๑๗. สุปาริจริยวคฺโค

๑. สุปาริจริยตฺเถรอปทานํ

๑. ‘‘ปทุโม นาม นาเมน, ทฺวิปทินฺโท นราสโภ;

ปวนา อภินิกฺขมฺม, ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา.

๒. ‘‘ยกฺขานํ สมโย อาสิ, อวิทูเร มเหสิโน;

เยน กิจฺเจน สมฺปตฺตา, อชฺฌาเปกฺขึสุ ตาวเท.

๓. ‘‘พุทฺธสฺส คิรมญฺญาย, อมตสฺส จ เทสนํ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, อปฺโผเฏตฺวา อุปฏฺฐหึ.

๔. ‘‘สุจิณฺณสฺส ผลํ ปสฺส, อุปฏฺฐานสฺส สตฺถุโน;

ตึสกปฺปสหสฺเสสุ, ทุคฺคตึ นุปปชฺชหํ.

๕. ‘‘อูนตึเส กปฺปสเต, สมลงฺกตนามโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๖. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส, วิโมกฺขาปิ จ อฏฺฐิเม;

ฉฬภิญฺญา สจฺฉิกตา, กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สุปาริจริโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สุปาริจริยตฺเถรสฺสาปทานํ ปฐมํ.

๒. กณเวรปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๗. ‘‘สิทฺธตฺโถ นาม ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ปุรกฺขโต สาวเกหิ, นครํ ปฏิปชฺชถ.

๘. ‘‘รญฺโญ อนฺเตปุเร อาสึ, โคปโก อภิสมฺมโต;

ปาสาเท อุปวิฏฺโฐหํ, อทฺทสํ โลกนายกํ.

๙. ‘‘กณเวรํ [กรวีรํ (สกฺกตานุโลมํ), กณวีรํ (ปากต)] คเหตฺวาน, ภิกฺขุสงฺเฆ สโมกิรึ;

พุทฺธสฺส วิสุํ กตฺวาน, ตโต ภิยฺโย สโมกิรึ.

๑๐. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิปูชยึ [โรปยึ (สฺยา.)];

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๑๑. ‘‘สตฺตาสีติมฺหิโต กปฺเป, จตุราสุํ มหิทฺธิกา;

สตฺตรตนสมฺปนฺนา, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๑๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กณเวรปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กณเวรปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ ทุติยํ.

๓. ขชฺชกทายกตฺเถรอปทานํ

๑๓. ‘‘ติสฺสสฺส โข ภควโต, ปุพฺเพ ผลมทาสหํ;

นาฬิเกรญฺจ ปาทาสึ, ขชฺชกํ อภิสมฺมตํ.

๑๔. ‘‘พุทฺธสฺส ตมหํ ทตฺวา, ติสฺสสฺส ตุ มเหสิโน;

โมทามหํ กามกามี, อุปปชฺชึ [กามการี, อุปปชฺชํ (สี.)] ยมิจฺฉกํ [สพฺพตฺถปิ เอวเมว ทิสฺสติ].

๑๕. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ ทานมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ผลทานสฺสิทํ ผลํ.

๑๖. ‘‘อิโต เตรสกปฺปมฺหิ, ราชา อินฺทสโม อหุ;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๑๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ขชฺชกทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ขชฺชกทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ตติยํ.

๔. เทสปูชกตฺเถรอปทานํ

๑๘. ‘‘อตฺถทสฺสี ตุ ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

อพฺภุคฺคนฺตฺวาน เวหาสํ, คจฺฉเต อนิลญฺชเส.

๑๙. ‘‘ยมฺหิ เทเส ฐิโต สตฺถา, อพฺภุคฺคจฺฉิ มหามุนิ;

ตาหํ เทสํ อปูเชสึ, ปสนฺโน เสหิ ปาณิภิ.

๒๐. ‘‘อฏฺฐารเส กปฺปสเต, อทฺทสํ ยํ มหามุนึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, เทสปูชายิทํ ผลํ.

๒๑. ‘‘เอกาทเส กปฺปสเต, โคสุชาตสนามโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๒๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา เทสปูชโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

เทสปูชกตฺเถรสฺสาปทานํ จตุตฺถํ.

๕. กณิการฉตฺติยตฺเถรอปทานํ

๒๓. ‘‘เวสฺสภู นาม สมฺพุทฺโธ, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ทิวาวิหาราย มุนิ, โอคาหยิ มหาวนํ.

๒๔. ‘‘กณิการํ โอจินิตฺวา, ฉตฺตํ กตฺวานหํ ตทา;

ปุปฺผจฺฉทนํ กตฺวาน, พุทฺธสฺส อภิโรปยึ.

๒๕. ‘‘เอกตฺตึเส อิโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๒๖. ‘‘อิโต วีสติกปฺปมฺหิ, โสณฺณาภา อฏฺฐ ขตฺติยา;

สตฺตรตนสมฺปนฺนา, จกฺกวตฺตี มหพฺพลา.

๒๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา กณิการฉตฺติโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

กณิการฉตฺติยตฺเถรสฺสาปทานํ ปญฺจมํ.

๖. สปฺปิทายกตฺเถรอปทานํ

๒๘. ‘‘ผุสฺโส นามาสิ [นามาถ (สี.)] ภควา, อาหุตีนํ ปฏิคฺคโห;

คจฺฉเต วีถิยํ วีโร, นิพฺพาเปนฺโต มหาชนํ.

๒๙. ‘‘อนุปุพฺเพน ภควา, อาคจฺฉิ มม สนฺติกํ;

ตโต ตํ [ตโตหํ (สี. สฺยา.)] ปตฺตํ ปคฺคยฺห, สปฺปิเตลมทาสหํ.

๓๐. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ สปฺปิมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, สปฺปิทานสฺสิทํ ผลํ.

๓๑. ‘‘ฉปฺปญฺญาเส อิโต กปฺเป, เอโก อาสิ สโมทโก;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๓๒. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สปฺปิทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สปฺปิทายกตฺเถรสฺสาปทานํ ฉฏฺฐํ.

๗. ยูถิกปุปฺผิยตฺเถรอปทานํ

๓๓. ‘‘จนฺทภาคานทีตีเร, อนุโสตํ วชามหํ;

สยมฺภุํ อทฺทสํ ตตฺถ, สาลราชํว ผุลฺลิตํ.

๓๔. ‘‘ปุปฺผํ ยูถิกมาทาย, อุปคจฺฉึ มหามุนึ;

ปสนฺนจิตฺโต สุมโน, พุทฺธสฺส อภิโรปยึ.

๓๕. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ปุปฺผมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, พุทฺธปูชายิทํ ผลํ.

๓๖. ‘‘สตฺตสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป, เอโก สามุทฺธโร อหุ;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๓๗. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ยูถิกปุปฺผิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ยูถิกปุปฺผิยตฺเถรสฺสาปทานํ สตฺตมํ.

๘. ทุสฺสทายกตฺเถรอปทานํ

๓๘. ‘‘ติวรายํ ปุเร รมฺเม, ราชปุตฺโตสหํ [ราชปุตฺโต อหํ (สี. สฺยา.)] ตทา;

ปณฺณาการํ ลภิตฺวาน, อุปสนฺตสฺสทาสหํ.

๓๙. ‘‘อธิวาเสสิ ภควา, วตฺถํ [นวํ (ก.)] หตฺเถน อามสิ;

สิทฺธตฺโถ อธิวาเสตฺวา, เวหาสํ นภมุคฺคมิ.

๔๐. ‘‘พุทฺธสฺส คจฺฉมานสฺส, ทุสฺสา ธาวนฺติ ปจฺฉโต;

ตตฺถ จิตฺตํ ปสาเทสึ, พุทฺโธ โน อคฺคปุคฺคโล.

๔๑. ‘‘จตุนฺนวุติโต กปฺเป, ยํ ทุสฺสมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ทุสฺสทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๒. ‘‘สตฺตสฏฺฐิมฺหิโต กปฺเป, จกฺกวตฺตี ตทา อหุ;

ปริสุทฺโธติ นาเมน, มนุชินฺโท มหพฺพโล.

๔๓. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ทุสฺสทายโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

ทุสฺสทายกตฺเถรสฺสาปทานํ อฏฺฐมํ.

๙. สมาทปกตฺเถรอปทานํ

๔๔. ‘‘นคเร พนฺธุมติยา, มหาปูคคโณ อหุ;

เตสาหํ ปวโร อาสึ, มม พทฺธจรา [ปฏฺฐจรา (สฺยา.)] จ เต.

๔๕. ‘‘สพฺเพ เต สนฺนิปาเตตฺวา, ปุญฺญกมฺเม สมาทยึ;

มาฬํ กสฺสาม สงฺฆสฺส, ปุญฺญกฺเขตฺตํ อนุตฺตรํ.

๔๖. ‘‘สาธูติ เต ปฏิสฺสุตฺวา, มม ฉนฺทวสานุคา;

นิฏฺฐาเปตฺวา จ ตํ มาฬํ, วิปสฺสิสฺส อทมฺหเส.

๔๗. ‘‘เอกนวุติโต กปฺเป, ยํ มาฬมททึ ตทา;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, มาฬทานสฺสิทํ ผลํ.

๔๘. ‘‘เอกูนสตฺตติกปฺเป [เอกูนสฏฺฐิกปฺปมฺหิ (สี. สฺยา.)],

เอโก อาสิ ชนาธิโป.

อาเทยฺโย นาม นาเมน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๔๙. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา สมาทปโก เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ.

สมาทปกตฺเถรสฺสาปทานํ นวมํ.

๑๐. ปญฺจงฺคุลิยตฺเถรอปทานํ

๕๐. ‘‘ติสฺโส นามาสิ ภควา, โลกเชฏฺโฐ นราสโภ;

ปวิสติ คนฺธกุฏึ, วิหารกุสโล มุนิ.

๕๑. ‘‘สุคนฺธมาลมาทาย, อคมาสึ ชินนฺติกํ;

อปสทฺโท จ สมฺพุทฺเธ, ปญฺจงฺคุลิมทาสหํ.

๕๒. ‘‘เทฺวนวุเต อิโต กปฺเป, ยํ คนฺธมภิโรปยึ;

ทุคฺคตึ นาภิชานามิ, ปญฺจงฺคุลิสฺสิทํ [ปญฺจงฺคุลิยิทํ (สี.)] ผลํ.

๕๓. ‘‘เทฺวสตฺตติมฺหิโต กปฺเป, ราชา อาสึ สยมฺปโภ;

สตฺตรตนสมฺปนฺโน, จกฺกวตฺตี มหพฺพโล.

๕๔. ‘‘ปฏิสมฺภิทา จตสฺโส…เป… กตํ พุทฺธสฺส สาสนํ’’.

อิตฺถํ สุทํ อายสฺมา ปญฺจงฺคุลิโย เถโร อิมา คาถาโย อภาสิตฺถาติ;

ปญฺจงฺคุลิยตฺเถรสฺสาปทานํ ทสมํ.

สุปาริจริยวคฺโค สตฺตรสโม.