๒๐. ตมาลปุปฺผิยวคฺโค

๑. ตมาลปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘จุลฺลาสีติสหสฺสานิ, ถมฺภา โสวณฺณยา อหู;

เทวลฏฺฐิปฏิภาคํ, วิมานํ เม สุนิมฺมิตํ.

๒. ‘‘ตมาลปุปฺผํ ปคฺคยฺห, วิปฺปสนฺเนน เจตสา;

พุทฺธสฺส อภิโรปยึ, สิขิโน โลกพนฺธุโน.

๓. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๔. ‘‘อิโต วีสติเม กปฺเป, จนฺทติตฺโตติ เอกโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๕. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตมาลปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ตมาลปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. ติณสนฺถารกตฺเถรอปทานํ

๖. ‘‘ยทา วนวาสี [ยํ ทายวาสิโก (สี.)] อิสิ, ติณํ ลายติ สตฺถุโน;

สพฺเพ ปทกฺขิณาวฏฺฏา [ปทกฺขิณาวตฺตา (สี. สฺยา.)], ปถพฺยา [ปุถวฺยา (สี.)] นิปตึสุ เต.

๗. ‘‘ตมหํ ติณมาทาย, สนฺถรึ ธรณุตฺตเม;

ตีเณว ตาลปตฺตานิ, อาหริตฺวานหํ ตทา.

๘. ‘‘ติเณน ฉทนํ กตฺวา, สิทฺธตฺถสฺส อทาสหํ;

สตฺตาหํ ธารยุํ ตสฺส [ตตฺถ (สฺยา.)], เทวมานุสสตฺถุโน.

๙. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ติณํ อททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ติณทานสฺสิทํ ผลํ.

๑๐. ‘‘ปญฺจสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป, จตฺตาโรสุํ มหทฺธนา;

สตฺตรตนสมฺปนฺนา, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๑๑. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ติณสนฺถารโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ติณสนฺถารกตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. ขณฺฑปุลฺลิยตฺเถรอปทานํ

๑๒. ‘‘ผุสฺสสฺส โข ภควโต, ถูโป อาสิ มหาวเน;

กุญฺชเรหิ ตทา ภินฺโน, ปรูโฬฺห ปาทโป [ปรูฬฺหปาทโป (สี.), สํรูโฬฺห ปาทโป (สฺยา.)] ตหึ.

๑๓. ‘‘วิสมญฺจ สมํ กตฺวา, สุธาปิณฺฑํ อทาสหํ;

ติโลกครุโน ตสฺส, คุเณหิ ปริโตสิโต [ปริโต สุโต (ก.)].

๑๔. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ กมฺมมกรึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, สุธาปิณฺฑสฺสิทํ ผลํ.

๑๕. ‘‘สตฺตสตฺตติกปฺปมฺหิ, ชิตเสนาสุํ โสฬส;

สตฺตรตนสมฺปนฺนา, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๑๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ขณฺฑผุลฺลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ขณฺฑปุลฺลิยตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. อโสกปูชกตฺเถรอปทานํ

๑๗. ‘‘ติวรายํ [ติปุรายํ (สฺยา.)] ปุเร รมฺเม, ราชุยฺยานํ อหุ ตทา;

อุยฺยานปาโล ตตฺถาสึ, รญฺโญ พทฺธจโร อหํ.

๑๘. ‘‘ปทุโม นาม นาเมน, สยมฺภู สปฺปโภ อหุ;

นิสินฺนํ [นิสินฺโน (ก.)] ปุณฺฑรีกมฺหิ, ฉายา น ชหิ ตํ มุนึ.

๑๙. ‘‘อโสกํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา, ปิณฺฑิภารํ สุทสฺสนํ;

พุทฺธสฺส อภิโรเปสึ, ชลชุตฺตมนามิโน.

๒๐. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๒๑. ‘‘สตฺตตึสมฺหิโต กปฺเป, โสฬส อรณญฺชหา [อรุณญฺชหา (สี.)];

สตฺตรตนสมฺปนฺนา, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๒๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา อโสกปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

อโสกปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. องฺโกลกตฺเถรอปทานํ

๒๓. ‘‘องฺโกลํ ปุปฺผิตํ ทิสฺวา, มาลาวรํ สโกสกํ [สโมคธํ (สฺยา.)];

โอจินิตฺวาน ตํ ปุปฺผํ, อคมํ พุทฺธสนฺติกํ.

๒๔. ‘‘สิทฺธตฺโถ ตมฺหิ สมเย, ปติลีโน มหามุนิ;

มุหุตฺตํ ปฏิมาเนตฺวา, คุหายํ ปุปฺผโมกิรึ.

๒๕. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ปุปฺผทานสฺสิทํ [พุทฺธปูชายิทํ (สี. สฺยา.)] ผลํ.

๒๖. ‘‘ฉตฺตึสมฺหิ อิโต กปฺเป, อาเสโก เทวคชฺชิโต;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๒๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา องฺโกลโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

องฺโกลกตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. กิสลยปูชกตฺเถรอปทานํ

๒๘. ‘‘นคเร ทฺวารวติยา, มาลาวจฺโฉ มมํ อหุ;

อุทปาโน จ ตตฺเถว, ปาทปานํ วิโรหโน.

๒๙. ‘‘สพเลน อุปตฺถทฺโธ, สิทฺธตฺโถ อปราชิโต;

มมานุกมฺปมาโน โส, คจฺฉเต อนิลญฺชเส.

๓๐. ‘‘อญฺญํ กิญฺจิ น ปสฺสามิ, ปูชาโยคฺคํ มเหสิโน;

อโสกํ ปลฺลวํ ทิสฺวา, อากาเส อุกฺขิปึ อหํ.

๓๑. ‘‘พุทฺธสฺส เต กิสลยา, คจฺฉโต ยนฺติ ปจฺฉโต;

ตาหํ ทิสฺวาน สํวิชึ [โสหํ ทิสฺวาน ตํ อิทฺธึ (สี. สฺยา.)], อโห พุทฺธสฺสุฬารตา.

๓๒. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ปลฺลวํ อภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๓๓. ‘‘สตฺตตึเส [สตฺตวีเส (สี. สฺยา.)] อิโต กปฺเป, เอโก เอกิสฺสโร อหุ;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๓๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กิสลยปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กิสลยปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. ตินฺทุกทายกตฺเถรอปทานํ

๓๕. ‘‘คิริทุคฺคจโร อาสึ, มกฺกโฏ ถามเวคิโก;

ผลินํ ตินฺทุกํ ทิสฺวา, พุทฺธเสฏฺฐํ อนุสฺสรึ.

๓๖. ‘‘นิกฺขมิตฺวา กติปาหํ, วิจินึ โลกนายกํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, สิทฺธตฺถํ ติภวนฺตคุํ.

๓๗. ‘‘มม สงฺกปฺปมญฺญาย, สตฺถา โลเก อนุตฺตโร;

ขีณาสวสหสฺเสหิ, อาคจฺฉิ มม สนฺติกํ.

๓๘. ‘‘ปาโมชฺชํ ชนยิตฺวาน, ผลหตฺโถ อุปาคมึ;

ปฏิคฺคเหสิ ภควา, สพฺพญฺญู วทตํ วโร.

๓๙. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ผลํ อททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๐. ‘‘สตฺตปญฺญาสกปฺปมฺหิ, อุปนนฺทสนามโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๔๑. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ตินฺทุกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ตินฺทุกทายกตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. มุฏฺฐิปูชกตฺเถรอปทานํ

๔๒. ‘‘สุเมโธ นาม ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ปจฺฉิเม อนุกมฺปาย, ปธานํ ปทหี ชิโน.

๔๓. ‘‘ตสฺส จงฺกมมานสฺส, ทฺวิปทินฺทสฺส ตาทิโน;

คิริเนลสฺส ปุปฺผานํ, มุฏฺฐึ พุทฺธสฺส โรปยึ.

๔๔. ‘‘เตน จิตฺตปฺปสาเทน, สุกฺกมูเลน โจทิโต;

ตึสกปฺปสหสฺสานิ, ทุคฺคตึ นุปปชฺชหํ.

๔๕. ‘‘เตวีสติกปฺปสเต, สุเนโล นาม ขตฺติโย;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, เอโก อาสึ มหพฺพโล.

๔๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา มุฏฺฐิปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

มุฏฺฐิปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. กึกณิกปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๔๗. ‘‘สุมงฺคโลติ นาเมน, สยมฺภู อปราชิโต;

ปวนา นิกฺขมิตฺวาน, นครํ ปาวิสี ชิโน.

๔๘. ‘‘ปิณฺฑจารํ จริตฺวาน, นิกฺขมฺม นครา มุนิ;

กตกิจฺโจว สมฺพุทฺโธ, โส วสี วนมนฺตเร.

๔๙. ‘‘กึกณิปุปฺผํ ปคฺคยฺห, พุทฺธสฺส อภิโรปยึ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, สยมฺภุสฺส มเหสิโน.

๕๐. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๕๑. ‘‘ฉฬาสีติมฺหิโต กปฺเป, อปิลาสิสนามโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๕๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กึกณิกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กึกณิกปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. ยูถิกปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๕๓. ‘‘ปทุมุตฺตโร นาม ชิโน, อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห;

ปวนา นิกฺขมิตฺวาน, วิหารํ ยาติ จกฺขุมา.

๕๔. ‘‘อุโภ หตฺเถหิ ปคฺคยฺห, ยูถิกํ ปุปฺผมุตฺตมํ;

พุทฺธสฺส อภิโรปยึ, เมตฺตจิตฺตสฺส ตาทิโน.

๕๕. ‘‘เตน จิตฺตปฺปสาเทน, อนุโภตฺวาน สมฺปทา;

กปฺปานํ สตสหสฺสํ, ทุคฺคตึ นุปปชฺชหํ.

๕๖. ‘‘อิโต ปญฺญาสกปฺเปสุ, เอโก อาสึ ชนาธิโป;

สมิตฺตนนฺทโน นาม, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๕๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยูถิกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ;

ยูถิกปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ ทสมํ.

ตมาลปุปฺผิยวคฺโค วีสติโม.

ตสฺสุทฺทานํ –

ตมาลติณสนฺถาโร, ขณฺฑผุลฺลิ อโสกิโย;

องฺโกลกี กิสลโย, ตินฺทุโก เนลปุปฺผิโย;

กึกณิโก ยูถิโก จ, คาถา ปญฺญาส อฏฺฐ จาติ.

อถ วคฺคุทฺทานํ –

ภิกฺขาทายี ปริวาโร, เสเรยฺโย โสภิโต ตถา;

ฉตฺตญฺจ พนฺธุชีวี จ, สุปาริจริโยปิ จ.

กุมุโท กุฏโช เจว, ตมาลิ ทสโม กโต;

ฉสตานิ จ คาถานิ, ฉสฏฺฐิ จ ตตุตฺตริ.

ภิกฺขาวคฺคทสกํ.