาคทายกตฺเถรอปทานํ

๓๐. ‘‘สเก สิปฺเป อปตฺถทฺโธ, อคมํ กานนํ อหํ;

สมฺพุทฺธํ ยนฺตํ ทิสฺวาน, อมฺพยาคํ อทาสหํ.

๓๑. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ ทานมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, อมฺพยาคสฺสิทํ ผลํ.

๓๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อมฺพยาคทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อมฺพยาคทายกตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. ชคติการกตฺเถรอปทานํ

๓๓. ‘‘นิพฺพุเต โลกนาถมฺหิ, อตฺถทสฺสิ นรุตฺตเม;

ชคตี การิตา มยฺหํ, พุทฺธสฺส ถูปมุตฺตเม.

๓๔. ‘‘อฏฺฐารเส กปฺปสเต, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ชคติยา อิทํ ผลํ.

๓๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ชคติการโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ชคติการกตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. วาสิทายกตฺเถรอปทานํ

๓๖. ‘‘กมฺมาโรหํ ปุเร อาสึ, ติวรายํ ปุรุตฺตเม;

เอกา วาสิ มยา ทินฺนา, สยมฺภุํ อปราชิตํ [สยมฺภุมฺหิปราชิเต (?)].

๓๗. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ วาสิมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, วาสิทานสฺสิทํ ผลํ.

๓๘. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา วาสิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

วาสิทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ทสมํ.

อุทกาสนวคฺโค จตุวีสติโม.