๑๕. นวปุราณวคฺโค

๑. กมฺมนิโรธสุตฺตวณฺณนา

๑๔๖. นวปุราณวคฺคสฺส ปฐเม นวปุราณานีติ นวานิ จ ปุราณานิ จ. จกฺขุ, ภิกฺขเว, ปุราณกมฺมนฺติ น จกฺขุ ปุราณํ, กมฺมเมว ปุราณํ, กมฺมโต ปน นิพฺพตฺตตฺตา ปจฺจยนาเมน เอวํ วุตฺตํ. อภิสงฺขตนฺติ ปจฺจเยหิ อภิสมาคนฺตฺวา กตํ. อภิสญฺเจตยิตนฺติ เจตนาย ปกปฺปิตํ. เวทนิยํ ทฏฺฐพฺพนฺติ เวทนาย วตฺถูติ ปสฺสิตพฺพํ. นิโรธา วิมุตฺตึ ผุสตีติ อิมสฺส ติวิธสฺส กมฺมสฺส นิโรเธน วิมุตฺตึ ผุสติ. อยํ วุจฺจตีติ อยํ ตสฺสา วิมุตฺติยา อารมฺมณภูโต นิโรโธ กมฺมนิโรโธติ วุจฺจติ. อิติ อิมสฺมึ สุตฺเต ปุพฺพภาควิปสฺสนา กถิตา.

๒-๕. อนิจฺจนิพฺพานสปฺปายสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๔๗-๑๕๐. ทุติเย นิพฺพานสปฺปายนฺติ นิพฺพานสฺส สปฺปายํ อุปการปฏิปทํ. ตติยาทีสุปิ เอเสว นโย. ปฏิปาฏิยา ปน จตูสุปิ เอเตสุ สุตฺเตสุ สห วิปสฺสนาย จตฺตาโร มคฺคา กถิตา.

๖-๗. อนฺเตวาสิกสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๕๑-๑๕๒. ฉฏฺเฐ อนนฺเตวาสิกนฺติ อนฺโต วสนกกิเลสวิรหิตํ. อนาจริยกนฺติ อาจรณกกิเลสวิรหิตํ. อนฺตสฺส วสนฺตีติ อนฺโต อสฺส วสนฺติ. เต นํ สมุทาจรนฺตีติ เต เอตํ อธิภวนฺติ อชฺโฌตฺถรนฺติ สิกฺขาเปนฺติ วา. ‘‘เอวํ เวชฺชกมฺมํ กโรหิ, เอวํ ทูตกมฺม’’นฺติ อิติ สิกฺขาปนสงฺขาเตน สมุทาจรณตฺเถนสฺส เต อาจริยา นาม โหนฺติ, เตหิ อาจริเยหิ สาจริยโกติ วุจฺจติ. เสสเมตฺถ วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ. สตฺตมํ เหฏฺฐา กถิตนยเมว.

๘. อตฺถินุโขปริยายสุตฺตวณฺณนา

๑๕๓. อฏฺฐเม ยํ ปริยายํ อาคมฺมาติ ยํ การณํ อาคมฺม. อญฺญเตฺรว สทฺธายาติ วินา สทฺธาย สทฺธํ อปเนตฺวา. เอตฺถ จ สทฺธาติ น ปจฺจกฺขา สทฺธา. โย ปน ปรสฺส เอวํ กิร เอวํ กิราติ กเถนฺตสฺส สุตฺวา อุปฺปนฺโน สทฺทหนากาโร, ตํ สนฺธาเยตํ วุตฺตํ. รุจิอาทีสุปิ รุจาเปตฺวา ขมาเปตฺวา อตฺเถตนฺติ คหณากาโร รุจิ นาม, เอวํ กิร ภวิสฺสตีติ อนุสฺสวนํ อนุสฺสโว, นิสีทิตฺวา เอกํ การณํ จินฺเตนฺตสฺส การณํ อุปฏฺฐาติ, เอวํ อุปฏฺฐิตสฺส อตฺเถตนฺติ คหณํ อาการปริวิตกฺโก นาม, การณวิตกฺโกติ อตฺโถ. การณํ จินฺเตนฺตสฺส ปาปิกา ลทฺธิ อุปฺปชฺชติ, ตํ อตฺเถสาติ คหณากาโร ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติ นาม. อญฺญํ พฺยากเรยฺยาติ อิมานิ ปญฺจ ฐานานิ มุญฺจิตฺวา อรหตฺตํ พฺยากเรยฺย. อิมสฺมึ สุตฺเต เสขาเสขานํ ปจฺจเวกฺขณา กถิตา.

๙-๑๐. อินฺทฺริยสมฺปนฺนสุตฺตาทิวณฺณนา

๑๕๔-๑๕๕. นวเม อินฺทฺริยสมฺปนฺโนติ ปริปุณฺณินฺทฺริโย. ตตฺถ เยน ฉ อินฺทฺริยานิ สมฺมสิตฺวา อรหตฺตํ ปตฺตํ, โส เตหิ นิพฺพิเสวเนหิ อินฺทฺริเยหิ สมนฺนาคตตฺตา, จกฺขาทีนิ วา ฉ อินฺทฺริยานิ สมฺมสนฺตสฺส อุปฺปนฺเนหิ สทฺธาทีหิ อินฺทฺริเยหิ สมนฺนาคตตฺตา ปริปุณฺณินฺทฺริโย นาม โหติ, ตํ สนฺธาย ภควา จกฺขุนฺทฺริเย เจติอาทินา นเยน เทสนํ วิตฺถาเรตฺวา เอตฺตาวตา โข ภิกฺขุ อินฺทฺริยสมฺปนฺโน โหตีติ อาห. ทสมํ เหฏฺฐา วุตฺตนยเมวาติ.

นวปุราณวคฺโค ปญฺจทสโม.

ตติโย ปณฺณาสโก.