(๓๑-๓๒) สมทนฺตสุสุกฺกทาฐาลกฺขณานิ

๒๔๐. ‘‘ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ตถาคโต ปุริมํ ชาตึ ปุริมํ ภวํ ปุริมํ นิเกตํ ปุพฺเพ มนุสฺสภูโต สมาโน มิจฺฉาชีวํ ปหาย สมฺมาอาชีเวน ชีวิกํ กปฺเปสิ, ตุลากูฏ กํสกูฏ มานกูฏ อุกฺโกฏน วญฺจน นิกติ สาจิโยค เฉทน วธ พนฺธน วิปราโมส อาโลป สหสาการา [สาหสาการา (สี. สฺยา. ปี.)] ปฏิวิรโต อโหสิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส กฏตฺตา อุปจิตตฺตา อุสฺสนฺนตฺตา วิปุลตฺตา กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. โส ตตฺถ อญฺเญ เทเว ทสหิ ฐาเนหิ อธิคณฺหาติ ทิพฺเพน อายุนา ทิพฺเพน วณฺเณน ทิพฺเพน สุเขน ทิพฺเพน ยเสน ทิพฺเพน อาธิปเตยฺเยน ทิพฺเพหิ รูเปหิ ทิพฺเพหิ สทฺเทหิ ทิพฺเพหิ คนฺเธหิ ทิพฺเพหิ รเสหิ ทิพฺเพหิ โผฏฺฐพฺเพหิ. โส ตโต จุโต อิตฺถตฺตํ อาคโต สมาโน อิมานิ เทฺว มหาปุริสลกฺขณานิ ปฏิลภติ, สมทนฺโต จ โหติ สุสุกฺกทาโฐ จ.

‘‘โส เตหิ ลกฺขเณหิ สมนฺนาคโต สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ, ราชา โหติ จกฺกวตฺตี ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ, เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ หตฺถิรตนํ อสฺสรตนํ มณิรตนํ อิตฺถิรตนํ คหปติรตนํ ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อขิลมนิมิตฺตมกณฺฏกํ อิทฺธํ ผีตํ เขมํ สิวํ นิรพฺพุทํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. ราชา สมาโน กึ ลภติ? สุจิปริวาโร โหติ สุจิสฺส โหนฺติ ปริวารา พฺราหฺมณคหปติกา เนคมชานปทา คณกมหามตฺตา อนีกฏฺฐา โทวาริกา อมจฺจา ปาริสชฺชา ราชาโน โภคิยา กุมารา. ราชา สมาโน อิทํ ลภติ.

‘‘สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. พุทฺโธ สมาโน กึ ลภติ? สุจิปริวาโร โหติ, สุจิสฺส โหนฺติ ปริวารา, ภิกฺขู ภิกฺขุนิโย อุปาสกา อุปาสิกาโย เทวา มนุสฺสา อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. พุทฺโธ สมาโน อิทํ ลภติ’’. เอตมตฺถํ ภควา อโวจ.

๒๔๑. ตตฺเถตํ วุจฺจติ –

‘‘มิจฺฉาชีวญฺจ อวสฺสชิ สเมน วุตฺตึ,

สุจินา โส ชนยิตฺถ ธมฺมิเกน;

อหิตมปิ จ อปนุทิ,

หิตมปิ จ พหุชนสุขญฺจ อจริ.

‘‘สคฺเค เวทยติ นโร สุขปฺผลานิ,

กริตฺวา นิปุเณภิ วิทูหิ สพฺภิ;

วณฺณิตานิ ติทิวปุรวรสโม,

อภิรมติ รติขิฑฺฑาสมงฺคี.

‘‘ลทฺธานํ มานุสกํ ภวํ ตโต,

จวิตฺวาน สุกตผลวิปากํ;

เสสเกน ปฏิลภติ ลปนชํ,

สมมปิ สุจิสุสุกฺกํ [ลทฺธาน มนุสฺสกํ ภวํ ตโต จวิย, ปุน สุกตผลวิปากเสสเกน; ปฏิลภติ ลปนชํ สมมปิ, สุจิ จ สุวิสุทฺธสุสุกฺกํ (สฺยา.)].

‘‘ตํ เวยฺยญฺชนิกา สมาคตา พหโว,

พฺยากํสุ นิปุณสมฺมตา มนุชา;

สุจิชนปริวารคโณ ภวติ,

ทิชสมสุกฺกสุจิโสภนทนฺโต.

‘‘รญฺโญ โหติ พหุชโน,

สุจิปริวาโร มหตึ มหึ อนุสาสโต;

ปสยฺห น จ ชนปทตุทนํ,

หิตมปิ จ พหุชนสุขญฺจ จรนฺติ.

‘‘อถ เจ ปพฺพชติ ภวติ วิปาโป,

สมโณ สมิตรโช วิวฏฺฏจฺฉโท;

วิคตทรถกิลมโถ,

อิมมปิ จ ปรมปิ จ [อิมมฺปิ จ ปรมฺปิ จ (ปี.), ปรํปิ ปรมํปิ จ (สฺยา.)] ปสฺสติ โลกํ.

‘‘ตสฺโสวาทกรา พหุคิหี จ ปพฺพชิตา จ,

อสุจึ ครหิตํ ธุนนฺติ ปาปํ;

ส หิ สุจิภิ ปริวุโต ภวติ,

มลขิลกลิกิเลเส ปนุเทหี’’ติ [ตสฺโสวาทกรา พหุคิหี จ, ปพฺพชิตา จ อสุจิวิครหิต; ปนุทิปาปสฺส หิ สุจิภิปริวุโต, ภวติ มลขิลกกิเลเส ปนุเทติ (สฺยา.)].

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ.

ลกฺขณสุตฺตํ นิฏฺฐิตํ สตฺตมํ.